ഭഗവദ്ഗീത 11.16 — അനേകബാഹൂദരവക്ത്രനേത്രമ് — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१६ — अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अनेकबाहु
aneka-bāhu
അനേകം കൈകളുള്ളവൻ
उदर
udara
ഉദരങ്ങൾ
वक्त्र
vaktra
മുഖങ്ങൾ
नेत्रम्
netram
നേത്രങ്ങൾ
पश्यामि त्वाम्
paśhyāmi tvām
അങ്ങയെ ഞാൻ കാണുന്നു
सर्वतः
sarvataḥ
എല്ലാ ഭാഗത്തും; എല്ലാ ദിക്കിലും
अनन्तरूपम्
ananta-rūpam
അനന്തരൂപനായ
न अन्तम्
na antam
അന്തമില്ല
न मध्यम्
na madhyam
മധ്യമില്ല
न पुनः तव आदिम्
na punas tava ādim
അങ്ങയ്ക്ക് ആദിയുമില്ല
विश्वेश्वर
viśhveśhvara
വിശ്വത്തിന്റെ നാഥാ
विश्वरूप
viśhva-rūpa
വിശ്വരൂപാ
Complete Translation
അനേകം കൈകൾ, ഉദരങ്ങൾ, മുഖങ്ങൾ, നേത്രങ്ങൾ എന്നിവയോടെ, എല്ലാ ഭാഗത്തും അനന്തരൂപനായ അങ്ങയെ ഞാൻ കാണുന്നു. വിശ്വേശ്വരാ! വിശ്വരൂപാ! അങ്ങയുടെ അന്തമോ, മധ്യമോ, ആദിയോ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 16
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
പതിനൊന്നാം അധ്യായമായ വിശ്വരൂപദർശനയോഗത്തിൽ, അർജുനൻ ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ വിശ്വരൂപം ദർശിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ അനന്ത ലക്ഷണങ്ങളെ വർണിക്കുന്നു. ഇവിടെ എല്ലാ ദിക്കിലും എണ്ണമറ്റ കൈകൾ, മുഖങ്ങൾ, നേത്രങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ട്, ശ്രീകൃഷ്ണനെ വിശ്വനാഥൻ എന്ന് സംബോധന ചെയ്ത്, ആ അപരിമിത രൂപത്തിന് ആദി, മധ്യം, അന്തം കാണാനാവുന്നില്ലെന്ന് വിസ്മയിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
ഭഗവദ്ഗീത 11.16-ൽ അർജുനൻ എന്ത് വർണിക്കുന്നു?▼
അർജുനൻ വിശ്വരൂപത്തെ എണ്ണമറ്റ കൈകൾ, ഉദരങ്ങൾ, മുഖങ്ങൾ, നേത്രങ്ങൾ എന്നിവയോടെ എല്ലാ ഭാഗത്തും അനന്തമായി വർണിക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനെ വിശ്വനാഥൻ, വിശ്വരൂപൻ എന്ന് സംബോധന ചെയ്ത്, തനിക്ക് ഭഗവാന്റെ ആദി, മധ്യം, അന്തം കാണാനാവുന്നില്ലെന്ന് പറയുന്നു.
അർജുനന് ആദി, മധ്യം, അന്തം എന്തുകൊണ്ട് കാണാനാവുന്നില്ല?▼
കാരണം വിശ്വരൂപം അനന്തവും അപരിമിതവുമാണ്. പരമസത്യമായി ഭഗവാൻ സമസ്ത ദേശ-കാല പരിധികൾക്കും അതീതനാണ്, അതിനാൽ ആ ദർശനം എല്ലാ ദിക്കിലും അനന്തമായി വ്യാപിക്കുന്നു, ഭഗവാന്റെ അപരിമിത, ശാശ്വത സ്വരൂപത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
'വിശ്വേശ്വര', 'വിശ്വരൂപ' എന്നീ പേരുകളുടെ അർത്ഥം എന്ത്?▼
'വിശ്വേശ്വര' എന്നാൽ വിശ്വനാഥൻ അഥവാ വിശ്വത്തെ ഭരിക്കുന്നവൻ, 'വിശ്വരൂപ' എന്നാൽ വിശ്വരൂപൻ (സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡവും രൂപമായവൻ). അർജുനൻ ഈ പേരുകളാൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ സർവവ്യാപിയായ പരമസത്തയായി സംബോധന ചെയ്യുന്നു, അവന്റെ രൂപം സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും ഉൾക്കൊണ്ട്, വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →