Mantra.Tips
vishnustotramgajendrabhagavata-purana

ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

Gajendra Moksha Stotram in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ

🕉️ hindu·📿 1× ਜਪ·🕐 ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲ (ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ) ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ; ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ·📜 Srimad Bhagavata Purana, Eighth Canto (chapters 2-4)
Share:

ਅਰਥ

ਗਜੇਂਦ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਸ਼ਟਮ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਗਜਰਾਜ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਮਗਰਮੱਛ ਦੁਆਰਾ ਫੜੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰੂਪ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਾਰੇ ਸੁਆਰਥ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਚੂਕ ਰਾਖੀ ਦਾ ਪਰਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ

Srimad Bhagavata Purana, Eighth Canto (chapters 2-4) · Veda Vyasa (as narrated by Shuka to King Parikshit) · Puranic

ਗਜੇਂਦ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਸ਼ਟਮ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਗੋਸ੍ਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਜਰਾਜ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਪੂਰਵਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਝੀਲ 'ਤੇ ਜਲ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਮਗਰਮੱਛ (ਦੇਵਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੂਹੂ ਨਾਮਕ ਗੰਧਰਵ) ਦੁਆਰਾ ਫੜੇ ਜਾ ਕੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥੱਕਣ ਤੱਕ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਹਰ ਦੂਜੀ ਆਸ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ — ਉਹ ਪਰਮ ਜਾਪ੍ਯ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਵਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ — ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯਗਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਰੂਪ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸਭ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ। ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਨਾਲ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਜਬਾੜੇ ਕੱਟੇ, ਅਤੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਲ ਤੋਂ ਉਠਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ

ਭਾਗਵਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪਲ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਾਰੇ ਸੁਆਰਥ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿ ਆਪਣਾ ਧਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਝੀਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ — ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਥੀ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਤਗਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ।

ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ

ਸ਼ਲੋਕ 1

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ - ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮਾਧਾਯ ਮਨੋ ਹ੍ਰਿਦਿ ਜਜਾਪ ਪਰਮਂ ਜਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਨ੍ਮਨ੍ਯਨੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍

śrī-śuka uvāca - evaṃ vyavasito buddhyā samādhāya mano hṛdi | jajāpa paramaṃ jāpyaṃ prāg-janmany-anuśikṣitam ||

ਅਰਥ:ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੁਕਦੇਵ ਬੋਲੇ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰ ਕੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਪਰਮ ਜਪ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਵਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ਲੋਕ 2

ਸ਼੍ਰੀਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ - ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤਸ੍ਮੈ ਯਤ ਏਤਚ੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਪੁਰੁਸ਼ਾਯਾਦਿਬੀਜਾਯ ਪਰੇਸ਼ਾਯਾਭਿਧੀਮਹਿ

śrī-gajendra uvāca - oṃ namo bhagavate tasmai yata etac-cid-ātmakam | puruṣāyādi-bījāya pareśāyābhidhīmahi ||

ਅਰਥ:ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਬੋਲੇ — ਓਮ। ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਚਿਨਮਯ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਦਿਪੁਰੁਸ਼, ਸਭ ਦੇ ਆਦਿਬੀਜ, ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਸ਼ਲੋਕ 3

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਦਂ ਯਤਸ਼੍ਚੇਦਂ ਯੇਨੇਦਂ ਇਦਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਯੋऽਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਪਰਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍

yasminn-idaṃ yataś-cedaṃ yenedaṃ ya idaṃ svayam | yo'smāt-parasmāc-ca paras-taṃ prapadye svayambhuvam ||

ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਗਤ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਵਯੰ ਇਹ ਜਗਤ ਹਨ — ਉਸ ਸਵਯੰਭੂ, ਪਰਾਤ੍ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ਲੋਕ 4

ਯਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੀਦਂ ਨਿਜਮਾਯਯਾਰ੍ਪਿਤਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਭਾਤਂ ਕ੍ਵ ਤਤ੍ਤਿਰੋਹਿਤਮ੍ ਅਵਿਦ੍ਧਦ੍ਰਿਕ੍ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯੁਭਯਂ ਤਦੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਆਤ੍ਮਮੂਲੋऽਵਤੁ ਮਾਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ

yaḥ svātmanīdaṃ nija-māyayārpitaṃ kvacid-vibhātaṃ kva ca tat-tirohitam | aviddha-dṛk-sākṣy-ubhayaṃ tad-īkṣate sa ātma-mūlo'vatu māṃ parāt-paraḥ ||

ਅਰਥ:ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ — ਕਦੇ ਪ੍ਰਗਟ, ਕਦੇ ਲੀਨ। ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਤਮਮੂਲ ਪਰਾਤ੍ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ।

ਸ਼ਲੋਕ 5

ਕਾਲੇਨ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਿਤੇਸ਼ੁ ਕ੍ਰਿਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ੋ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਪਾਲੇਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਹੇਤੁਸ਼ੁ ਤਮਸ੍ਤਦਾਸੀਦ੍ ਗਹਨਂ ਗਭੀਰਂ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਰੇऽਭਿਵਿਰਾਜਤੇ ਵਿਭੁਃ

kālena pañcatvam-iteṣu kṛtsnaśo lokeṣu pāleṣu ca sarva-hetuṣu | tamas-tadāsīd gahanaṃ gabhīraṃ yas-tasya pāre'bhivirājate vibhuḥ ||

ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ ਤਥਾ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਏਕਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਕੇਵਲ ਗਹਿਨ-ਗੰਭੀਰ ਅੰਧਕਾਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਵਿਭੁ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ।

ਸ਼ਲੋਕ 6

ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਾ ਰਿਸ਼ਯਃ ਪਦਂ ਵਿਦੁ- ਰ੍ਜਨ੍ਤੁਃ ਪੁਨਃ ਕੋऽਰ੍ਹਤਿ ਗਨ੍ਤੁਮੀਰਿਤੁਮ੍ ਯਥਾ ਨਟਸ੍ਯਾਕ੍ਰਿਤਿਭਿਰ੍ਵਿਚੇਸ਼੍ਟਤੋ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾਨੁਕ੍ਰਮਣਃ ਮਾਵਤੁ

na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ vidur- jantuḥ punaḥ ko'rhati gantum-īritum | yathā naṭasyākṛtibhir-viceṣṭato duratyayānukramaṇaḥ sa māvatu ||

ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਪਾਉਂਦੇ, ਫਿਰ ਸਾਧਾਰਨ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਜਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ।

ਸ਼ਲੋਕ 7

ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮਸਹ੍ਯਵੇਗ- ਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਰਯਾਯਾਖਿਲਧੀਗੁਣਾਯ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਪਾਲਾਯ ਦੁਰਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ ਕਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਨਵਾਪ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਮਨੇ

namo namas-tubhyam-asahya-vega- śakti-trayāyākhila-dhī-guṇāya | prapanna-pālāya duranta-śaktaye kad-indriyāṇām-anavāpya-vartmane ||

ਅਰਥ:ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਹਿ ਵੇਗ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਹਨ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼ਲੋਕ 8

ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਵਿਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮਾ ਭਜਨ੍ਤ ਇਸ਼੍ਟਾਂ ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਚਾਸ਼ਿਸ਼ੋ ਰਾਤ੍ਯਪਿ ਦੇਹਮਵ੍ਯਯਂ ਕਰੋਤੁ ਮੇऽਦਭ੍ਰਦਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

yaṃ dharma-kāmārtha-vimukti-kāmā bhajanta iṣṭāṃ gatim-āpnuvanti | kiṃ cāśiṣo rāty-api dehama-vyayaṃ karotu me'dabhra-dayo vimokṣaṇam ||

ਅਰਥ:ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਅਥਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਭੀਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦੇਹ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅਪਾਰ ਦਯਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਨੂੰ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ।

ਸ਼ਲੋਕ 9

ਏਕਾਨ੍ਤਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਕਞ੍ਚਨਾਰ੍ਥਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਵੈ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਤਚ੍ਚਰਿਤਂ ਸੁਮਙ੍ਗਲਂ ਗਾਯਨ੍ਤ ਆਨਨ੍ਦਸਮੁਦ੍ਰਮਗ੍ਨਾਃ

ekāntino yasya na kañcanārthaṃ vāñchanti ye vai bhagavat-prapannāḥ | aty-adbhutaṃ tac-caritaṃ su-maṅgalaṃ gāyanta ānanda-samudra-magnāḥ ||

ਅਰਥ:ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਣਾਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਲੋਕ 10

ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਃ ਪਰੇਸ਼ਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਨਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ ਅਰੂਪਾਯੋਰੁਰੂਪਾਯ ਨਮ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਕਰ੍ਮਣੇ

tasmai namaḥ pareśāya brahmaṇe'nanta-śaktaye | arūpāyoru-rūpāya nama āścarya-karmaṇe ||

ਅਰਥ:ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ, ਜੋ ਅਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ — ਉਸ ਆਸ਼੍ਚਰਯਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ

ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤਸ੍ਮੈ🔊oṃ namo bhagavate tasmaiਓਮ, ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ (ਭਗਵਾਨ) ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ
ਯਤ ਏਤਤ੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਕਮ੍🔊yata etat cid-ātmakamਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚਿਨਮਯ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ
ਪੁਰੁਸ਼ਾਯ🔊puruṣāyaਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ (ਪੁਰੁਸ਼) ਨੂੰ
ਆਦਿਬੀਜਾਯ🔊ādi-bījāyaਸਭ ਦੇ ਆਦਿ ਬੀਜ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ
ਪਰੇਸ਼ਾਯ ਅਭਿਧੀਮਹਿ🔊pareśāya abhidhīmahiਪਰਮ ਨਿਯੰਤਾ ਨੂੰ — ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਇਦਮ੍🔊yasmin idamਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਗਤ ਸਥਿਤ ਹੈ
ਯਤਃ ਚ ਇਦਮ੍🔊yataś ca idamਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍🔊taṃ prapadye svayambhuvamਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਸਵਯੰਭੂ ਦੀ
ਨਿਜਮਾਯਯਾ ਅਰ੍ਪਿਤਮ੍🔊nija-māyayā arpitamਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ (ਮਾਯਾ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ
ਅਵਿਦ੍ਧਦ੍ਰਿਕ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ🔊aviddha-dṛk sākṣīਉਹ ਨਿਰਮਲ ਸਾਕਸ਼ੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਸ ਆਤ੍ਮਮੂਲਃ ਅਵਤੁ ਮਾਮ੍🔊sa ātma-mūlaḥ avatu māmਉਹ ਆਤਮਮੂਲ, ਸਭ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤ, ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ
ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ🔊parāt-paraḥਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਾਤ੍ਪਰ
ਤਮਃ ਤਦਾ ਆਸੀਤ੍ ਗਹਨਂ ਗਭੀਰਮ੍🔊tamas tadā āsīt gahanaṃ gabhīramਤਦ (ਪ੍ਰਲਯ ਵਿੱਚ) ਕੇਵਲ ਗਹਿਨ, ਅਭੇਦ੍ਯ ਅੰਧਕਾਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਹਾ
ਯਸ੍ਯ ਪਾਰੇ ਅਭਿਵਿਰਾਜਤੇ ਵਿਭੁਃ🔊yasya pāre abhivirājate vibhuḥਉਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਉਸ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਨ ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਾਃ ਰਿਸ਼ਯਃ ਪਦਂ ਵਿਦੁਃ🔊na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ viduḥਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ੍ਵਰੂਪ ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ
ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਪਾਲਾਯ🔊prapanna-pālāyaਸ਼ਰਣਾਗਤਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਨੂੰ
ਦੁਰਨ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਯੇ🔊duranta-śaktayeਅਨੰਤ, ਅਥਾਹ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ
ਅਦਭ੍ਰਦਯਃ🔊adabhra-dayaḥਅਪਾਰ ਦਯਾ ਵਾਲੇ
ਕਰੋਤੁ ਮੇ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍🔊karotu me vimokṣaṇamਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੋਕ੍ਸ਼ (ਮੁਕਤੀ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ
ਆਨਨ੍ਦਸਮੁਦ੍ਰਮਗ੍ਨਾਃ🔊ānanda-samudra-magnāḥਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਮਗਨ (ਸ਼ਰਣਾਗਤ ਭਗਤਗਣ)
ਅਰੂਪਾਯ ਉਰੁਰੂਪਾਯ🔊arūpāya uru-rūpāyaਅਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ
ਨਮਃ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਕਰ੍ਮਣੇ🔊namaḥ āścarya-karmaṇeਆਸ਼੍ਚਰਯਮਯ, ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ

Gajendra Moksha Stotram ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ

ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ (ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ) ਦਾ ਪਰਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਘੋਰ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਵਿਪਤੀ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਮਨ ਨੂੰ ਡਰ, ਬੇਸਹਾਰਾਪਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੀਮਿਤ ਬਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਰੋਗ, ਕਰਜ਼, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਕ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ

ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ

ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲ ਦਾ ਪਾਠ ਸੰਚਿਤ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

Gajendra Moksha Stotram ਪਾਠ ਵਿਧੀ

ਜਪ ਗਿਣਤੀ1ਵਾਰ
ਉੱਤਮ ਸਮਾਂਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲ (ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ) ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ; ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ

ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਭਾਗਵਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜਪੋ ਜੋ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਥਵਾ ਰੋਗ, ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਬੇਸਹਾਰੇਪਣ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਥਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਵੰਗਤਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ Gajendra Moksha Stotram ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਮੂਲ ਸ਼ਲੋਕ, ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਪ ਸਕੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ (ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣੋ।
ਹਾਂ — ਕੇਵਲ ਲਿਪੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਮੂਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਗਜਰਾਜ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਸ਼ਟਮ ਸਕੰਧ (ਅਧਿਆਯ 2-4) ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਗਰਮੱਛ ਦੁਆਰਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਗਏ। 'ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਮੋਕ੍ਸ਼' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ'।
ਗਜੇਂਦ੍ਰ, ਇੱਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਗਜਰਾਜ, ਜਲ ਪੀਣ ਝੀਲ 'ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹਾਥੀ ਦਾ ਬਲ ਸਮਾਪਤ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ, ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਕਮਲ ਅਰਪ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਆਰਥ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਈ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਚਕ੍ਰ ਨਾਲ ਮਗਰਮੱਛ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਗਰਮੱਛ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਇੱਕ ਗੰਧਰਵ ਸੀ।
ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਜੀਵ (ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਤਮਾ) ਹੈ, ਮਗਰਮੱਛ ਸੰਸਾਰ (ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ) ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕੱਸਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਝੀਲ ਭੌਤਿਕ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸੰਕਟ, ਰੋਗ, ਕਰਜ਼ ਅਥਵਾ ਵਿਪਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ, ਤਥਾ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਵੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗਿਆ? ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ 🙏

Share:

ਪੂਰਾ Gajendra Moksha Stotram ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ