Mantra.Tips

ഭക്താമര സ്തോത്രം Meaning — Line by Line

भक्तामर स्तोत्र

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ഭക്താമര സ്തോത്രം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Bhaktamara-praṇata-mauli-maṇi-prabhāṇā-
  2. Verse 2. Yaḥ saṁstutaḥ sakala-vāṅmaya-tattva-bodhā-
  3. Verse 3. Buddhyā vināpi vibudhārchita-pāda-pīṭha!
  4. Verse 4. Vaktuṁ guṇān guṇa-samudra! śaśāṅka-kāntān
  5. Verse 5. So'haṁ tathāpi tava bhakti-vaśānmunīśa!
  6. Verse 6. Oṁ hrīṁ śrīṁ ṛṣabhadevāya namaḥ॥
Verse 1#

Bhaktamara-praṇata-mauli-maṇi-prabhāṇā-

भक्तामर-प्रणत-मौलि-मणि-प्रभाणा- मुद्योतकं दलित-पाप-तमो-वितानम्। सम्यक् प्रणम्य जिन-पाद-युगं युगादा- वालम्बनं भव-जले पततां जनानाम्॥

Bhaktamara-praṇata-mauli-maṇi-prabhāṇā- mudyotakaṁ dalita-pāpa-tamo-vitānam। Samyak praṇamya jina-pāda-yugaṁ yugādā- vālambanaṁ bhava-jale patatāṁ janānām॥

Meaningനമിക്കുന്ന ദേവന്മാരുടെ കിരീടങ്ങളിലെ ചൂഡാമണികളുടെ ശോഭയെ കൂടുതൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും, പാപമെന്ന ഇരുട്ടിന്റെ കൂട്ടത്തെ നശിപ്പിക്കുകയും, യുഗത്തിന്റെ ആരംഭം മുതൽ സംസാര-സാഗരത്തിൽ മുങ്ങുന്ന ജീവികൾക്ക് ആലംബമായിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജിനേന്ദ്രന്റെ പാദ-യുഗളത്തെ നന്നായി നമിച്ച്:

Verse 2#

Yaḥ saṁstutaḥ sakala-vāṅmaya-tattva-bodhā-

यः संस्तुतः सकल-वाङ्मय-तत्त्व-बोधा- दुद्भूत-बुद्धि-पटुभिः सुर-लोक-नाथैः। स्तोत्रैर्जगत्-त्रितय-चित्त-हरैरुदारैः स्तोष्ये किलाहमपि तं प्रथमं जिनेन्द्रम्॥

Yaḥ saṁstutaḥ sakala-vāṅmaya-tattva-bodhā- dudbhūta-buddhi-paṭubhiḥ sura-loka-nāthaiḥ। Stotrairjagat-tritaya-chitta-harairudāraiḥ stoṣye kilāhamapi taṁ prathamaṁ jinendram॥

Meaningസമസ്ത ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ജ്ഞാനത്താൽ ഉദ്ഭവിച്ച തീക്ഷ്ണ ബുദ്ധിയുള്ള ദേവലോക അധിപതികൾ (ഇന്ദ്രാദികൾ) മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ ഹരിക്കുന്ന ഉദാര സ്തോത്രങ്ങളാൽ ആരെ സ്തുതിച്ചുവോ — ആ പ്രഥമ ജിനേന്ദ്രനെ (ഋഷഭദേവനെ) ഞാനും സ്തുതിക്കും.

Verse 3#

Buddhyā vināpi vibudhārchita-pāda-pīṭha!

बुद्ध्या विनापि विबुधार्चित-पाद-पीठ! स्तोतुं समुद्यत-मतिर्विगत-त्रपोऽहम्। बालं विहाय जल-संस्थित-मिन्दु-बिम्ब- मन्यः इच्छति जनः सहसा ग्रहीतुम्॥

Buddhyā vināpi vibudhārchita-pāda-pīṭha! stotuṁ samudyata-matirvigata-trapo'ham। Bālaṁ vihāya jala-saṁsthita-mindu-bimba- manyaḥ ka ichchhati janaḥ sahasā grahītum॥

Meaningഓ ദേവന്മാരാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന പാദ-പീഠമുള്ള പ്രഭോ! ബുദ്ധിയില്ലെങ്കിലും, ലജ്ജ വിട്ട് നിന്റെ സ്തുതിക്ക് ഞാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ പ്രതിബിംബിച്ച ചന്ദ്ര-ബിംബത്തെ കുട്ടിയല്ലാതെ മറ്റാര് പെട്ടെന്ന് പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കും?

Verse 4#

Vaktuṁ guṇān guṇa-samudra! śaśāṅka-kāntān

वक्तुं गुणान् गुण-समुद्र! शशाङ्क-कान्तान् कस्ते क्षमः सुर-गुरु-प्रतिमोऽपि बुद्ध्या। कल्पान्त-काल-पवनोद्धत-नक्र-चक्रं को वा तरीतुमलमम्बु-निधिं भुजाभ्याम्॥

Vaktuṁ guṇān guṇa-samudra! śaśāṅka-kāntān kaste kṣamaḥ sura-guru-pratimo'pi buddhyā। Kalpānta-kāla-pavanoddhata-nakra-chakraṁ ko vā tarītumalamambu-nidhiṁ bhujābhyām॥

Meaningഓ ഗുണ സാഗരമേ! നിന്റെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭയുള്ള ഗുണങ്ങളെ വർണിക്കാൻ ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ ബുദ്ധിയുള്ളവനും ആര് സമർഥൻ? പ്രളയകാലത്തെ പ്രചണ്ഡ വായുവിനാൽ ക്ഷോഭിച്ച മുതലകളുടെ കൂട്ടമുള്ള സമുദ്രത്തെ ഭുജങ്ങളാൽ ആര് നീന്താൻ കഴിയും?

Verse 5#

So'haṁ tathāpi tava bhakti-vaśānmunīśa!

सोऽहं तथापि तव भक्ति-वशान्मुनीश! कर्तुं स्तवं विगत-शक्तिरपि प्रवृत्तः। प्रीत्यात्म-वीर्यमविचार्य मृगो मृगेन्द्रं नाभ्येति किं निज-शिशोः परिपालनार्थम्॥

So'haṁ tathāpi tava bhakti-vaśānmunīśa! kartuṁ stavaṁ vigata-śaktirapi pravṛttaḥ। Prītyātma-vīryamavichārya mṛgo mṛgendraṁ nābhyeti kiṁ nija-śiśoḥ paripālanārtham॥

Meaningഎന്നിട്ടും, ഓ മുനീശാ! ഭക്തി വശനായി, ശക്തിയില്ലെങ്കിലും നിന്റെ സ്തുതിയിൽ ഞാൻ പ്രവൃത്തനായിരിക്കുന്നു. പ്രേമത്താൽ തന്റെ ബലം ചിന്തിക്കാതെ, മാൻ തന്റെ കുഞ്ഞിനെ രക്ഷിക്കാൻ സിംഹത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കില്ലേ?

Verse 6#

Oṁ hrīṁ śrīṁ ṛṣabhadevāya namaḥ॥

ह्रीं श्रीं ऋषभदेवाय नमः॥

Oṁ hrīṁ śrīṁ ṛṣabhadevāya namaḥ॥

Meaningഓം ഹ്രീം ശ്രീം ഋഷഭദേവന് നമസ്കാരം.

Word-by-Word Breakdown

भक्तामर
bhakta-amara
ഭക്ത ദേവഗണം (ഭക്തരായ ദേവന്മാർ)
प्रणत
praṇata
നതരായ, പ്രണതരായ (കുനിഞ്ഞ)
मौलि-मणि-प्रभाणाम्
mauli-maṇi-prabhāṇām
(അവരുടെ കിരീടങ്ങളിലെ) ചൂഡാമണികളുടെ ശോഭയുടെ
उद्योतकम्
udyotakam
(കൂടുതൽ) പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത് / തെളിയിക്കുന്നത്
दलित-पाप-तमो-वितानम्
dalita-pāpa-tamo-vitānam
പാപമെന്ന പടരുന്ന ഇരുട്ടിനെ നശിപ്പിക്കുന്നത്
सम्यक् प्रणम्य
samyak praṇamya
നന്നായി നമിച്ച്
जिन-पाद-युगम्
jina-pāda-yugam
ജിന (തീർഥങ്കര) പാദ-യുഗളത്തെ
युगादौ
yugādau
യുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ
आलम्बनम्
ālambanam
ആലംബം, ആശ്രയം
भव-जले पतताम्
bhava-jale patatām
സംസാര-സാഗരത്തിൽ മുങ്ങുന്നവർക്ക്
जनानाम्
janānām
ജനങ്ങളുടെ, ജീവികളുടെ
यः संस्तुतः
yaḥ saṁstutaḥ
ആര് നന്നായി സ്തുതിക്കപ്പെട്ടുവോ
सुर-लोक-नाथैः
sura-loka-nāthaiḥ
ദേവലോക അധിപതികളാൽ (ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും)
प्रथमं जिनेन्द्रम्
prathamaṁ jinendram
പ്രഥമ ജിനേന്ദ്രന്റെ (ഋഷഭദേവ / ആദിനാഥ, പ്രഥമ തീർഥങ്കര)
स्तोष्ये
stoṣye
ഞാൻ സ്തുതിക്കും
विगत-त्रपः अहम्
vigata-trapaḥ aham
ഞാൻ, ലജ്ജ വിട്ട്
इन्दु-बिम्बम्
indu-bimbam
വെള്ളത്തിൽ പ്രതിബിംബിച്ച ചന്ദ്ര-ബിംബം
गुण-समुद्र
guṇa-samudra
ഓ ഗുണ സാഗരമേ (തീർഥങ്കരന്റെ വിശേഷണം)
मृगो मृगेन्द्रम्
mṛgo mṛgendram
സിംഹത്തിന്റെ (മൃഗരാജന്റെ) നേർക്ക് ഒരു മാൻ
निज-शिशोः परिपालनार्थम्
nija-śiśoḥ paripālanārtham
തന്റെ കുഞ്ഞിനെ രക്ഷിക്കാൻ
ऋषभदेवाय नमः
ṛṣabhadevāya namaḥ
ഋഷഭദേവന് (ആദിനാഥന്) നമസ്കാരം

Origin & History

Source: Bhaktamara Stotra (Jain devotional literature)

Author: Acharya Manatunga

Period: c. 6th–7th century CE

മഹാനായ ജൈന മുനി ആചാര്യ മാനതുംഗർ പ്രഥമ തീർഥങ്കരനായ ആദിനാഥന്റെ സ്തുതി-ഗാനമായി ഭക്താമര സ്തോത്രം രചിച്ചു. ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്തിയുടെ ശക്തിയെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ഒരു രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ ചങ്ങലകളിൽ തടവിലാക്കി. മാനതുംഗർ ജിനന്റെ സ്തുതിയിൽ ശ്ലോകങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി, ഓരോ ശ്ലോകം പൂർത്തിയാകുമ്പോഴും ഒരു ചങ്ങല പൊട്ടി, ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം പൂർണമായി മോചിതനായി മുന്നോട്ട് നടന്നു. അന്നുമുതൽ ഈ സ്തോത്രം ശ്വേതാംബര, ദിഗംബര രണ്ട് പാരമ്പര്യങ്ങളിലും രക്ഷയുടെയും മോചനത്തിന്റെയും ഉറവിടമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Frequently Asked Questions

ഭക്താമര സ്തോത്രം ആര് രചിച്ചു, ഇത് ആരെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്?
ഇത് ആചാര്യ മാനതുംഗർ (ഏകദേശം 6-7 നൂറ്റാണ്ട്) ഋഷഭനാഥന്റെ സ്തുതിയിൽ രചിച്ചു, അദ്ദേഹത്തെ ആദിനാഥ എന്നും വിളിക്കുന്നു — ജൈനമതത്തിലെ ഇരുപത്തിനാല് തീർഥങ്കരരിൽ പ്രഥമൻ.
ഇതിനെ 'ഭക്താമര' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഈ സ്തോത്രം 'ഭക്താമര' എന്ന വാക്കിൽ ആരംഭിക്കുന്നു, അതിന്റെ അർഥം ഭക്തരായ അമരന്മാർ — തീർഥങ്കരന്റെ പാദങ്ങളിൽ കുനിയുന്ന ദേവന്മാർ (ദേവർ). പാരമ്പര്യമായി സ്തോത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും അവയുടെ ആദ്യ വാക്കിന്റെ പേര് നൽകുന്നു.
ഈ സ്തോത്രത്തിന് പിന്നിലെ പ്രസിദ്ധമായ കഥ എന്താണ്?
ജൈന വിശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തി പരീക്ഷിക്കാൻ രാജാവ് ഭോജൻ (അല്ലെങ്കിൽ ചില കഥകളിൽ മറ്റൊരു രാജാവ്) മാനതുംഗരെ ചങ്ങലകളിൽ ബന്ധിച്ചുവെന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. മാനതുംഗർ ഭക്താമരത്തിന്റെ ഓരോ ശ്ലോകവും പാരായണം ചെയ്തപ്പോൾ, ഓരോ പൂട്ടോ ചങ്ങലയോ അഴിഞ്ഞുവീണു, ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം പൂർണമായി മോചിതനായി — ഇത് സ്തോത്രത്തിന്റെ ബന്ധനം പൊട്ടിക്കുന്ന ശക്തിയെ കാണിക്കുന്നു.
സമ്പൂർണ ഭക്താമര സ്തോത്രത്തിൽ എത്ര ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്?
ശ്വേതാംബര പാരമ്പര്യം 44 ശ്ലോകങ്ങളും ദിഗംബര പാരമ്പര്യം 48 ശ്ലോകങ്ങളും കണക്കാക്കുന്നു. ഈ പ്രവേശിക അതിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ആരംഭ ശ്ലോകങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു; സമ്പൂർണ പാഠം രണ്ട് പാരമ്പര്യങ്ങളിലും വ്യാപകമായി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →