શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૧૬ — અનેકબાહૂદરવક્ત્રનેત્રમ્
Bhagavad Gita 11.16 — Aneka-bahudara-vaktra-netram in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
વિશ્વરૂપનું દર્શન કરતાં અર્જુન તેના અસીમ, અનંત સ્વરૂપનું વર્ણન કરે છે. તેઓ સર્વ દિશાઓમાં ફેલાયેલી અગણિત ભુજાઓ, ઉદરો, મુખો અને નેત્રોને જુએ છે, અને શ્રીકૃષ્ણને વિશ્વેશ્વર તથા વિશ્વરૂપ કહીને સ્વીકારે છે કે તેઓ ભગવાનના ન આદિને, ન મધ્યને કે ન અંતને પામે છે. આ શ્લોક ભગવાનના વિશ્વરૂપ રૂપે અસીમ, અનંત સ્વરૂપને સજીવ રીતે વ્યક્ત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય વિશ્વરૂપદર્શનયોગમાં, જ્યારે અર્જુન દિવ્ય દૃષ્ટિથી વિશ્વરૂપનું દર્શન કરે છે, ત્યારે તેઓ તેના અનંત લક્ષણોનું વર્ણન કરે છે. અહીં તેઓ સર્વ દિશાઓમાં અગણિત ભુજાઓ, મુખો અને નેત્રોને જુએ છે અને શ્રીકૃષ્ણને વિશ્વના સ્વામી કહીને વિસ્મિત થાય છે કે તેમને તે અસીમ રૂપનો ન આદિ, ન મધ્ય કે ન અંત દેખાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે અર્જુને જે વિશ્વરૂપનું દર્શન કર્યું, તે સર્વ દિશાઓમાં કોઈ સીમા વિના ફેલાયેલું હતું, જેનો ન આદિ હતો કે ન અંત — એ ખરેખર અનંત ભગવાનનું દર્શન હતું, જે કેવળ ભગવાનની કૃપાથી પ્રદત્ત દિવ્ય દૃષ્ટિથી જ શક્ય હતું.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અનેકબાહૂદરવક્ત્રનેત્રં પશ્યામિ ત્વાં સર્વતોઽનન્તરૂપમ્। નાન્તં ન મધ્યં ન પુનસ્તવાદિં પશ્યામિ વિશ્વેશ્વર વિશ્વરૂપ॥
aneka-bāhūdara-vaktra-netraṁ paśhyāmi tvāṁ sarvato ’nanta-rūpam nāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādiṁ paśhyāmi viśhveśhvara viśhva-rūpa
અર્થ:અનેક ભુજાઓ, ઉદરો, મુખો અને નેત્રોવાળા તથા સર્વ બાજુ અનંતરૂપ એવા આપને હું જોઈ રહ્યો છું. હે વિશ્વેશ્વર! હે વિશ્વરૂપ! હું આપના ન અંતને, ન મધ્યને કે ન આદિને જોઈ શકતો.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Bhagavad Gita 11.16 — Aneka-bahudara-vaktra-netram પાઠના લાભ
ભગવાનના વિશ્વરૂપના અનંત, અસીમ સ્વરૂપને પ્રકટ કરે છે
ભક્તની ભગવદ્દૃષ્ટિને સમસ્ત સીમાઓથી પર વિસ્તારે છે
જેમનો ન આદિ, ન મધ્ય કે ન અંત છે એવા દિવ્ય પ્રત્યે વિસ્મય જગાવે છે
સૌના શાસક વિશ્વેશ્વર રૂપે ભગવાન પ્રત્યે શ્રદ્ધા વિકસાવે છે
ભગવાનની અનંતતાના ધ્યાનપૂર્ણ ચિંતન માટે એક સજીવ શ્લોક
દિવ્યની અપરિમેય મહાનતા સમક્ષ વિનમ્રતાને ગાઢ કરે છે
Bhagavad Gita 11.16 — Aneka-bahudara-vaktra-netram જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ અસીમ વિશ્વરૂપનું ચિંતન કરતાં કરો. પાઠ કરતી વખતે સર્વ દિશાઓમાં ફેલાયેલી અગણિત ભુજાઓ, મુખો અને નેત્રોની કલ્પના કરો, અને એ અનુભૂતિ કે ભગવાનનો ન આદિ, ન મધ્ય કે ન અંત છે, આપના મનને અનંત તરફ ઉઠાવા દો. અંતરમાં ભગવાનને વિશ્વેશ્વર અને વિશ્વરૂપ કહીને સંબોધો, વિસ્મય અને ભક્તિને ગાઢ થવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 11.16 — Aneka-bahudara-vaktra-netram શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ