ഭവന്തി നമ്രാസ്തരവഃ ഫലോദ്ഗമൈഃ (വിനയത്തിന്റെ ശ്ലോകം) — Word-by-Word Meaning
भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भवन्ति
bhavanti
ഭവന്തി — ആകുന്നു, ഉണ്ടാകുന്നു
नम्राः
namrāḥ
നമ്രാഃ — കുനിഞ്ഞവ, വിനയമുള്ളവ, താഴേക്കു കുനിയുന്നവ
तरवः
taravaḥ
തരവഃ — വൃക്ഷങ്ങൾ
फलोद्गमैः
phalodgamaiḥ
ഫലോദ്ഗമൈഃ — ഫലങ്ങളുടെ ഉദ്ഗമം / ഭാരത്താൽ
नवाम्बुभिः
navāmbubhiḥ
നവാംബുഭിഃ — പുതിയ (മഴ) വെള്ളത്താൽ
भूमिविलम्बिनः
bhūmi-vilambinaḥ
ഭൂമിവിലംബിനഃ — ഭൂമിയിലേക്കു കുനിഞ്ഞവ
घनाः
ghanāḥ
ഘനാഃ — മേഘങ്ങൾ
अनुद्धताः
anuddhatāḥ
അനുദ്ധതാഃ — അനുദ്ധതർ, അഹങ്കാരരഹിതർ, ഗർവമില്ലാത്തവർ
सत्पुरुषाः
sat-puruṣāḥ
സത്പുരുഷാഃ — സജ്ജനങ്ങൾ, ശ്രേഷ്ഠർ, സദാചാരികൾ
समृद्धिभिः
samṛddhibhiḥ
സമൃദ്ധിഭിഃ — സമൃദ്ധിയാൽ, ഐശ്വര്യം, വൈഭവത്താൽ
स्वभावः
svabhāvaḥ
സ്വഭാവഃ — സഹജ സ്വഭാവം, സ്വാഭാവിക പ്രകൃതി
एव एषः
eva eṣaḥ
ഏവ ഏഷഃ — ഇതുതന്നെ നിശ്ചയമായും (ആകുന്നു)
परोपकारिणाम्
paropakāriṇām
പരോപകാരിണാമ് — പരോപകാരികളുടെ, മറ്റുള്ളവർക്ക് നന്മ ചെയ്യുന്നവരുടെ
Complete Translation
വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലങ്ങളുടെ ഭാരത്താൽ കുനിയുന്നു; പുതിയ (മഴ) വെള്ളത്താൽ നിറഞ്ഞ മേഘങ്ങൾ ഭൂമിയിലേക്കു കുനിഞ്ഞ് താഴേക്കിറങ്ങുന്നു; സജ്ജനങ്ങൾ സമൃദ്ധി നേടിയാലും അനുദ്ധതരായി (അഹങ്കാരരഹിതരായി) നിലകൊള്ളുന്നു — കാരണം ഈ വിനയം തന്നെയാണ് പരോപകാരികളുടെ സഹജ സ്വഭാവം. ഭർതൃഹരി പ്രകൃതിയെത്തന്നെ ദൃഷ്ടാന്തമാക്കി, യഥാർത്ഥ മഹത്ത്വം അഹങ്കാരത്താലല്ല, വിനയത്താൽ പ്രകടമാകുന്നു എന്നു കാണിക്കുന്നു.
Origin & History
Source: Niti Shataka of Bhartrhari (Subhashita)
Author: Bhartrhari
Period: Classical Sanskrit literature (c. 5th century CE)
ഭർതൃഹരി തന്റെ നീതിശതകത്തിൽ സജ്ജനന്റെ — യഥാർത്ഥ ശ്രേഷ്ഠ പുരുഷന്റെ — സ്വഭാവത്തെ വീണ്ടും വീണ്ടും പുകഴ്ത്തുന്നു. ഇവിടെ അദ്ദേഹം തന്റെ ഉപദേശത്തിനായി പ്രകൃതിയിലേക്കു തിരിയുന്നു: ഫലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷവും വെള്ളം വഹിക്കുന്ന മേഘവും രണ്ടും ഭൂമിയിലേക്കു വിനയത്തോടെ കുനിയുന്നു. ഈ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് പരോപകാരികൾ എത്രത്തോളം സമൃദ്ധരാകുന്നുവോ അത്രത്തോളം വിനയമുള്ളവരാകുന്നു എന്ന തത്ത്വം അദ്ദേഹം നിർധാരണം ചെയ്യുന്നു — അങ്ങനെ വിനയം ഉദാര ആത്മാവിന്റെ മുദ്രയാകുന്നു.
Frequently Asked Questions
'ഭവന്തി നമ്രാസ്തരവഃ ഫലോദ്ഗമൈഃ' എന്നതിന്റെ അർത്ഥം എന്ത്?▼
ഇതിന്റെ അർത്ഥം 'വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലങ്ങളുടെ ഭാരത്താൽ കുനിയുന്നു' എന്നാണ്. പൂർണ ശ്ലോകം ഫലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളെയും വെള്ളത്താൽ നിറഞ്ഞ മേഘങ്ങളെയും — രണ്ടും ഭൂമിയിലേക്കു കുനിയുന്നു — സമൃദ്ധിയിലും വിനയമുള്ളവരായി നിലകൊള്ളുന്ന സജ്ജനങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു, വിനയം പരോപകാരികളുടെ സഹജ സ്വഭാവമാണെന്നു കാണിക്കുന്നു.
ഈ ശ്ലോകം രചിച്ചത് ആര്?▼
ഇത് പ്രസിദ്ധ സംസ്കൃത കവി-ദാർശനികനായ ഭർതൃഹരിയുടെ നീതിശതകത്തിൽ നിന്ന്, നീതിയെയും സദാചാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നൂറു ശ്ലോകങ്ങളുടെ സമാഹാരത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.
ഈ സുഭാഷിതം ഏതു ജീവിത പാഠം പഠിപ്പിക്കുന്നു?▼
യഥാർത്ഥ മഹത്ത്വവും സമൃദ്ധിയും ഒരാളെ കൂടുതൽ വിനയമുള്ളവനും ഉദാരനുമാക്കണം, കൂടുതൽ ഗർവിഷ്ഠനല്ല. പ്രകൃതി തന്നെ ഇതിന് മാതൃക: സമൃദ്ധി വൃക്ഷത്തെയും മേഘത്തെയും താഴേക്കു കുനിക്കുന്നു, അതുപോലെ അത് സജ്ജനനെ മൃദുവും അനുദ്ധതനുമാക്കുന്നു.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →