Mantra.Tips

কনকধারা স্তোত্রম্ Meaning — Line by Line

कनकधारा स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of কনকধারা স্তোত্রম্ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Vande vandarumandaramindiranandakandalam
  2. Verse 2. Angam hareh pulakabhushanamashrayanti
  3. Verse 3. Mugdha muhurvidadhati vadane murareh
  4. Verse 4. Vishvamarendrapadavibhramadanadaksham
  5. Verse 5. Amilitakshamadhigamya muda mukundam
  6. Verse 6. Bahvantare madhujitah shritakaustubhe ya
  7. Verse 7. Kalambudalilalitorasi kaitabhareh
  8. Verse 8. Praptam padam prathamatah khalu yatprabhavat
  9. Verse 9. Dadyaddayanupavano dravinambudharam
  10. Verse 10. Ishtavishishtamatayopi yaya dayardra-
  11. Verse 11. Girdevateti garudadhvajasundariti
  12. Verse 12. Shrutyai namostu shubhakarmaphalaprasutyai
  13. Verse 13. Namostu nalikanibhananayai
  14. Verse 14. Sampatkarani sakalendriyanandanani
  15. Verse 15. Yatkatakshasamupasanavidhih
  16. Verse 16. Sarasijanilaye sarojahaste
  17. Verse 17. Dig hastibhih kanakakumbhamukhavasrishta-
  18. Verse 18. Kamale kamalakshavallabhe tvam
  19. Verse 19. Stuvanti ye stutibhiramibhiranvaham
Verse 1#

Vande vandarumandaramindiranandakandalam

वन्दे वन्दारुमन्दारमिन्दिरानन्दकन्दलम् अमन्दानन्दसन्दोहबन्धुरं सिन्धुराननम्

Vande vandarumandaramindiranandakandalam Amandanandasandohabandhuram sindhurananam

Meaningআমি গজমুখ স্বামীকে (গণেশকে) বন্দনা করি — যাঁরা প্রণাম করেন তাঁদের অভীষ্ট দানকারী মন্দার (কল্পবৃক্ষ), ইন্দিরার (লক্ষ্মীর) আনন্দের অঙ্কুর, অপার আনন্দপ্রবাহে মনোহর।

Verse 2#

Angam hareh pulakabhushanamashrayanti

अङ्गं हरेः पुलकभूषणमाश्रयन्ती भृङ्गाङ्गनेव मुकुलाभरणं तमालम् अङ्गीकृताखिलविभूतिरपाङ्गलीला माङ्गल्यदाऽस्तु मम मङ्गलदेवतायाः

Angam hareh pulakabhushanamashrayanti Bhringanganeva mukulabharanam tamalam Angikritakhilavibhutirapangalila Mangalyadastu mama mangaladevatayah

Meaningতমাল বৃক্ষের কুঁড়ির উপর ভ্রমরীর মতো, হরির রোমাঞ্চিত অঙ্গে অধিষ্ঠিত — সমস্ত ঐশ্বর্য ধারণকারিণী লক্ষ্মীর সেই কটাক্ষ-দৃষ্টি ক্ষণকাল আমার উপর থেকে সমৃদ্ধি আনুক।

Verse 3#

Mugdha muhurvidadhati vadane murareh

मुग्धा मुहुर्विदधती वदने मुरारेः प्रेमत्रपाप्रणिहितानि गतागतानि माला दृशोर्मधुकरीव महोत्पले या सा मे श्रियं दिशतु सागरसम्भवायाः

Mugdha muhurvidadhati vadane murareh Prematrapapranihitani gatagatani Mala drishormadhukariva mahotpale ya Sa me shriyam dishatu sagarasambhavayah

Meaningমুরারির মুখে বারবার লজ্জাভরা প্রেমদৃষ্টি এদিক-ওদিক বিকিরণ করে — মধুভরা পদ্মে ভ্রমরশ্রেণীর মতো লক্ষ্মীর নয়নের সেই মালা আমাকে কল্যাণ দিক।

Verse 4#

Vishvamarendrapadavibhramadanadaksham

विश्वामरेन्द्रपदविभ्रमदानदक्षं आनन्दहेतुरधिकं मुरविद्विषोऽपि ईषन्निषीदतु मयि क्षणमीक्षणार्धम् इन्दीवरोदरसहोदरमिन्दिरायाः

Vishvamarendrapadavibhramadanadaksham Anandaheturadhikam muravidvishopi Ishannishidatu mayi kshanamikshanardham Indivarodarasahodaramindirayah

Meaningদেবগণের ও বিশ্বের ইন্দ্রপদ দানে দক্ষা, বিষ্ণুরও (মুরারিরও) আনন্দের হেতু — লক্ষ্মীর সেই দৃষ্টি অল্প হলেও আমার উপর স্থির হোক।

Verse 5#

Amilitakshamadhigamya muda mukundam

आमीलिताक्षमधिगम्य मुदा मुकुन्दं आनन्दकन्दमनिमेषमनङ्गतन्त्रम् आकेकरस्थितकनीनिकपक्ष्मनेत्रं भूत्यै भवेन्मम भुजङ्गशयाङ्गनायाः

Amilitakshamadhigamya muda mukundam Anandakandamanimeshamanangatantram Akekarasthitakaninikapakshmanetram Bhutyai bhavenmama bhujangashayanganayah

Meaningঅর্ধনিমীলিত নয়ন মুকুন্দকে পেয়ে, আনন্দের মূল, অনিমেষ, কামদেবের বশের অতীত — লক্ষ্মীর সেই বাঁকা কনীনিকা-দৃষ্টি আমাকে সৌভাগ্য দিক।

Verse 6#

Bahvantare madhujitah shritakaustubhe ya

बाह्वन्तरे मधुजितः श्रितकौस्तुभे या हारावलीव हरिनीलमयी विभाति कामप्रदा भगवतोऽपि कटाक्षमाला कल्याणमावहतु मे कमलालयायाः

Bahvantare madhujitah shritakaustubhe ya Haravaliva harinilamayi vibhati Kamaprada bhagavatopi katakshamala Kalyanamavahatu me kamalalayayah

Meaningমধুসূদনের বক্ষে কৌস্তুভমণির পাশে নীলমণি-মুক্তার মালার মতো উজ্জ্বল — ভগবানকেও বরদানকারিণী তিনি আমার কামনা পূর্ণ করুন।

Verse 7#

Kalambudalilalitorasi kaitabhareh

कालाम्बुदालिललितोरसि कैटभारेः धाराधरे स्फुरति या तडिदङ्गनेव मातुस्समस्तजगतां महनीयमूर्तिः भद्राणि मे दिशतु भार्गवनन्दनायाः

Kalambudalilalitorasi kaitabhareh Dharadhare sphurati ya tadidanganeva Matussamastajagatam mahaniyamurtih Bhadrani me dishatu bhargavanandanayah

Meaningকৈটভারির (বিষ্ণুর) মেঘের মতো সুন্দর বক্ষে মেঘে বিদ্যুতের রেখার মতো উদ্ভাসিত — সমস্ত জগতের জননী সেই শ্রীকে আমি প্রণাম করি।

Verse 8#

Praptam padam prathamatah khalu yatprabhavat

प्राप्तं पदं प्रथमतः खलु यत्प्रभावात् माङ्गल्यभाजि मधुमाथिनि मन्मथेन मय्यापतेत्तदिह मन्थरमीक्षणार्धं मन्दालसं मकरालयकन्यकायाः

Praptam padam prathamatah khalu yatprabhavat Mangalyabhaji madhumathini manmathena Mayyapatettadiha mantharamikshanardham Mandalasam cha makaralayakanyakayah

Meaningহে মধুসূদনের মঙ্গলময়ী প্রিয়া! যাঁর প্রভাবে কামদেব প্রথমে নিজ পদ লাভ করেছিলেন — সেই দৃষ্টি ক্ষণকালের জন্য হলেও আমার উপরও পড়ুক।

Verse 9#

Dadyaddayanupavano dravinambudharam

दद्याद्दयानुपवनो द्रविणाम्बुधारां अस्मिन्नकिञ्चनविहङ्गशिशौ विषण्णे दुष्कर्मघर्ममपनीय चिराय दूरं नारायणप्रणयिनीनयनाम्बुवाहः

Dadyaddayanupavano dravinambudharam Asminnakinchanavihangashishau vishanne Dushkarmagharmamapaniya chiraya duram Narayanapranayininayanambuvahah

Meaningকরুণার বাতাস দুষ্কর্মের তাপে ম্লান, খিন্ন, অকিঞ্চন রূপ পক্ষী-শাবকের উপর (আমার উপর) ধনের ধারা বর্ষণ করুক।

Verse 10#

Ishtavishishtamatayopi yaya dayardra-

इष्टाविशिष्टमतयोऽपि यया दयार्द्र- दृष्ट्या त्रिविष्टपपदं सुलभं लभन्ते दृष्टिः प्रहृष्टकमलोदरदीप्तिरिष्टां पुष्टिं कृषीष्ट मम पुष्करविष्टरायाः

Ishtavishishtamatayopi yaya dayardra- Drishtya trivishtapapadam sulabham labhante Drishtih prahrishtakamalodaradiptirishtam Pushtim krishishta mama pushkaravishtarayah

Meaningযাঁর দয়া-আর্দ্র দৃষ্টিতে মন্দবুদ্ধিও সহজে স্বর্গ (ইন্দ্র) পদ লাভ করে — লক্ষ্মীর সেই দৃষ্টি অল্প হলেও আমার দিকে ফিরুক।

Verse 11#

Girdevateti garudadhvajasundariti

गीर्देवतेति गरुडध्वजसुन्दरीति शाकम्भरीति शशिशेखरवल्लभेति सृष्टिस्थितिप्रलयकेलिषु संस्थितायै तस्यै नमस्त्रिभुवनैकगुरोस्तरुण्यै

Girdevateti garudadhvajasundariti Shakambhariti shashishekharavallabheti Srishtisthitipralayakelishu samsthitayai Tasyai namastribhuvanaikagurostarunyai

Meaningবাগ্দেবী (সরস্বতী), গরুড়ধ্বজ বিষ্ণুর সৌন্দর্য, শাকম্ভরী, চন্দ্রশেখর শিবের বল্লভা — লীলাচ্ছলে সৃষ্টি, স্থিতি, প্রলয় সম্পাদনকারিণী তোমাকে নমস্কার।

Verse 12#

Shrutyai namostu shubhakarmaphalaprasutyai

श्रुत्यै नमोऽस्तु शुभकर्मफलप्रसूत्यै रत्यै नमोऽस्तु रमणीयगुणार्णवायै शक्त्यै नमोऽस्तु शतपत्रनिकेतनायै पुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तमवल्लभायै

Shrutyai namostu shubhakarmaphalaprasutyai Ratyai namostu ramaniyagunarnavayai Shaktyai namostu shatapatraniketanayai Pushtyai namostu purushottamavallabhayai

Meaningশুভকর্মের ফলদায়িনী শ্রুতি (বেদ) তোমাকে নমস্কার; রমণীয় গুণের সাগর রতিকে নমস্কার; শক্তিকে নমস্কার — বিষ্ণুপ্রিয়াকে নমস্কার।

Verse 13#

Namostu nalikanibhananayai

नमोऽस्तु नालीकनिभाननायै नमोऽस्तु दुग्धोदधिजन्मभूम्यै नमोऽस्तु सोमामृतसोदरायै नमोऽस्तु नारायणवल्लभायै

Namostu nalikanibhananayai Namostu dugdhodadhijanmabhumyai Namostu somamritasodarayai Namostu narayanavallabhayai

Meaningকমলমুখীকে নমস্কার; ক্ষীরসাগরে জন্মিতাকে নমস্কার; চন্দ্র ও অমৃতের ভগিনীকে নমস্কার; নারায়ণের প্রিয়াকে নমস্কার।

Verse 14#

Sampatkarani sakalendriyanandanani

सम्पत्कराणि सकलेन्द्रियनन्दनानि साम्राज्यदानविभवानि सरोरुहाक्षि त्वद्वन्दनानि दुरिताहरणोद्यतानि मामेव मातरनिशं कलयन्तु मान्ये

Sampatkarani sakalendriyanandanani Samrajyadanavibhavani saroruhakshi Tvadvandanani duritaharanodyatani Mameva mataranisham kalayantu manye

Meaningহে কমলনয়না! যাঁর বন্দনা ধন দিয়ে সমস্ত ইন্দ্রিয়কে আনন্দিত করে, সাম্রাজ্যের বৈভব প্রদান করে — বাক্য, অঙ্গ ও মন দিয়ে তোমাকে বন্দনা।

Verse 15#

Yatkatakshasamupasanavidhih

यत्कटाक्षसमुपासनाविधिः सेवकस्य सकलार्थसम्पदः सन्तनोति वचनाङ्गमानसैः त्वां मुरारिहृदयेश्वरीं भजे

Yatkatakshasamupasanavidhih Sevakasya sakalarthasampadah Santanoti vachanangamanasaih Tvam murarihridayeshvarim bhaje

Meaningযাঁর কটাক্ষের উপাসনাই সেবককে বাক্য, অঙ্গ ও মন দিয়ে সমস্ত ধন ও প্রতিটি লক্ষ্যের পূর্ণতা দান করে — হে মুরারির প্রিয়া, তোমাকে আমি প্রণাম করি।

Verse 16#

Sarasijanilaye sarojahaste

सरसिजनिलये सरोजहस्ते धवलतमांशुकगन्धमाल्यशोभे भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञे त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम्

Sarasijanilaye sarojahaste Dhavalatamamshukagandhamalyashobhe Bhagavati harivallabhe manojne Tribhuvanabhutikari prasida mahyam

Meaningহে কমলে বাসকারিণী, হাতে কমল নিয়ে, অতি শ্বেত বস্ত্র, সুগন্ধ ও মালায় শোভিতা — হে ভগবতী, হরিবল্লভা, মনোজ্ঞা, ত্রিভুবনে পূজিতা: আমাকে রক্ষা করো।

Verse 17#

Dig hastibhih kanakakumbhamukhavasrishta-

दिग् हस्तिभिः कनककुम्भमुखावसृष्ट- स्वर्वाहिनीविमलचारुजलप्लुताङ्गीम् प्रातर्नमामि जगतां जननीमशेष- लोकाधिनाथगृहिणीममृताब्धिपुत्रीम्

Dig hastibhih kanakakumbhamukhavasrishta- Svarvahinivimalacharujalaplutangim Pratarnamami jagatam jananimashesha- Lokadhinathagrihinimamritabdhiputrim

Meaningদিগ্গজদের ধরা সোনার কলস থেকে বর্ষিত স্বর্গগঙ্গার নির্মল সুন্দর জলে যাঁর অঙ্গ সিক্ত — আমি প্রভাতে তাঁকে প্রণাম করি।

Verse 18#

Kamale kamalakshavallabhe tvam

कमले कमलाक्षवल्लभे त्वं करुणापूरतरङ्गितैरपाङ्गैः अवलोकय मामकिञ्चनानां प्रथमं पात्रमकृत्रिमं दयायाः

Kamale kamalakshavallabhe tvam Karunapuratarangitairapangaih Avalokaya mamakinchananam Prathamam patramakritrimam dayayah

Meaningহে কমলা, কমলনয়ন বিষ্ণুর প্রিয়া! করুণার তরঙ্গে উচ্ছ্বসিত তোমার কটাক্ষে, দীনদের মধ্যে অগ্রগণ্য আমাকে দেখো।

Verse 19#

Stuvanti ye stutibhiramibhiranvaham

स्तुवन्ति ये स्तुतिभिरमीभिरन्वहं त्रयीमयीं त्रिभुवनमातरं रमाम् गुणाधिका गुरुतरभाग्यभागिनो भवन्ति ते भुवि बुधभाविताशयाः

Stuvanti ye stutibhiramibhiranvaham Trayimayim tribhuvanamataram ramam Gunadhika gurutarabhagyabhagino Bhavanti te bhuvi budhabhavitashayah

Meaningযাঁরা প্রতিদিন এই স্তুতিতে ত্রয়ীস্বরূপা, ত্রিভুবনের জননী রমাকে (লক্ষ্মীকে) স্তব করেন, তাঁরা অধিক গুণবান ও গুরুতর ভাগ্যবান হয়ে পরমপদ লাভ করেন।

Word-by-Word Breakdown

कनकधारा
Kanakadhara
সোনার ধারা/বর্ষা
अङ्गं हरेः
Angam Hareh
হরি (বিষ্ণু)র অঙ্গ
पुलकभूषणम्
Pulakabhushanam
আনন্দের রোমাঞ্চে শোভিত
मङ्गलदेवता
Mangaladevata
মঙ্গলের দেবী
मुरारेः
Murareh
মুরারি (কৃষ্ণ/বিষ্ণু)র
सागरसम्भवा
Sagarasambhava
সমুদ্র থেকে জন্মিতা (লক্ষ্মী)
इन्दिरा
Indira
লক্ষ্মী (কান্তিময়ী) — ইন্দিরা
मुकुन्द
Mukunda
বিষ্ণু (মোক্ষদাতা) — মুকুন্দ
भुजङ्गशयाङ्गना
Bhujangashayanganaa
শেষশায়ী (বিষ্ণু)র পত্নী
कौस्तुभ
Kaustubha
বিষ্ণুর বক্ষের দিব্য মণি — কৌস্তুভ
कमलालया
Kamalalaya
কমলই যাঁর নিবাস (লক্ষ্মী) — কমলালয়া
कैटभारि
Kaitabhari
কৈটভ দৈত্যের শত্রু (বিষ্ণু) — কৈটভারি
भार्गवनन्दना
Bhargavanandana
ভৃগুর কন্যা (লক্ষ্মী) — ভার্গবনন্দনা
कटाक्षमाला
Katakshamala
কটাক্ষের মালা
श्रियं
Shriyam
সমৃদ্ধি, ধন, লক্ষ্মী

Origin & History

Source: Composed by Adi Shankaracharya

Author: Adi Shankaracharya

Period: 8th century CE (composed at age 8)

মাত্র 8 বছরের বাল ব্রহ্মচারী হিসেবে শঙ্করাচার্য দ্বারে দ্বারে ভিক্ষা চাইতেন। এক ঘরে অত্যন্ত দরিদ্র নারীর কাছে দেওয়ার মতো একটি শুকনো আমলকী ছাড়া কিছু ছিল না। কিছু না থাকা সত্ত্বেও তাঁর নিঃস্বার্থ উদারতায় বিগলিত হয়ে বালক শঙ্করাচার্য সেখানেই কনকধারা স্তোত্র রচনা করেন, লক্ষ্মীর দিব্য দৃষ্টি বর্ণনা করে 21টি অনুপম শ্লোকে তাঁর স্তুতি করেন। তাঁর ভক্তিতে প্রসন্ন হয়ে লক্ষ্মী সেই নারীর ঘরে সোনার আমলকী বর্ষণ করে চিরকালের জন্য তাঁর দারিদ্র্য দূর করেন।

Frequently Asked Questions

কনকধারা স্তোত্র কী?
এটি আদি শঙ্করাচার্য দ্বারা লক্ষ্মীদেবীকে উৎসর্গিত স্তুতি, যা তিনি মাত্র 8 বছর বয়সে এক দরিদ্র নারীকে ধন এনে দিতে রচনা করেন। 'কনকধারা' মানে 'সোনার ধারা' — যা পাঠের পর সেই নারীর ঘরে বর্ষিত সোনার বর্ষার দিকে ইঙ্গিত করে।
সত্যিই কি সোনার বর্ষা হয়েছিল?
পরম্পরা অনুসারে, হ্যাঁ। যখন বালক শঙ্করাচার্য এক দরিদ্র নারীর ঘরের সামনে এই স্তোত্র পাঠ করেন, তখন আকাশ থেকে সোনার আমলকী বর্ষিত হয় এবং তাঁর দারিদ্র্য শেষ হয়। এটি হিন্দু পরম্পরার সবচেয়ে প্রসিদ্ধ অলৌকিক ঘটনাগুলির একটি।
কনকধারা স্তোত্র কখন পাঠ করা উচিত?
দীপাবলি, ধনতেরাস, অক্ষয় তৃতীয়া, শুক্রবারে, এবং বিশেষত আর্থিক কষ্টের সময়ে। এই স্তোত্র বিশেষভাবে লক্ষ্মীর ধন-প্রদায়িনী কৃপা আবাহনের জন্য রচিত।
এতে কতটি শ্লোক আছে?
সম্পূর্ণ কনকধারা স্তোত্রে 21টি শ্লোক আছে। সবগুলি লক্ষ্মীর সুন্দর দৃষ্টি (কটাক্ষ) এবং তার ধন ও শুভতা প্রদানের শক্তি বর্ণনা করে।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →