Mantra.Tips

હિરણ્યગર્ભ સૂક્તમ્ — Complete Lyrics

हिरण्यगर्भ सूक्तम्

Sanskrit text with English transliteration and translation

Verse 1
हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥१॥
Hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyāmutemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema ||1||
આરંભમાં હિરણ્યગર્ભ (સ્વર્ણમય ગર્ભ) પ્રગટ થયો; ઉત્પન્ન થઈને તે સમસ્ત ભૂતોનો એકમાત્ર સ્વામી હતો. તેણે આ પૃથ્વી અને દ્યુલોકને ધારણ કર્યા — અમે કયા દેવની હવિ વડે ઉપાસના કરીએ?
Verse 2
आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥२॥
Ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ | yasya chāyāmṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||2||
જે આત્મા અને બળ આપે છે, જેની આજ્ઞાનું સમસ્ત વિશ્વ અને દેવગણ પણ પાલન કરે છે, જેની છાયા અમૃત છે અને જેની છાયા મૃત્યુ છે — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 3
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥३॥
Yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva | ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||3||
જે પોતાની મહિમાથી પ્રાણધારી અને પલક ઝપકાવનાર (સમસ્ત જીવિત) જગતનો એકમાત્ર રાજા થયો, જે તેના દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ પ્રાણીઓનો સ્વામી છે — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 4
यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रं रसया सहाहुः यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥४॥
Yasyeme himavanto mahitvā yasya samudraṃ rasayā sahāhuḥ | yasyemāḥ pradiśo yasya bāhū kasmai devāya haviṣā vidhema ||4||
જેની મહિમાને આ હિમાલય પર્વતો પ્રગટ કરે છે, જેનો સમુદ્ર નદીઓ સહિત કહેવાય છે, જેની આ દિશાઓ તેની ભુજાઓ સમાન છે — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 5
येन द्यौरुग्रा पृथिवी दृळ्हा येन स्वः स्तभितं येन नाकः यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥५॥
Yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḷhā yena svaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ | yo antarikṣe rajaso vimānaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||5||
જેના દ્વારા ઉગ્ર દ્યુલોક અને પૃથ્વી દૃઢ થયા, જેના દ્વારા સ્વર્લોક અને નાક (આકાશ) સ્થિર થયા, જે અંતરિક્ષમાં રજનો વિધાતા છે — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 6
यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥६॥
Yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyaikṣetāṃ manasā rejamāne | yatrādhi sūra udito vibhāti kasmai devāya haviṣā vidhema ||6||
જેની સહાયથી ધારણ કરાયેલા દ્યાવા-પૃથિવી, મનમાં કંપતા જેની તરફ જોતા રહ્યા, જ્યાં ઉદિત સૂર્ય પ્રકાશિત થાય છે — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 7
आपो यद्बृहतीर्विश्वमायन्गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् ततो देवानां समवर्ततासुरेकः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥७॥
Āpo ha yadbṛhatīrviśvamāyangarbhaṃ dadhānā janayantīragnim | tato devānāṃ samavartatāsureka kasmai devāya haviṣā vidhema ||7||
જ્યારે મહાન જળ આવ્યાં, વિશ્વના ગર્ભને ધારણ કરતાં અને અગ્નિને જન્મ આપતાં, ત્યારે દેવોનો એક પ્રાણ (અસુ) પ્રગટ થયો — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 8
यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥८॥
Yaścidāpo mahinā paryapaśyaddakṣaṃ dadhānā janayantīryajñam | yo deveṣvadhi deva eka āsītkasmai devāya haviṣā vidhema ||8||
જેણે પોતાની મહિમાથી તે જળોને જોયાં જે સામર્થ્ય ધારણ કરી રહ્યાં હતાં અને યજ્ઞને જન્મ આપી રહ્યાં હતાં, જે દેવોમાં પણ એકમાત્ર અધિદેવ હતો — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 9
मा नो हिंसीज्जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवं सत्यधर्मा जजान यश्चापश्चन्द्रा बृहतीर्जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥९॥
Mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo vā divaṃ satyadharmā jajāna | yaścāpaścandrā bṛhatīrjajāna kasmai devāya haviṣā vidhema ||9||
તે અમને હાનિ ન પહોંચાડે — જે પૃથ્વીનો જનક છે, જેણે સત્યધર્મવાળા થઈને દ્યુલોકની રચના કરી, અને જેણે મહાન ચમકતાં જળ ઉત્પન્ન કર્યાં — અમે કયા દેવની ઉપાસના કરીએ?
Verse 10
प्रजापते त्वदेतान्यन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव यत्कामास्ते जुहुमस्तन्नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥१०॥
Prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva | yatkāmāste juhumastanno astu vayaṃ syāma patayo rayīṇām ||10||
હે પ્રજાપતે! તમારા સિવાય અન્ય કોઈ આ સમસ્ત ઉત્પન્ન પદાર્થોને વ્યાપ્ત ન કરી શક્યું. જે કામનાથી અમે તમને આહુતિ આપીએ છીએ, તે અમને પ્રાપ્ત થાય; અમે ધન-સંપદાના સ્વામી બનીએ.

Want to understand every word?

Read Word-by-Word Meaning →