ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮನ್ತ್ರ
પ્રાણાયામ મંત્ર (વ્યાહૃતિ અને શિરસ્ સહિત ગાયત્રી) in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಇದು ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಚಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುವುದು — ಮೊದಲು ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು (ಭೂಃ ನಿಂದ ಸತ್ಯಂ ವರೆಗೆ, ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಹೆಸರುಗಳು) ನಂತರ ಗಾಯತ್ರೀ-ಶಿರಸ್ ('ಆಪೋ ಜ್ಯೋತಿ…'). ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸಾಧಕನು ಪೂರಕ, ಕುಂಭಕ, ರೇಚಕಗಳ ಮೂಲಕ ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಉಸಿರು, ಮನಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ದಿವ್ಯ ಸೌರ-ಜ್ಯೋತಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಏಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Yajurveda / Taittiriya tradition (Sandhyavandana ritual); Gayatri verse from Rigveda 3.62.10 · Sage Vishvamitra (the Gayatri verse); the Vyahritis and Shiras from Vedic ritual · Vedic
ಕೇಂದ್ರ ಶ್ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ, ಇದು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆ ಇದನ್ನು ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ — ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಇವು ಹುಟ್ಟಿದವು — ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗಾಯತ್ರೀ-ಶಿರಸ್ನಿಂದ ಕಿರೀಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಂತ್ರವಾಯಿತು, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಸಿರನ್ನು ಸವಿತನ ಜ್ಯೋತಿ ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಈ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಉಸಿರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಶುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು, ಪ್ರಣವದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನುಸ್ಮೃತಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಯತ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಉಸಿರನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವವನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಸೌರ-ಜ್ಯೋತಿಯ ಉದಯವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಓಂ ಭೂಃ। ಓಂ ಭುವಃ। ಓಂ ಸುವಃ। ಓಂ ಮಹಃ। ಓಂ ಜನಃ। ಓಂ ತಪಃ। ಓಂ ಸತ್ಯಮ್। ಓಂ ತತ್ಸವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಂ ಭರ್ಗೋ ದೇವಸ್ಯ ಧೀಮಹಿ। ಧಿಯೋ ಯೋ ನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್॥ ಓಂ ಆಪೋ ಜ್ಯೋತೀ ರಸೋಽಮೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಭೂರ್ಭುವಃಸುವರೋಮ್॥
Om Bhuh. Om Bhuvah. Om Suvah. Om Mahah. Om Janah. Om Tapah. Om Satyam. Om Tat-Savitur Varenyam Bhargo Devasya Dhimahi. Dhiyo Yo Nah Prachodayat. Om Apo Jyoti Raso-mritam Brahma Bhur-Bhuvah-Suvar-Om.
ಅರ್ಥ:ಓಂ, ಭೂಮಿ. ಓಂ, ಅಂತರಿಕ್ಷ. ಓಂ, ಸ್ವರ್ಗ. ಓಂ, ಮಹರ್ಲೋಕ. ಓಂ, ಜನಲೋಕ. ಓಂ, ತಪೋಲೋಕ. ಓಂ, ಸತ್ಯಲೋಕ. ಆ ಪರಮ ವರಣೀಯ, ದಿವ್ಯ, ಪಾಪನಾಶಕ ಸವಿತ (ಸೂರ್ಯದೇವನ) ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನಾವು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವನು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಬೆಳಗಲಿ. ಓಂ — ಜಲ, ಜ್ಯೋತಿ, ರಸ, ಅಮೃತ, ಬ್ರಹ್ಮ — ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸುವಃ, ಓಂನಿಂದ ಮುದ್ರಿತ. (ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಹೆಸರುಗಳು; ಮಧ್ಯ ಸಾಲು ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ; ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಅದರ 'ಶಿರಸ್' ಅಥವಾ ಕಿರೀಟ, ಆಚಾರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.)
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
પ્રાણાયામ મંત્ર (વ્યાહૃતિ અને શિરસ્ સહિત ગાયત્રી) ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ನಿತ್ಯ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನ ಆಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮಂತ್ರ
ಉಸಿರು-ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಗಾಯತ್ರಿ ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಏಳು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸತ್ಯಲೋಕದವರೆಗೆ ಅರಿವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ
ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಸವಿತನ ಪ್ರಕಾಶಕ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ (ಪ್ರಚೋದಯಾತ್)
ಶಿರಸ್ ('ಆಪೋ ಜ್ಯೋತಿ…') ಜಲ, ಜ್ಯೋತಿ, ರಸ, ಅಮೃತ, ಬ್ರಹ್ಮದ ಏಕತೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ
ಜಪ, ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನದ ಮೊದಲು ಶಾಂತಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಪ್ರಾಣಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ
પ્રાણાયામ મંત્ર (વ્યાહૃતિ અને શિરસ્ સહિત ગાયત્રી) ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಪೂರ್ವ (ಅಥವಾ ಉತ್ತರ) ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಬಲ ಮೂಗನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಎಡದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆಯಿರಿ (ಪೂರಕ), ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾ. ಎರಡೂ ಮೂಗುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಉಸಿರನ್ನು ಹಿಡಿಯಿರಿ (ಕುಂಭಕ), ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾ. ನಂತರ ಬಲ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಬಿಡಿ (ರೇಚಕ), ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾ. ಇದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಒಂದು ಸುತ್ತು; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸವಿತನ ಸೌರ-ಜ್ಯೋತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ પ્રાણાયામ મંત્ર (વ્યાહૃતિ અને શિરસ્ સહિત ગાયત્રી)ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ