Mantra.Tips

ശ്രീ കൃഷ്ണാഷ്ടകം (ഭജേ വ്രജൈക മണ്ഡനമ്) Meaning — Line by Line

श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्)

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ശ്രീ കൃഷ്ണാഷ്ടകം (ഭജേ വ്രജൈക മണ്ഡനമ്) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam
  2. Verse 2. Manojagarvamochanam vishalalolalochanam
  3. Verse 3. Kadambasunakundalam sucharugandamandalam
  4. Verse 4. Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam
  5. Verse 5. Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam
  6. Verse 6. Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam
  7. Verse 7. Samastagopanandanam hridambujaikamodanam
  8. Verse 8. Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam
  9. Verse 9. Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman
Verse 1#

Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam

भजे व्रजैकमण्डनं समस्तपापखण्डनं स्वभक्तचित्तरञ्जनं सदैव नन्दनन्दनम् सुपिच्छगुच्छमस्तकं सुनादवेणुहस्तकं अनङ्गरङ्गसागरं नमामि कृष्णनागरम्

Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam Svabhaktachittaranjanam sadaiva nandanandanam | Supicchagucchamastakam sunadavenuhastakam Anangarangasagaram namami krishnanagaram || 1 ||

Meaningവ്രജത്തിന്റെ ഏക ആഭരണത്തെ, സമസ്ത പാപങ്ങളുടെ നാശകനെ, തന്റെ ഭക്തരുടെ ചിത്തത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനെ, സദാ ആനന്ദമയനായ നന്ദനന്ദനനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു; ആരുടെ തലയിൽ സുന്ദരമായ മയിൽപീലിക്കൂട്ടം ഉണ്ടോ, കയ്യിൽ മധുര ധ്വനിയുള്ള വേണു ഉണ്ടോ — പ്രേമ രസത്തിന്റെ സാഗരമായ — ആ നാഗര (രസിക) കൃഷ്ണനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 2#

Manojagarvamochanam vishalalolalochanam

मनोजगर्वमोचनं विशाललोललोचनं विधूतगोपशोचनं नमामि पद्मलोचनम् करारविन्दभूधरं स्मितावलोकसुन्दरं महेन्द्रमानदारणं नमामि कृष्णवारणम्

Manojagarvamochanam vishalalolalochanam Vidhutagopashochanam namami padmalochanam | Kararavindabhudharam smitavalokasundaram Mahendramanadaranam namami krishnavaranam || 2 ||

Meaningമന്മഥന്റെ ഗർവത്തെ ചൂർണമാക്കുന്നവനെ, വിശാല ചഞ്ചല നേത്രങ്ങളുള്ളവനെ, ഗോപാലകരുടെ ശോകത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നവനെ — ആ കമലനയനനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; തന്റെ കരകമലത്തിൽ പർവതത്തെ (ഗോവർധനത്തെ) ധരിച്ചവനെ, പുഞ്ചിരി നോട്ടത്താൽ സുന്ദരനെ, മഹേന്ദ്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) ഗർവത്തെ അടക്കിയവനെ — ആ രക്ഷക കൃഷ്ണനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 3#

Kadambasunakundalam sucharugandamandalam

कदम्बसूनकुण्डलं सुचारुगण्डमण्डलं व्रजाङ्गनैकवल्लभं नमामि कृष्णदुर्लभम् यशोदया समोदया सगोपया सनन्दया युतं सुखैकदायकं नमामि गोपनायकम्

Kadambasunakundalam sucharugandamandalam Vrajanganaikavallabham namami krishnadurlabham | Yashodaya samodaya sagopaya sanandaya Yutam sukhaikadayakam namami gopanayakam || 3 ||

Meaningകദംബ പുഷ്പ കുണ്ഡലങ്ങളുള്ളവനെ, അതി സുന്ദര കവിൾ മണ്ഡലമുള്ളവനെ, വ്രജാംഗനമാരുടെ ഏക പ്രിയനെ — ആ ദുർലഭ കൃഷ്ണനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; യശോദ, ഗോപാലകർ, നന്ദനോടൊപ്പം ആനന്ദമഗ്നനെ, ഏക സുഖദാതാവിനെ — ആ ഗോപനായകനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 4#

Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam

सदैव पादपङ्कजं मदीयमानसे निजं दधानमुक्तमालकं नमामि नन्दबालकम् समस्तदोषशोषणं समस्तलोकपोषणं समस्तगोपमानसं नमामि नन्दलालसम्

Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam Dadhanamuktamalakam namami nandabalakam | Samastadoshashoshanam samastalokaposhanam Samastagopamanasam namami nandalalasam || 4 ||

Meaningആരുടെ ചരണ കമലങ്ങൾ സദാ എന്റെ മനസ്സിൽ തങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ വസിക്കട്ടെ — അഴിച്ചിട്ട മുൻകുറുളുകൾ ധരിച്ച ആ നന്ദബാലകനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; സമസ്ത ദോഷങ്ങളെ ഉണക്കുന്നവനെ, സമസ്ത ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനെ, സമസ്ത ഗോപാലകരുടെ മനസ്സിൽ വസിക്കുന്നവനെ — ആ നന്ദലാലനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 5#

Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam

भुवो भरावतारकं भवाब्धिकर्णधारकं यशोमतीकिशोरकं नमामि चित्तचोरकम् दृगन्तकान्तभङ्गिनं सदा सदालसङ्गिनं दिने दिने नवं नवं नमामि नन्दसम्भवम्

Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam Yashomatikishorakam namami chittachorakam | Drigantakantabhanginam sada sadalasanginam Dine dine navam navam namami nandasambhavam || 5 ||

Meaningഭൂമിയുടെ ഭാരം ഇറക്കാൻ അവതരിച്ചവനെ, ഭവസാഗരത്തിന്റെ കർണധാരനെ, യശോദയുടെ കിശോരനെ — ആ ചിത്തചോരനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; നേത്രങ്ങളുടെ മനോഹര കടാക്ഷങ്ങളുള്ളവനെ, സദാ സത്സംഗിയെ, പ്രതിദിനം നവ്യാതിനവ്യനെ — ആ നന്ദനന്ദനനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 6#

Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam

गुणाकरं सुखाकरं कृपाकरं कृपापरं सुरद्विषन्निकन्दनं नमामि गोपनन्दनम् नवीनगोपनागरं नवीनकेलिलम्पटं नमामि मेघसुन्दरं तडित्प्रभालसत्पटम्

Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam Suradvishannikandanam namami gopanandanam | Navinagopanagaram navinakelilampatam Namami meghasundaram taditprabhalasatpatam || 6 ||

Meaningഗുണങ്ങളുടെ ആകരത്തെ, സുഖത്തിന്റെ ആകരത്തെ, കൃപയുടെ ആകരത്തെ, പരമ കൃപാളുവിനെ, ദേവശത്രുക്കളുടെ നാശകനെ — ആ ഗോപനന്ദനനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; നിത്യ നവ്യ ഗോപ-നാഗരനെ, നവ്യ ക്രീഡയിൽ രതനെ, മേഘത്തെപ്പോലെ സുന്ദരനെ, മിന്നൽ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന പീതാംബരധാരിയെ — അവനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 7#

Samastagopanandanam hridambujaikamodanam

समस्तगोपनन्दनं हृदम्बुजैकमोदनं नमामि कुञ्जमध्यगं प्रसन्नभानुशोभनम् निकामकामदायकं दृगन्तचारुसायकं रसालवेणुगायकं नमामि कुञ्जनायकम्

Samastagopanandanam hridambujaikamodanam Namami kunjamadhyagam prasannabhanushobhanam | Nikamakamadayakam drigantacharusayakam Rasalavenugayakam namami kunjanayakam || 7 ||

Meaningസമസ്ത ഗോപാലകരുടെ ആനന്ദത്തെ, ഹൃദയ കമലത്തിന്റെ ഏക ഹർഷത്തെ — പന്തലിന്റെ മധ്യത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന, പ്രസന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ശോഭയുള്ള അവനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; സമസ്ത കാമനകളുടെ ദാതാവിനെ, കടാക്ഷത്തിന്റെ സുന്ദര ബാണങ്ങളുള്ളവനെ, മധുര വേണു ഗായകനെ — ആ കുഞ്ജനായകനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

Verse 8#

Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam

विदग्धगोपिकामनोमनोज्ञतल्पशायिनं नमामि कुञ्जकाननं प्रविष्टरासमण्डनम् यदा तदा यथा तथा तथैव कृष्णसत्कथा मया सदैव गीयतां तथा कृपा विधीयताम्

Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam Namami kunjakananam pravishtarasamandanam | Yada tada yatha tatha tathaiva krishnasatkatha Maya sadaiva giyatam tatha kripa vidhiyatam || 8 ||

Meaningചതുര ഗോപികമാരുടെ മനോഹര ശയ്യയിൽ ശയിക്കുന്നവനെ — രാസമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച പന്തൽവനത്തിന്റെ ആഭരണത്തെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു; എപ്പോഴെങ്കിലും, എങ്ങനെയെങ്കിലും, സദാ ഞാൻ കൃഷ്ണന്റെ സത്കഥയെ ഗാനം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കണം — ഓ പ്രഭോ, എന്റെ മേൽ അത്തരം കൃപ കാണിക്കൂ.

Verse 9#

Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman

प्रमाणिकाष्टकद्वयं जपत्यधीत्य यः पुमान् भवेत्स नन्दनन्दने भवे भवे सुभक्तिमान्

Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman Bhavetsa nandanandane bhave bhave subhaktiman ||

Meaningഏത് മനുഷ്യൻ ഈ ആധികാരിക അഷ്ടക ജോഡിയെ അധ്യയനം ചെയ്ത് ജപിക്കുന്നുവോ, അവൻ ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ നന്ദനന്ദനനോട് ഉത്തമ ഭക്തിയോടെ കൂടിയിരിക്കുന്നു.

Word-by-Word Breakdown

भजे
Bhaje
ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു / ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു
व्रजैकमण्डनम्
Vraja-eka-mandanam
വ്രജത്തിന്റെ (വൃന്ദാവനത്തിന്റെ) ഏക ആഭരണം (മണ്ഡനം)
समस्तपापखण्डनम्
Samasta-papa-khandanam
സമസ്ത പാപങ്ങളുടെ നാശകൻ
स्वभक्तचित्तरञ्जनम्
Svabhakta-chitta-ranjanam
തന്റെ ഭക്തരുടെ ചിത്തത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവൻ
नन्दनन्दनम्
Nanda-nandanam
നന്ദന്റെ (ആനന്ദദായക) പുത്രൻ
सुपिच्छगुच्छमस्तकम्
Su-piccha-guccha-mastakam
ആരുടെ തലയിൽ സുന്ദരമായ മയിൽപീലിക്കൂട്ടം ഉണ്ടോ
सुनादवेणुहस्तकम्
Sunada-venu-hastakam
കയ്യിൽ മധുര ധ്വനിയുള്ള വേണുവിനെ ധരിച്ചവൻ
अनङ्गरङ्गसागरम्
Ananga-ranga-sagaram
പ്രേമ / സൗന്ദര്യ ലീലയുടെ (ആനന്ദത്തിന്റെ) സാഗരം
नमामि कृष्णनागरम्
Namami krishna-nagaram
ഞാൻ കൃഷ്ണനെ, നാഗരനെ (രസികൻ, മനോഹരൻ) നമിക്കുന്നു
मनोजगर्वमोचनम्
Manoja-garva-mochanam
മന്മഥന്റെ ഗർവത്തെ ചൂർണമാക്കുന്നവൻ
विशाललोललोचनम्
Vishala-lola-lochanam
വിശാല ചഞ്ചല (കമലം പോലുള്ള) നേത്രങ്ങളുള്ളവൻ
पद्मलोचनम्
Padma-lochanam
കമലനയനന്
कदम्बसूनकुण्डलम्
Kadamba-suna-kundalam
കദംബ പുഷ്പ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചവൻ
व्रजाङ्गनैकवल्लभम्
Vrajangana-eka-vallabham
വ്രജ സ്ത്രീകളുടെ (ഗോപികമാരുടെ) ഏക പ്രിയൻ
नमामि कृष्णदुर्लभम्
Namami krishna-durlabham
ഞാൻ (അല്ലെങ്കിൽ) ദുർലഭനായ കൃഷ്ണനെ നമിക്കുന്നു
गोपनायकम्
Gopa-nayakam
ഗോപാലകരുടെ നായകന്
नन्दबालकम्
Nanda-balakam
നന്ദന്റെ ചെറിയ ബാലകന്
भुवो भरावतारकम्
Bhuvo bhara-avatarakam
ആര് ഭൂമിയുടെ ഭാരം ഇറക്കാൻ അവതരിച്ചുവോ
भवाब्धिकर्णधारकम्
Bhava-abdhi-karnadharakam
ആര് സംസാര സാഗരത്തിൽ നിന്ന് (ഭക്തരെ) കടത്തുന്ന കർണധാരനോ
चित्तचोरकम्
Chitta-chorakam
(ഭക്തരുടെ) ചിത്തത്തെ മോഷ്ടിക്കുന്നവന്
मेघसुन्दरम्
Megha-sundaram
(ശ്യാമ) മേഘത്തെപ്പോലെ സുന്ദരൻ
रसालवेणुगायकम्
Rasala-venu-gayakam
ആര് വേണുവിൽ മധുരമായി ഗാനം ചെയ്യുന്നുവോ
कृपा विधीयताम्
Kripa vidhiyatam
(നിന്റെ) കൃപ വർഷിക്കട്ടെ / കൃപ പ്രസാദിക്കപ്പെടട്ടെ

Origin & History

Source: Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature)

Author: Adi Shankaracharya

Period: c. 8th century CE

വിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായ കൃഷ്ണ ഭഗവാൻ തന്റെ ബാല്യം വ്രജത്തിൽ (വൃന്ദാവനം) ചെലവഴിച്ചു, തന്റെ സൗന്ദര്യം, തന്റെ ഓടക്കുഴൽ, തന്റെ കുസൃതി ലീലകളാൽ എല്ലാവരെയും മോഹിപ്പിച്ച് — ഗോവർധന പർവതം ഉയർത്തി, ഇന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരം അടക്കി, ഗോപ-ഗോപികമാരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ മോഷ്ടിച്ച്. പരമ്പരാഗതമായി ആദി ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന ഈ കൃഷ്ണാഷ്ടകം, ആ ലീലകളെ തന്നെ എട്ട് പ്രവഹിക്കുന്ന ശ്ലോകങ്ങളിൽ സമാഹരിക്കുന്നു. ഇത് ആചാര്യന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന കൃഷ്ണന്റെ രണ്ട് പ്രസിദ്ധ അഷ്ടകങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, മറ്റൊന്ന് 'വാസുദേവ-സുതം ദേവമ്' എന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

കൃഷ്ണാഷ്ടകം 'ഭജേ വ്രജൈക മണ്ഡനമ്' എന്നാൽ എന്ത്?
ഇത് കൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ സ്തുതിയിൽ ഒരു അഷ്ടപദി സംസ്കൃത സ്തോത്രമാണ്, ഇത് 'ഭജേ വ്രജൈക മണ്ഡനം സമസ്ത-പാപ-ഖണ്ഡനമ്' എന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു. ഇത് പരമ്പരാഗതമായി ആദി ശങ്കരാചാര്യർക്ക് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു, 'വാസുദേവ-സുതം ദേവമ്' എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രസിദ്ധ കൃഷ്ണാഷ്ടകത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്.
'ഭജേ വ്രജൈക മണ്ഡനമ്' ആര് രചിച്ചു?
ഇത് പരമ്പരാഗതമായി ആദി ശങ്കരാചാര്യർക്ക് (8-ാം നൂറ്റാണ്ട്) ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സ്തോത്രത്തിന്റെ പ്രവഹിക്കുന്ന, അന്ത്യപ്രാസ ഛന്ദസ്സും കൃഷ്ണന്റെ വ്രജ-ലീലയുടെ സമൃദ്ധമായ വർണനകളും ഇതിനെ ഭക്തി ഗാനത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും എന്താണ് പൊതുവായത്?
ഓരോ ശ്ലോകവും ആന്തരിക പ്രാസങ്ങളിൽ നിർമിച്ച്, 'നമാമി' — 'ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു' — എന്ന വാക്കിൽ അവസാനിക്കുന്നു, കൃഷ്ണന്റെ വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളെ സംബോധന ചെയ്യുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് കൃഷ്ണ-നാഗരം (മോഹനൻ), കൃഷ്ണ-വാരണം (രക്ഷകൻ), ഗോപ-നായകം (ഗോപാലകരുടെ നായകൻ), ചിത്ത-ചോരകം (ഹൃദയ ചോരൻ).
ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രയോജനം എന്ത്?
സമാപന ശ്ലോകം പറയുന്നു — ഈ 'ആധികാരിക അഷ്ടക ജോഡി' പഠിച്ച് പാരായണം ചെയ്യുന്നവർ ജന്മജന്മത്തിൽ നന്ദ-നന്ദനോട് (കൃഷ്ണനോട്) ശുദ്ധ ഭക്തിയോടെ കൂടിയിരിക്കുന്നു. ഇത് എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുമെന്നും ഹൃദയത്തെ കൃഷ്ണന്റെ മാധുര്യത്താൽ നിറയ്ക്കുമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →