આપદુદ્ધારક હનુમત્ સ્તોત્રમ્
Apaduddharaka Hanuman Stotram in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આપદુદ્ધારક હનુમત્ સ્તોત્રમ્ — 'સર્વ આપત્તિઓમાંથી ઉદ્ધાર કરનાર હનુમાનનું સ્તોત્ર' — વિભીષણ દ્વારા રચિત અને શ્રીસુદર્શનસંહિતામાં સચવાયેલ પ્રસિદ્ધ સંસ્કૃત પ્રાર્થના છે. વિનિયોગ અને સંજીવની પર્વત ધારણ કરેલા હનુમાનને ચીતરતા બે ધ્યાન-શ્લોકો પછી, તે તેમને દરેક પીડા — આધિ, વ્યાધિ, મહામારી, ગ્રહપીડા, શત્રુ અને આકસ્મિક ઉત્પાત — ના નાશક કહીને પ્રણામ કરે છે. તે વચન આપે છે કે જે હનુમાનનું સ્મરણ કરે છે તેમને કારાગાર, યાત્રા, સંગ્રામ, જળ, અગ્નિ કે વનમાં 'ક્યાંય વિપત્તિ નથી' અને તેઓ વિજય, ધન અને કીર્તિ પ્રાપ્ત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Sri Sudarshana Samhita · Vibhishana (brother of Ravana, devotee of Rama) · Traditional (Puranic/Samhita literature)
આ સ્તોત્ર વિભીષણને આરોપિત છે અને શ્રીસુદર્શનસંહિતામાં સચવાયેલ છે. વિભીષણ, જેમણે રામાયણ યુદ્ધમાં હનુમાનના અસંખ્ય ઉદ્ધારો જોયા હતા — સૌથી વિશેષ લક્ષ્મણના પ્રાણ બચાવવા સંજીવની પર્વત લાવવો — તેમણે હનુમાનને સંકટના પરમ હર્તા તરીકે આ સ્તોત્ર રચ્યું. ધ્યાન-શ્લોક હનુમાનને એક હાથમાં પર્વત અને બીજામાં શત્રુનાશક અસ્ત્ર ધારણ કરેલા ચીતરે છે, જે તેમની આરોગ્યદાતા અને રક્ષક — બંને ભૂમિકાઓ દર્શાવે છે. અંતિમ શ્લોક ફલશ્રુતિ છે જે તે અનેક આપત્તિઓ ગણાવે છે જેમાંથી ભક્ત મુક્ત થાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આ સ્તોત્ર પાછળનું સૌથી પ્રસિદ્ધ કાર્ય છે હનુમાનનું સંપૂર્ણ સંજીવની પર્વત આકાશમાર્ગે ઉઠાવીને લઈ જવું જેથી ઇન્દ્રજિતના શક્તિ-અસ્ત્રથી મરણાસન્ન ઘાયલ લક્ષ્મણને પુનર્જીવિત કરી શકાય. કેમ કે હનુમાને આમ ખરેખર પ્રાણને મૃત્યુના મુખમાંથી બચાવ્યો, તેથી ભક્તો આ 'આપદુદ્ધારક' સ્તોત્ર પર વિશ્વાસ કરે છે કે તે તેમને ગહનતમ સંકટોમાંથી ઉગારશે, અને તેના શ્લોક વચન આપે છે કે જે તેમનું સ્મરણ કરે છે તેમને 'ક્યાંય વિપત્તિ નથી.'
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ અસ્ય શ્રીઆપદુદ્ધારક હનુમત્સ્તોત્રમહામન્ત્રસ્ય, વિભીષણ ઋષિઃ, હનુમાન્ દેવતા, સર્વાપદુદ્ધારક શ્રીહનુમત્પ્રસાદેન મમ સર્વાપન્નિવૃત્ત્યર્થે, સર્વકાર્યાનુકૂલ્યસિદ્ધ્યર્થે જપે વિનિયોગઃ।
Om asya shree-aapaduddhaaraka-hanumat-stotra-mahaamantrasya, vibheeshana rishih, hanumaan devataa, sarvaapaduddhaaraka shree-hanumat-prasaadena mama sarvaapan-nivrittyarthe, sarvakaaryaanukoolya-siddhyarthe jape viniyogah.
અર્થ:ૐ. 'આપદુદ્ધારક હનુમત્ સ્તોત્ર' નામક આ મહામંત્રના વિભીષણ ઋષિ છે, હનુમાન દેવતા છે; સર્વ આપત્તિઓમાંથી ઉદ્ધાર કરનાર શ્રીહનુમાનની કૃપાથી મારી સર્વ આપત્તિઓના નિવારણ અને સર્વ કાર્યોની અનુકૂળતા-સિદ્ધિ માટે જપમાં તેનો વિનિયોગ કરવામાં આવે છે.
વામે કરે વૈરિભિદં વહન્તં શૈલં પરે શૃઙ્ખલહારિટઙ્કમ્। દદાનમચ્છચ્છવિમઞ્જનાભં ભજે જ્વલત્કુણ્ડલમાઞ્જનેયમ્॥૧॥
Vaame kare vairibhidam vahantam, Shailam pare shrinkhalahaaritankam, Dadaanam acchacchavim anjanaabham, Bhaje jvalat-kundalam aanjaneyam. (1)
અર્થ:જે ડાબા હાથમાં શત્રુઓનું વિદારણ કરનાર (અસ્ત્ર) તથા બીજા હાથમાં પર્વત (સંજીવની) ધારણ કરેલા છે, જે ઉજ્જ્વળ શિલા ધારણ કરે છે, જેમની કાંતિ નિર્મળ અને અંજન સમાન શ્યામ છે — એવા પ્રજ્વલિત કુંડળોવાળા આંજનેયનું હું ભજન કરું છું.
સંવીતકૌપીનમુદઞ્ચિતાગું સમુજ્જ્વલન્મૌઞ્જિમથોપવીતમ્। સકુણ્ડલં લમ્બિશિખાસમેતં તમાઞ્જનેયં શરણં પ્રપદ્યે॥૨॥
Samveeta-kaupeenam udanchitaagum, Samujjvalan-maunjim athopaveetam, Sakundalam lambi-shikhaa-sametam, Tam aanjaneyam sharanam prapadye. (2)
અર્થ:કૌપીન ધારણ કરેલા, ઊર્ધ્વ અંગોવાળા, દેદીપ્યમાન મૌંજી (મેખલા) અને યજ્ઞોપવીતથી યુક્ત, કુંડળધારી અને લાંબી શિખાવાળા તે આંજનેયની હું શરણ લઉં છું.
આપન્નાખિલલોકાર્તિહારિણે શ્રીહનૂમતે। અકસ્માદાગતોત્પાતનાશનાય નમો નમઃ॥૩॥
Aapannaakhila-lokaarti-haarine shree-hanoomate, Akasmaad-aagatotpaata-naashanaaya namo namah. (3)
અર્થ:સર્વ આપત્તિગ્રસ્ત લોકોની પીડા હરનાર શ્રીહનુમાનને, અકસ્માત્ આવેલા ઉત્પાતોનો નાશ કરનારને વારંવાર પ્રણામ.
સીતાવિયુક્તશ્રીરામશોકદુઃખભયાપહ। તાપત્રિતયસંહારિન્નાઞ્જનેય નમોઽસ્તુ તે॥૪॥
Seetaaviyukta-shreeraama-shoka-duhkha-bhayaapaha, Taapatritaya-samhaarinn-aanjaneya namo'stu te. (4)
અર્થ:સીતાથી વિરહમાં શ્રીરામના શોક, દુઃખ અને ભયને હરનાર, ત્રણેય તાપોનો સંહાર કરનાર હે આંજનેય! આપને પ્રણામ છે.
આધિવ્યાધિમહામારીગ્રહપીડાપહારિણે। પ્રાણાપહર્ત્રે દૈત્યાનાં રામપ્રાણાત્મને નમઃ॥૫॥
Aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine, Praanaapahartre daityaanaam raamapraanaatmane namah. (5)
અર્થ:આધિ, વ્યાધિ, મહામારી અને ગ્રહપીડાનું અપહરણ કરનાર, દૈત્યોના પ્રાણ હરનાર, રામના પ્રાણસ્વરૂપને પ્રણામ.
સંસારસાગરાવર્તકર્તવ્યભ્રાન્તચેતસામ્। શરણાગતમર્ત્યાનાં શરણ્યાય નમોઽસ્તુ તે॥૬॥
Samsaarasaagaraavarta-kartavya-bhraantachetasaam, Sharanaagata-martyaanaam sharanyaaya namo'stu te. (6)
અર્થ:સંસાર-સાગરના આવર્તમાં કર્તવ્યથી ભ્રાંતચિત્ત, શરણાગત મનુષ્યોના શરણ્ય આપને પ્રણામ છે.
વજ્રદેહાય કાલાગ્નિરુદ્રાયામિતતેજસે। બ્રહ્માસ્ત્રસ્તમ્ભનાયાસ્મૈ નમઃ શ્રીરુદ્રમૂર્તયે॥૭॥
Vajradehaaya kaalaagni-rudraayaamitatejase, Brahmaastra-stambhanaayaasmai namah shree-rudramoortaye. (7)
અર્થ:વજ્રદેહવાળા, કાલાગ્નિરુદ્ર સ્વરૂપ, અમિત તેજવાળા, બ્રહ્માસ્ત્રનું સ્તંભન કરનાર — આ રુદ્રમૂર્તિને પ્રણામ.
રામેષ્ટં કરુણાપૂર્ણં હનૂમન્તં ભયાપહમ્। શત્રુનાશકરં ભીમં સર્વાભીષ્ટપ્રદાયકમ્॥૮॥
Raameshtam karunaapoornam hanoomantam bhayaapaham, Shatru-naashakaram bheemam sarvaabheeshta-pradaayakam. (8)
અર્થ:રામના પ્રિય, કરુણાપૂર્ણ, ભય હરનાર, શત્રુનાશક, ભીમ (ભયંકર) અને સર્વ અભીષ્ટ પ્રદાન કરનાર હનુમાનને —
કારાગૃહે પ્રયાણે વા સઙ્ગ્રામે શત્રુસઙ્કટે। જલે સ્થલે તથાઽઽકાશે વાહનેષુ ચતુષ્પથે॥૯॥
Kaaraagrihe prayaane vaa sangraame shatrusankate, Jale sthale tathaa''kaashe vaahaneshu chatushpathe. (9)
અર્થ:કારાગારમાં, યાત્રામાં, સંગ્રામમાં, શત્રુ-સંકટમાં, જળમાં, સ્થળમાં, આકાશમાં, વાહનોમાં, ચોકમાં —
ગજસિંહમહાવ્યાઘ્રચોરભીષણકાનને। યે સ્મરન્તિ હનૂમન્તં તેષાં નાસ્તિ વિપત્ ક્વચિત્॥૧૦॥
Gaja-simha-mahaavyaaghra-chora-bheeshana-kaanane, Ye smaranti hanoomantam teshaam naasti vipat kvachit. (10)
અર્થ:હાથી, સિંહ, મહાવ્યાઘ્ર અને ચોરોથી ભયંકર વનમાં — જે હનુમાનનું સ્મરણ કરે છે, તેમને ક્યાંય વિપત્તિ થતી નથી.
સર્વવાનરમુખ્યાનાં પ્રાણભૂતાત્મને નમઃ। શરણ્યાય વરેણ્યાય વાયુપુત્રાય તે નમઃ॥૧૧॥
Sarva-vaanara-mukhyaanaam praanabhootaatmane namah, Sharanyaaya varenyaaya vaayuputraaya te namah. (11)
અર્થ:સર્વ વાનરશ્રેષ્ઠોના પ્રાણસ્વરૂપને પ્રણામ; શરણ્ય, વરેણ્ય પવનપુત્ર આપને પ્રણામ છે.
પ્રદોષે વા પ્રભાતે વા યે સ્મરન્ત્યઞ્જનાસુતમ્। અર્થસિદ્ધિં જયં કીર્તિં પ્રાપ્નુવન્તિ ન સંશયઃ॥૧૨॥
Pradoshe vaa prabhaate vaa ye smaranty-anjanaasutam, Arthasiddhim jayam keertim praapnuvanti na samshayah. (12)
અર્થ:જે સાંજે અથવા પ્રાતઃકાળે અંજનાપુત્રનું સ્મરણ કરે છે, તેઓ અર્થસિદ્ધિ, વિજય અને કીર્તિ પ્રાપ્ત કરે છે — તેમાં સંદેહ નથી.
જપ્ત્વા સ્તોત્રમિદં મન્ત્રં પ્રતિવારં પઠેન્નરઃ। રાજસ્થાને સભાસ્થાને પ્રાપ્તે વાદે લભેજ્જયમ્॥૧૩॥
Japtvaa stotram idam mantram prativaaram pathennarah, Raajasthaane sabhaasthaane praapte vaade labhejjayam. (13)
અર્થ:આ સ્તોત્ર-મંત્રનો જપ કરી જે મનુષ્ય પ્રત્યેક વાર તેનો પાઠ કરે છે, તે રાજસભામાં, સભાસ્થાનમાં અથવા વાદ આવી પડે ત્યારે વિજય પ્રાપ્ત કરે છે.
વિભીષણકૃતં સ્તોત્રં યઃ પઠેત્ પ્રયતો નરઃ। સર્વાપદ્ભ્યો વિમુચ્યેત નાત્ર કાર્યા વિચારણા॥૧૪॥
Vibheeshanakritam stotram yah pathet prayato narah, Sarvaapadbhyo vimuchyeta naatra kaaryaa vichaaranaa. (14)
અર્થ:વિભીષણ દ્વારા રચિત આ સ્તોત્રનો જે સંયમી મનુષ્ય પાઠ કરે છે, તે સર્વ આપત્તિઓમાંથી મુક્ત થઈ જાય છે — તેમાં વિચાર કરવાની આવશ્યકતા નથી.
મર્કટેશ મહોત્સાહ સર્વશોકનિવારક। શત્રૂન્ સંહર માં રક્ષ શ્રિયં દાપય ભો હરે॥૧૫॥
Markateesha mahotsaaha sarvashoka-nivaaraka, Shatroon samhara maam raksha shriyam daapaya bho hare. (15)
અર્થ:હે મહાન્ ઉત્સાહવાળા વાનરેશ! હે સર્વ શોકનું નિવારણ કરનાર! મારા શત્રુઓનો સંહાર કરો, મારી રક્ષા કરો અને મને શ્રી (સમૃદ્ધિ) પ્રદાન કરો, હે હરિ (હનુમાન)!
॥ ઇતિ શ્રીસુદર્શનસંહિતાયાં વિભીષણકૃતં સર્વાપદુદ્ધારકં શ્રીહનુમત્સ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshanakritam sarvaapaduddhaarakam shree-hanumat-stotram sampoornam.
અર્થ:આ પ્રકારે શ્રીસુદર્શનસંહિતામાં વિભીષણકૃત સર્વાપદુદ્ધારક શ્રીહનુમત્ સ્તોત્ર સંપૂર્ણ થયું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Apaduddharaka Hanuman Stotram પાઠના લાભ
દરેક પ્રકારની આકસ્મિક વિપત્તિ અને સંકટ (આપદ્)માંથી ઉદ્ધાર માટે વિશેષ રૂપે જપાય છે
શ્લોક વચન આપે છે કે જે હનુમાનનું સ્મરણ કરે છે તેમને 'ક્યાંય વિપત્તિ નથી' — કારાગાર, યાત્રા, સંગ્રામ, જળ, અગ્નિ અથવા વનમાં
આધિ (માનસિક પીડા), વ્યાધિ (રોગ), મહામારી અને ગ્રહપીડા (અશુભ ગ્રહોની પીડા)ને દૂર કરે છે
રાજસભા, સભા અને વાદ-વિવાદમાં વિજય (વાદે લભેજ્જયમ્) આપે છે — કાનૂની અને મહત્ત્વના મામલા પૂર્વે જપાય છે
પ્રાતઃ અને સાંજે હનુમાનનું સ્મરણ કરનારને ધન (અર્થસિદ્ધિ), વિજય અને કીર્તિ આપે છે
હનુમાન 'બ્રહ્માસ્ત્ર-સ્તંભન' કહેવાય છે, તેથી સૌથી પ્રબળ અસ્ત્રો અને સંકટોને પણ નિષ્ફળ કરનાર મનાય છે
કોઈ પણ આકસ્મિક સંકટ કે કટોકટીમાં હનુમાનનું સાહસ અને નિશ્ચિંત રક્ષા આપે છે
Apaduddharaka Hanuman Stotram જપ વિધિ
વિનિયોગ (જે વિભીષણને ઋષિ અને હનુમાનને દેવતા જણાવે છે)ના પાઠથી આરંભ કરો. પછી બંને ધ્યાન-શ્લોકો પર ધ્યાન કરો, સંજીવની પર્વત ધારણ કરેલા, પ્રજ્વલિત કુંડળોથી દેદીપ્યમાન હનુમાનનું દર્શન કરતાં. શ્લોક પ્રમાણે આદર્શ રીતે પ્રાતઃ અથવા સાંજે સંપૂર્ણ સ્તોત્રનો ભક્તિપૂર્વક પાઠ કરો. કોઈ કઠિન પરિસ્થિતિ — મુકદ્દમો, ઇન્ટરવ્યૂ, યાત્રા અથવા કોઈ સંકટ — સામનો કરતા પૂર્વે તેને વિશેષ રૂપે વાંચવામાં આવે છે, કેમ કે તે વિશેષ રૂપે સર્વ આપત્તિઓમાંથી ઉદ્ધાર અને વાદમાં વિજયનું વચન આપે છે. કટોકટીમાં, આ સ્તોત્ર દ્વારા હનુમાનનું સ્મરણ માત્ર સંકટ દૂર કરનાર કહેવાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Apaduddharaka Hanuman Stotram શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ