Mantra.Tips

আপদুদ্ধারক হনুমত্ স্তোত্রম্ Meaning — Line by Line

आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of আপদুদ্ধারক হনুমত্ স্তোত্রম্ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Om asya shree-aapaduddhaaraka-hanumat-stotra-mahaamantrasya, vibheeshana rishih, hanumaan devataa, sarvaapaduddhaaraka shree-hanumat-prasaadena mama sarvaapan-nivrittyarthe, sarvakaaryaanukoolya-siddhyarthe jape viniyogah.
  2. Verse 2. Vaame kare vairibhidam vahantam,
  3. Verse 3. Samveeta-kaupeenam udanchitaagum,
  4. Verse 4. Aapannaakhila-lokaarti-haarine shree-hanoomate,
  5. Verse 5. Seetaaviyukta-shreeraama-shoka-duhkha-bhayaapaha,
  6. Verse 6. Aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine,
  7. Verse 7. Samsaarasaagaraavarta-kartavya-bhraantachetasaam,
  8. Verse 8. Vajradehaaya kaalaagni-rudraayaamitatejase,
  9. Verse 9. Raameshtam karunaapoornam hanoomantam bhayaapaham,
  10. Verse 10. Kaaraagrihe prayaane vaa sangraame shatrusankate,
  11. Verse 11. Gaja-simha-mahaavyaaghra-chora-bheeshana-kaanane,
  12. Verse 12. Sarva-vaanara-mukhyaanaam praanabhootaatmane namah,
  13. Verse 13. Pradoshe vaa prabhaate vaa ye smaranty-anjanaasutam,
  14. Verse 14. Japtvaa stotram idam mantram prativaaram pathennarah,
  15. Verse 15. Vibheeshanakritam stotram yah pathet prayato narah,
  16. Verse 16. Markateesha mahotsaaha sarvashoka-nivaaraka,
  17. Verse 17. Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshanakritam sarvaapaduddhaarakam shree-hanumat-stotram sampoornam.
Verse 1#

Om asya shree-aapaduddhaaraka-hanumat-stotra-mahaamantrasya, vibheeshana rishih, hanumaan devataa, sarvaapaduddhaaraka shree-hanumat-prasaadena mama sarvaapan-nivrittyarthe, sarvakaaryaanukoolya-siddhyarthe jape viniyogah.

अस्य श्रीआपदुद्धारक हनुमत्स्तोत्रमहामन्त्रस्य, विभीषण ऋषिः, हनुमान् देवता, सर्वापदुद्धारक श्रीहनुमत्प्रसादेन मम सर्वापन्निवृत्त्यर्थे, सर्वकार्यानुकूल्यसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः।

Om asya shree-aapaduddhaaraka-hanumat-stotra-mahaamantrasya, vibheeshana rishih, hanumaan devataa, sarvaapaduddhaaraka shree-hanumat-prasaadena mama sarvaapan-nivrittyarthe, sarvakaaryaanukoolya-siddhyarthe jape viniyogah.

Meaningওঁ। 'আপদুদ্ধারক হনুমত্ স্তোত্র' নামক এই মহামন্ত্রের বিভীষণ ঋষি, হনুমান দেবতা; সকল আপদ থেকে উদ্ধারকারী শ্রীহনুমানের কৃপায় আমার সকল আপদের নিবারণ ও সমস্ত কার্যের অনুকূলতা-সিদ্ধির জন্য জপে এর বিনিয়োগ করা হয়।

Verse 2#

Vaame kare vairibhidam vahantam,

वामे करे वैरिभिदं वहन्तं शैलं परे शृङ्खलहारिटङ्कम्। ददानमच्छच्छविमञ्जनाभं भजे ज्वलत्कुण्डलमाञ्जनेयम्॥१॥

Vaame kare vairibhidam vahantam, Shailam pare shrinkhalahaaritankam, Dadaanam acchacchavim anjanaabham, Bhaje jvalat-kundalam aanjaneyam. (1)

Meaningযিনি বাঁ হাতে শত্রুদের বিদারণকারী (অস্ত্র) এবং অন্য হাতে পর্বত (সঞ্জীবনী) ধারণ করেছেন, যিনি উজ্জ্বল শিলা ধারণ করেন, যাঁর কান্তি নির্মল ও অঞ্জনের মতো শ্যাম — এমন প্রজ্বলিত কুণ্ডলধারী আঞ্জনেয়ের আমি ভজনা করি।

Verse 3#

Samveeta-kaupeenam udanchitaagum,

संवीतकौपीनमुदञ्चितागुं समुज्ज्वलन्मौञ्जिमथोपवीतम्। सकुण्डलं लम्बिशिखासमेतं तमाञ्जनेयं शरणं प्रपद्ये॥२॥

Samveeta-kaupeenam udanchitaagum, Samujjvalan-maunjim athopaveetam, Sakundalam lambi-shikhaa-sametam, Tam aanjaneyam sharanam prapadye. (2)

Meaningকৌপীন ধারণ করা, ঊর্ধ্ব অঙ্গবিশিষ্ট, দেদীপ্যমান মৌঞ্জী (মেখলা) ও যজ্ঞোপবীতযুক্ত, কুণ্ডলধারী ও দীর্ঘ শিখাবিশিষ্ট সেই আঞ্জনেয়ের আমি শরণ নিই।

Verse 4#

Aapannaakhila-lokaarti-haarine shree-hanoomate,

आपन्नाखिललोकार्तिहारिणे श्रीहनूमते। अकस्मादागतोत्पातनाशनाय नमो नमः॥३॥

Aapannaakhila-lokaarti-haarine shree-hanoomate, Akasmaad-aagatotpaata-naashanaaya namo namah. (3)

Meaningসকল আপদগ্রস্ত লোকের পীড়া হরণকারী শ্রীহনুমানকে, আকস্মিক আসা উৎপাতসমূহের নাশকারীকে বারবার প্রণাম।

Verse 5#

Seetaaviyukta-shreeraama-shoka-duhkha-bhayaapaha,

सीतावियुक्तश्रीरामशोकदुःखभयापह। तापत्रितयसंहारिन्नाञ्जनेय नमोऽस्तु ते॥४॥

Seetaaviyukta-shreeraama-shoka-duhkha-bhayaapaha, Taapatritaya-samhaarinn-aanjaneya namo'stu te. (4)

Meaningসীতার বিরহে শ্রীরামের শোক, দুঃখ ও ভয় হরণকারী, তিন তাপের সংহারকারী হে আঞ্জনেয়! আপনাকে প্রণাম।

Verse 6#

Aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine,

आधिव्याधिमहामारीग्रहपीडापहारिणे। प्राणापहर्त्रे दैत्यानां रामप्राणात्मने नमः॥५॥

Aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine, Praanaapahartre daityaanaam raamapraanaatmane namah. (5)

Meaningআধি, ব্যাধি, মহামারী ও গ্রহপীড়ার অপহরণকারী, দৈত্যদের প্রাণ হরণকারী, রামের প্রাণস্বরূপকে প্রণাম।

Verse 7#

Samsaarasaagaraavarta-kartavya-bhraantachetasaam,

संसारसागरावर्तकर्तव्यभ्रान्तचेतसाम्। शरणागतमर्त्यानां शरण्याय नमोऽस्तु ते॥६॥

Samsaarasaagaraavarta-kartavya-bhraantachetasaam, Sharanaagata-martyaanaam sharanyaaya namo'stu te. (6)

Meaningসংসার-সাগরের আবর্তে কর্তব্য থেকে ভ্রান্তচিত্ত, শরণাগত মনুষ্যদের শরণ্য আপনাকে প্রণাম।

Verse 8#

Vajradehaaya kaalaagni-rudraayaamitatejase,

वज्रदेहाय कालाग्निरुद्रायामिततेजसे। ब्रह्मास्त्रस्तम्भनायास्मै नमः श्रीरुद्रमूर्तये॥७॥

Vajradehaaya kaalaagni-rudraayaamitatejase, Brahmaastra-stambhanaayaasmai namah shree-rudramoortaye. (7)

Meaningবজ্রদেহবিশিষ্ট, কালাগ্নিরুদ্র স্বরূপ, অমিত তেজবিশিষ্ট, ব্রহ্মাস্ত্রের স্তম্ভনকারী — এই রুদ্রমূর্তিকে প্রণাম।

Verse 9#

Raameshtam karunaapoornam hanoomantam bhayaapaham,

रामेष्टं करुणापूर्णं हनूमन्तं भयापहम्। शत्रुनाशकरं भीमं सर्वाभीष्टप्रदायकम्॥८॥

Raameshtam karunaapoornam hanoomantam bhayaapaham, Shatru-naashakaram bheemam sarvaabheeshta-pradaayakam. (8)

Meaningরামের প্রিয়, করুণাপূর্ণ, ভয় হরণকারী, শত্রুনাশক, ভীম (ভয়ংকর) ও সকল অভীষ্ট প্রদানকারী হনুমানকে —

Verse 10#

Kaaraagrihe prayaane vaa sangraame shatrusankate,

कारागृहे प्रयाणे वा सङ्ग्रामे शत्रुसङ्कटे। जले स्थले तथाऽऽकाशे वाहनेषु चतुष्पथे॥९॥

Kaaraagrihe prayaane vaa sangraame shatrusankate, Jale sthale tathaa''kaashe vaahaneshu chatushpathe. (9)

Meaningকারাগারে, যাত্রায়, সংগ্রামে, শত্রু-সংকটে, জলে, স্থলে, আকাশে, যানবাহনে, চৌরাস্তায় —

Verse 11#

Gaja-simha-mahaavyaaghra-chora-bheeshana-kaanane,

गजसिंहमहाव्याघ्रचोरभीषणकानने। ये स्मरन्ति हनूमन्तं तेषां नास्ति विपत् क्वचित्॥१०॥

Gaja-simha-mahaavyaaghra-chora-bheeshana-kaanane, Ye smaranti hanoomantam teshaam naasti vipat kvachit. (10)

Meaningহাতি, সিংহ, মহাব্যাঘ্র ও চোরে ভয়ংকর বনে — যাঁরা হনুমানের স্মরণ করেন, তাঁদের কোথাও বিপদ হয় না।

Verse 12#

Sarva-vaanara-mukhyaanaam praanabhootaatmane namah,

सर्ववानरमुख्यानां प्राणभूतात्मने नमः। शरण्याय वरेण्याय वायुपुत्राय ते नमः॥११॥

Sarva-vaanara-mukhyaanaam praanabhootaatmane namah, Sharanyaaya varenyaaya vaayuputraaya te namah. (11)

Meaningসকল বানরশ্রেষ্ঠের প্রাণস্বরূপকে প্রণাম; শরণ্য, বরেণ্য পবনপুত্র আপনাকে প্রণাম।

Verse 13#

Pradoshe vaa prabhaate vaa ye smaranty-anjanaasutam,

प्रदोषे वा प्रभाते वा ये स्मरन्त्यञ्जनासुतम्। अर्थसिद्धिं जयं कीर्तिं प्राप्नुवन्ति संशयः॥१२॥

Pradoshe vaa prabhaate vaa ye smaranty-anjanaasutam, Arthasiddhim jayam keertim praapnuvanti na samshayah. (12)

Meaningযাঁরা সন্ধ্যায় অথবা প্রাতঃকালে অঞ্জনাপুত্রের স্মরণ করেন, তাঁরা অর্থসিদ্ধি, বিজয় ও কীর্তি লাভ করেন — এতে সন্দেহ নেই।

Verse 14#

Japtvaa stotram idam mantram prativaaram pathennarah,

जप्त्वा स्तोत्रमिदं मन्त्रं प्रतिवारं पठेन्नरः। राजस्थाने सभास्थाने प्राप्ते वादे लभेज्जयम्॥१३॥

Japtvaa stotram idam mantram prativaaram pathennarah, Raajasthaane sabhaasthaane praapte vaade labhejjayam. (13)

Meaningএই স্তোত্র-মন্ত্র জপ করে যে মানুষ প্রতিবার এর পাঠ করেন, তিনি রাজসভায়, সভাস্থানে অথবা বিবাদ এসে পড়লে বিজয় লাভ করেন।

Verse 15#

Vibheeshanakritam stotram yah pathet prayato narah,

विभीषणकृतं स्तोत्रं यः पठेत् प्रयतो नरः। सर्वापद्भ्यो विमुच्येत नात्र कार्या विचारणा॥१४॥

Vibheeshanakritam stotram yah pathet prayato narah, Sarvaapadbhyo vimuchyeta naatra kaaryaa vichaaranaa. (14)

Meaningবিভীষণ রচিত এই স্তোত্র যে সংযমী মানুষ পাঠ করেন, তিনি সকল আপদ থেকে মুক্ত হন — এতে বিচার করার প্রয়োজন নেই।

Verse 16#

Markateesha mahotsaaha sarvashoka-nivaaraka,

मर्कटेश महोत्साह सर्वशोकनिवारक। शत्रून् संहर मां रक्ष श्रियं दापय भो हरे॥१५॥

Markateesha mahotsaaha sarvashoka-nivaaraka, Shatroon samhara maam raksha shriyam daapaya bho hare. (15)

Meaningহে মহান উৎসাহবিশিষ্ট বানরেশ! হে সকল শোকের নিবারণকারী! আমার শত্রুদের সংহার করুন, আমাকে রক্ষা করুন এবং আমাকে শ্রী (সমৃদ্ধি) প্রদান করুন, হে হরি (হনুমান)!

Verse 17#

Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshanakritam sarvaapaduddhaarakam shree-hanumat-stotram sampoornam.

इति श्रीसुदर्शनसंहितायां विभीषणकृतं सर्वापदुद्धारकं श्रीहनुमत्स्तोत्रं सम्पूर्णम्

Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshanakritam sarvaapaduddhaarakam shree-hanumat-stotram sampoornam.

Meaningএইভাবে শ্রীসুদর্শনসংহিতায় বিভীষণকৃত সর্বাপদুদ্ধারক শ্রীহনুমত্ স্তোত্র সম্পূর্ণ হল।

Word-by-Word Breakdown

आपदुद्धारक
aapad-uddhaaraka
আপদ থেকে উদ্ধারকারী, সংকট থেকে রক্ষক (আপদ্ = বিপদ, উদ্ধারক = উত্তোলক/রক্ষাকারী)
विनियोगः
viniyogah
বিনিয়োগ / আনুষ্ঠানিক প্রয়োগ (পাঠের শুরুতে মন্ত্রের)
विभीषण ऋषिः
vibheeshana rishih
বিভীষণ এই স্তোত্রের ঋষি
वामे करे
vaame kare
বাঁ হাতে
वैरिभिदम्
vairi-bhidam
যা শত্রুদের বিদারণ/নাশ করে
शैलं वहन्तम्
shailam vahantam
পর্বত (সঞ্জীবনী) ধারণ করা
भजे ज्वलत्कुण्डलमाञ्जनेयम्
bhaje jvalat-kundalam aanjaneyam
প্রজ্বলিত কুণ্ডলধারী আঞ্জনেয়ের (অঞ্জনা-পুত্রের) আমি ভজনা করি
शरणं प्रपद्ये
sharanam prapadye
আমি শরণ নিই
आपन्नाखिललोकार्तिहारिणे
aapanna-akhila-loka-aarti-haarine
সকল আপদগ্রস্ত লোকের পীড়া হরণকারীকে
अकस्मादागतोत्पातनाशनाय
akasmaad-aagata-utpaata-naashanaaya
আকস্মিক আসা উৎপাত/অপশকুনের নাশকারীকে
नमो नमः
namo namah
বারবার প্রণাম
तापत्रितयसंहारिन्
taapa-tritaya-samhaarin
হে তিন তাপের (আধ্যাত্মিক, আধিভৌতিক, আধিদৈবিক) সংহারকারী
आधिव्याधिमहामारीग्रहपीडापहारिणे
aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine
আধি, ব্যাধি, মহামারী ও গ্রহপীড়ার অপহরণকারীকে
रामप्राणात्मने
raama-praanaatmane
রামের প্রাণস্বরূপ/আত্মস্বরূপকে
शरणागतमर्त्यानां शरण्याय
sharanaagata-martyaanaam sharanyaaya
শরণাগত মনুষ্যদের শরণ্যকে
वज्रदेहाय
vajra-dehaaya
বজ্রের মতো কঠিন দেহবিশিষ্টকে
ब्रह्मास्त्रस्तम्भनाय
brahmaastra-stambhanaaya
যিনি ব্রহ্মাস্ত্রকেও স্তম্ভন/নিবারণ করতে পারেন তাঁকে
रामेष्टम्
raama-ishtam
রামের প্রিয় / রামের কাছে প্রিয়
सर्वाभीष्टप्रदायकम्
sarva-abheeshta-pradaayakam
সকল অভীষ্ট বস্তুর প্রদাতা
कारागृहे प्रयाणे
kaaraagrihe prayaane
কারাগারে অথবা যাত্রা করার সময়
ये स्मरन्ति हनूमन्तम्
ye smaranti hanoomantam
যাঁরা হনুমানের স্মরণ করেন
तेषां नास्ति विपत् क्वचित्
teshaam naasti vipat kvachit
তাঁদের কোথাও বিপদ হয় না
अर्थसिद्धिं जयं कीर्तिम्
artha-siddhim jayam keertim
অর্থসিদ্ধি (ধন/লক্ষ্য প্রাপ্তি), বিজয় ও কীর্তি
सभास्थाने प्राप्ते वादे लभेज्जयम्
sabhaasthaane praapte vaade labhejjayam
সভাস্থানে অথবা বিবাদ এসে পড়লে বিজয় লাভ হয়
सर्वापद्भ्यो विमुच्येत
sarva-aapadbhyo vimuchyeta
সকল আপদ থেকে মুক্ত হন
मर्कटेश महोत्साह
markateesha mahotsaaha
হে বানরেশ, মহান উৎসাহ/পরাক্রমবিশিষ্ট

Origin & History

Source: Sri Sudarshana Samhita

Author: Vibhishana (brother of Ravana, devotee of Rama)

Period: Traditional (Puranic/Samhita literature)

এই স্তোত্র বিভীষণকে আরোপিত এবং শ্রীসুদর্শনসংহিতায় সংরক্ষিত। বিভীষণ, যিনি রামায়ণ যুদ্ধে হনুমানের অসংখ্য উদ্ধার দেখেছিলেন — সর্বোপরি লক্ষ্মণের প্রাণ বাঁচাতে সঞ্জীবনী পর্বত আনা — তিনি হনুমানকে সংকটের পরম হর্তা রূপে এই স্তোত্র রচনা করেন। ধ্যান-শ্লোক হনুমানকে এক হাতে পর্বত ও অন্য হাতে শত্রুনাশক অস্ত্র ধারণকারী রূপে চিত্রিত করে, যা তাঁর আরোগ্যদাতা ও রক্ষক — উভয় ভূমিকা প্রকাশ করে। শেষ শ্লোক একটি ফলশ্রুতি যা সেই অনেক আপদ গণনা করে যেগুলি থেকে ভক্ত মুক্ত হন।

Frequently Asked Questions

'আপদুদ্ধারক'-এর অর্থ কী?
'আপদুদ্ধারক' হল 'আপদ্' (বিপদ, সংকট, দুর্ভাগ্য) ও 'উদ্ধারক' (উত্তোলক অথবা রক্ষাকারী)-এর সংযোগ। সুতরাং 'আপদুদ্ধারক হনুমান'-এর অর্থ 'সকল আপদ থেকে উদ্ধারকারী হনুমান।' এই স্তোত্র হনুমানের ভক্তদের প্রতি ধরনের সংকট থেকে উদ্ধার করার শক্তির নামে।
এই স্তোত্র কে রচনা করেছেন এবং এটি কোথা থেকে?
এটি রাবণের ভক্ত-ভ্রাতা বিভীষণ রচনা করেছেন এবং এটি শ্রীসুদর্শনসংহিতায় সংরক্ষিত। প্রারম্ভিক বিনিয়োগ স্পষ্টভাবে বিভীষণকে ঋষি (দ্রষ্টা) এবং হনুমানকে এই মন্ত্র-স্তোত্রের দেবতা বলে উল্লেখ করে।
আপদুদ্ধারক হনুমত্ স্তোত্রম্ বিশেষভাবে কখন পাঠ করা হয়?
এটি সাধারণ রক্ষার জন্য প্রাতঃ ও সন্ধ্যায় পাঠ করা হয়, এবং বিশেষভাবে কোনো কঠিনতার সম্মুখীন হওয়ার আগে — মামলা, পরীক্ষা বা সাক্ষাৎকার, যাত্রা, রোগ অথবা আকস্মিক সংকট — কারণ শ্লোক সকল আপদ থেকে উদ্ধার এবং রাজসভা, সভা ও বিবাদে বিজয়ের প্রতিশ্রুতি দেয়।
এই স্তোত্রে হনুমানকে পর্বত ধারণকারী রূপে কেন দেখানো হয়েছে?
ধ্যান (ধ্যান) শ্লোক হনুমানকে পর্বত ধারণকারী রূপে বর্ণনা করে কারণ রামায়ণের বিখ্যাত প্রসঙ্গে তিনি হিমালয়ে গিয়ে আহত লক্ষ্মণকে পুনর্জীবিত করতে জীবনরক্ষক সঞ্জীবনী-ভেষজ সহ সম্পূর্ণ সঞ্জীবনী পর্বত নিয়ে এসেছিলেন — এটি হনুমানের সংকট থেকে উদ্ধারকারী রূপের যথাযথ চিত্র।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →