ധ്രുവ സ്തുതി (ധ്രുവൻ ചെയ്ത വിഷ്ണു സ്തുതി) PDF

योऽन्तः प्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां सञ्जीवयत्यखिलशक्तिधरः स्वधाम्ना । अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन् प्राणान्नमो भगवते पुरूषाय तुभ्यम् ॥ १ ॥

yo 'ntaḥ praviśya mama vācam imāṃ prasuptāṃ sañjīvayaty akhila-śakti-dharaḥ sva-dhāmnā | anyāṃś ca hasta-caraṇa-śravaṇa-tvag-ādīn prāṇān namo bhagavate puruṣāya tubhyam || 1 ||

ഹേ പ്രഭോ! അവിടുന്ന് സമസ്ത ശക്തികളെയും ധരിക്കുന്ന സർവ്വശക്തനാണ്. എന്നിൽ പ്രവേശിച്ച്, അവിടുത്തെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന എന്റെ വാക്കിനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു; എന്റെ കൈകൾ, കാലുകൾ, കാതുകൾ, ത്വക്ക് മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും പ്രാണങ്ങളെയും ചൈതന്യവത്താക്കി. ആ പരമപുരുഷനായ അവിടുത്തേക്ക് എന്റെ നമസ്കാരം.

एकस्त्वमेव भगवन्निदमात्मशक्त्या मायाख्ययोरुगुणया महदाद्यशेषम् । सृष्ट्वानुविश्य पुरुषस्तदसद्गुणेषु नानेव दारुषु विभावसुवद्विभासि ॥ २ ॥

ekas tvam eva bhagavann idam ātma-śaktyā māyākhyayoru-guṇayā mahad-ādy-aśeṣam | sṛṣṭvānuviśya puruṣas tad-asad-guṇeṣu nāneva dāruṣu vibhāvasu-vad vibhāsi || 2 ||

ഹേ ഭഗവാനേ! അവിടുന്ന് ഒരുവൻ മാത്രമാണ്; 'മായ' എന്ന ഉഗ്രഗുണങ്ങളുള്ള അവിടുത്തെ ശക്തിയാൽ മഹത്തത്ത്വം മുതലായ സമസ്ത സൃഷ്ടിയെയും രചിച്ച്, അതിൽ പുരുഷരൂപത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, അതിന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ അനേകരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു — ഒരേ അഗ്നി വിവിധ വിറകുകളിൽ നാനാ രൂപങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ.

त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वं सुप्तप्रबुद्ध इव नाथ भवत्प्रपन्नः । तस्यापवर्ग्यशरणं तव पादमूलं विस्मर्यते कृतविदा कथमार्तबन्धो ॥ ३ ॥

tvad-dattayā vayunayedam acaṣṭa viśvaṃ supta-prabuddha iva nātha bhavat-prapannaḥ | tasyāpavargya-śaraṇaṃ tava pāda-mūlaṃ vismaryate kṛta-vidā katham ārta-bandho || 3 ||

ഹേ നാഥാ! അവിടുന്ന് നൽകിയ ബുദ്ധികൊണ്ടുതന്നെ ശരണാഗതനായ ഈ ജീവൻ ഉറക്കത്തിൽനിന്ന് ഉണർന്നവനെപ്പോലെ ഈ വിശ്വത്തെ കാണുന്നു. ഹേ ആർത്തബന്ധോ! പിന്നെ വിവേകിയായവൻ മോക്ഷത്തിന് ഏക ആശ്രയമായ അവിടുത്തെ ചരണകമലങ്ങളെ എങ്ങനെ മറക്കും?

नूनं विमुष्टमतयस्तव मायया ते ये त्वां भवाप्ययविमोक्षणमन्यहेतोः । अर्चन्ति कल्पकतरुं कुणपोपभोग्य- मिच्छन्ति यत्स्पर्शजं निरयेऽपि नॄणाम् ॥ ४ ॥

nūnaṃ vimuṣṭa-matayas tava māyayā te ye tvāṃ bhavāpyaya-vimokṣaṇam anya-hetoḥ | arcanti kalpaka-taruṃ kuṇapopabhogyam icchanti yat sparśajaṃ niraye 'pi nṝṇām || 4 ||

നിശ്ചയമായും അവരുടെ ബുദ്ധി അവിടുത്തെ മായയാൽ അപഹരിക്കപ്പെട്ടു — കല്പവൃക്ഷമായ അവിടുത്തെ, ജനന-മരണങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വിമോചനംപോലുള്ള മറ്റ് ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ആരാധിക്കുന്നവർ; എന്തെന്നാൽ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്പർശജന്യ ഭോഗങ്ങൾ ശവതുല്യമാണ്, നരകത്തിലും ലഭിക്കുന്നവയാണ്.

या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म- ध्यानाद्भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् । सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् किं‍त्वन्तकासिलुलितात्पततां विमानात् ॥ ५ ॥

yā nirvṛtis tanu-bhṛtāṃ tava pāda-padma- dhyānād bhavaj-jana-kathā-śravaṇena vā syāt | sā brahmaṇi sva-mahimany api nātha mā bhūt kiṃ tv antakāsi-lulitāt patatāṃ vimānāt || 5 ||

ഹേ നാഥാ! അവിടുത്തെ ചരണകമലങ്ങളുടെ ധ്യാനത്താലോ അവിടുത്തെ ഭക്തരുടെ കഥകൾ കേൾക്കുന്നതിനാലോ ദേഹധാരികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആനന്ദം — അവിടുത്തെ സ്വമഹിമാരൂപ ബ്രഹ്മത്തിൽ (നിർവിശേഷ മോക്ഷത്തിൽ) ലയിച്ചാലും ലഭിക്കാതിരിക്കട്ടെ; പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ വാളിനാൽ വിമാനങ്ങൾ നശിക്കുന്ന ആ സ്വർഗ്ഗഭോഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയാനെന്ത്!

भक्तिं मुहुः प्रवहतां त्वयि मे प्रसङ्गो भूयादनन्त महताममलाशयानाम् । येनाञ्जसोल्बणमुरुव्यसनं भवाब्धिं नेष्ये भवद्गुणकथामृतपानमत्तः ॥ ६ ॥

bhaktiṃ muhuḥ pravahatāṃ tvayi me prasaṅgo bhūyād ananta mahatām amalāśayānām | yenāñjasolbaṇam uru-vyasanaṃ bhavābdhiṃ neṣye bhavad-guṇa-kathāmṛta-pāna-mattaḥ || 6 ||

ഹേ അനന്താ! അവിടുത്തിൽ നിരന്തരം ഭക്തി ഒഴുകുന്ന മഹാത്മാക്കളുടെ, നിർമ്മലഹൃദയരായ ഭക്തരുടെ സംഗം എനിക്ക് എപ്പോഴും ലഭിക്കട്ടെ; അതിനാൽ അവിടുത്തെ ഗുണങ്ങളുടെ കഥാമൃതം പാനംചെയ്ത് മത്തനായി, ഘോര വിപത്തുകളുള്ള ഈ ഭവസാഗരത്തെ അനായാസം കടക്കും.

ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीश मर्त्यं ये चान्वदः सुतसुहृद्गृहवित्तदाराः । ये त्वब्जनाभ भवदीयपदारविन्द- सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गाः ॥ ७ ॥

te na smaranty atitarāṃ priyam īśa martyaṃ ye cānv adaḥ suta-suhṛd-gṛha-vitta-dārāḥ | ye tv abja-nābha bhavadīya-padāravinda- saugandhya-lubdha-hṛdayeṣu kṛta-prasaṅgāḥ || 7 ||

ഹേ കമലനാഭാ! അവിടുത്തെ ചരണകമലങ്ങളുടെ സുഗന്ധത്തിൽ ലോഭിച്ച ഭക്തരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ പ്രേമം വളർത്തിയവർ, ഹേ ഈശാ! മകൻ, മിത്രം, വീട്, ധനം, ഭാര്യ മുതലായ ഈ മർത്ത്യലോകത്തിലെ പ്രിയവസ്തുക്കളെപ്പോലും സ്മരിക്കുന്നില്ല.

तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य- मर्त्यादिभिः परिचितं सदसद्विशेषम् । रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यनेकं नातः परं परम वेद्मि न यत्र वादः ॥ ८ ॥

tiryaṅ-naga-dvija-sarīsṛpa-deva-daitya- martyādibhiḥ paricitaṃ sad-asad-viśeṣam | rūpaṃ sthaviṣṭham aja te mahad-ādy-anekaṃ nātaḥ paraṃ parama vedmi na yatra vādaḥ || 8 ||

ഹേ അജാ! പശു, വൃക്ഷം, പക്ഷി, ഇഴജന്തു, ദേവൻ, ദൈത്യൻ, മനുഷ്യൻ മുതലായവരാൽ നിറഞ്ഞ, സത്ത്-അസത്ത് ഭേദമുള്ള അവിടുത്തെ ഈ മഹത്തത്ത്വാദി അനേക രൂപങ്ങളുള്ള സ്ഥൂല വിശ്വരൂപത്തെ ഞാൻ അറിയുന്നു; അതിനപ്പുറം ഏത് പരമതത്ത്വത്തിൽ വിവാദമേ ഇല്ലയോ അതിനെയും അറിയുന്നു.

कल्पान्त एतदखिलं जठरेण गृह्णन् शेते पुमान् स्वदृगनन्तसखस्तदङ्के । यन्नाभिसिन्धुरुहकाञ्चनलोकपद्म- गर्भे द्युमान् भगवते प्रणतोऽस्मि तस्मै ॥ ९ ॥

kalpānta etad akhilaṃ jaṭhareṇa gṛhṇan śete pumān sva-dṛg ananta-sakhas tad-aṅke | yan-nābhi-sindhu-ruha-kāñcana-loka-padma- garbhe dyumān bhagavate praṇato 'smi tasmai || 9 ||

ഏത് പരമപുരുഷൻ കല്പാന്തത്തിൽ ഈ സമസ്ത സൃഷ്ടിയെയും തന്റെ ഉദരത്തിൽ ധരിച്ച്, സ്വയംപ്രകാശനായി അനന്തശേഷനെ സഖാവാക്കി അവന്റെ മടിയിൽ ശയിക്കുന്നുവോ, ആരുടെ നാഭിസാഗരത്തിൽനിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച സ്വർണ്ണലോകപദ്മത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ തേജോമയനായ ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നുവോ — ആ ഭഗവാനെ ഞാൻ പ്രണമിക്കുന്നു.

त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्ध आत्मा कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीशः । यद्बुद्ध्यवस्थितिमखण्डितया स्वदृष्ट्या द्रष्टा स्थितावधिमखो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १० ॥

tvaṃ nitya-mukta-pariśuddha-vibuddha ātmā kūṭa-stha ādi-puruṣo bhagavāṃs try-adhīśaḥ | yad-buddhy-avasthitim akhaṇḍitayā sva-dṛṣṭyā draṣṭā sthitāv adhimakho vyatirikta āsse || 10 ||

അവിടുന്ന് നിത്യമുക്തനാണ്, പരിശുദ്ധനാണ്, വിബുദ്ധ ആത്മാവാണ്, കൂടസ്ഥനാണ്, ആദിപുരുഷനാണ്, ത്രിഗുണ/ത്രിലോകാധീശ്വരനായ ഭഗവാനാണ്. അവിടുത്തെ അഖണ്ഡദൃഷ്ടിയാൽ ബുദ്ധിയുടെ ഓരോ അവസ്ഥയ്ക്കും സാക്ഷിയായിരുന്നിട്ടും, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതിയുടെ അധ്യക്ഷനായി എല്ലാറ്റിൽനിന്നും വേറിട്ട്, നിർലിപ്തനായി വർത്തിക്കുന്നു.

यस्मिन् विरुद्धगतयो ह्यनिशं पतन्ति विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्यात् । तद्ब्रह्म विश्वभवमेकमनन्तमाद्य- मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ ११ ॥

yasmin viruddha-gatayo hy aniśaṃ patanti vidyādayo vividha-śaktaya ānupūrvyāt | tad brahma viśva-bhavam ekam anantam ādyam ānanda-mātram avikāram ahaṃ prapadye || 11 ||

ഏതിൽ വിദ്യ-അവിദ്യ മുതലായ പരസ്പരം വിരുദ്ധഗതികളുള്ള വിവിധ ശക്തികൾ ക്രമത്തിൽ നിരന്തരം ഉദിക്കുന്നുവോ — ആ ഏക, അനന്ത, ആദി, ആനന്ദസ്വരൂപ, നിർവികാര, വിശ്വത്തിന്റെ ഉത്ഭവമായ ബ്രഹ്മത്തെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादपद्म- माशीस्तथानुभजतः पुरुषार्थमूर्तेः । अप्येवमार्य भगवान् परिपाति दीनान् वाश्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १२ ॥

satyāśiṣo hi bhagavaṃs tava pāda-padmam āśīs tathānubhajataḥ puruṣārtha-mūrteḥ | apy evam ārya bhagavān paripāti dīnān vāśreva vatsakam anugraha-kātaro 'smān || 12 ||

ഹേ ഭഗവാനേ! പുരുഷാർത്ഥസ്വരൂപമായ അവിടുത്തെ ചരണകമലങ്ങളെ സേവിക്കുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങൾ സത്യമാണ്. എങ്കിലും, ഹേ ആര്യാ! ഭഗവാൻ തന്റെ ദീനഭക്തരെ അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയെയും കടന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു — പ്രേമത്താൽ വ്യാകുലയായ പശു തന്റെ നിസ്സഹായ കിടാവിനെ പോറ്റുന്നതുപോലെ.