subhashitawisdomchanakyaniti

ગુણૈરુત્તમતાં યાતિ

ഗുണൈരുത്തമതാം യാതി (ശ്രേഷ്ഠത ഗുണങ്ങളാൽ, പദവിയാൽ അല്ല) in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 3× જપ·🕐 સવારના મનનના સમયે, અથવા જ્યારે પદને ચારિત્ર્યથી વધુ મહત્ત્વ આપવાનો પ્રલોભન હોય·📜 Chanakya Niti

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

આ વિનોદપૂર્ણ અને અત્યંત પ્રિય શ્લોકમાં ચાણક્ય ઘોષણા કરે છે કે સાચી શ્રેષ્ઠતા મનુષ્યના ગુણોથી ઉપજે છે, ઊંચા આસન કે પદવીથી નહીં. એ એને એક સજીવ ચિત્રથી સિદ્ધ કરે છે — ભવ્ય મહેલની ટોચ પર બેઠેલ કાગડો બળવાન ગરુડ બની જતો નથી. આ પદથી ઉપર યોગ્યતાની એક કાલાતીત શિક્ષા છે, અને કેવળ પદ પર આધારિત અહંકાર પ્રત્યે એક કોમળ ભર્ત્સના છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Chanakya Niti · Chanakya (Vishnugupta / Kautilya) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)

ચાણક્ય, જેમણે રાજાઓની સેવા કરી પણ પદથી ઉપર યોગ્યતાને મૂલ્યવાન માની, વારંવાર ઉચ્ચ પદના અભિમાનને ચૂર કરતા. આ શ્લોકમાં એ આગ્રહ કરે છે કે શ્રેષ્ઠતા કેવળ ગુણોથી જ પ્રાપ્ત થાય છે, અને એક અવિસ્મરણીય ચિત્રથી ખાલી અભિમાનનો ઉપહાસ કરે છે — મહેલના બુરજ પર બેઠેલ કાગડો જે હજુ પણ કાગડો જ છે, ગરુડ નહીં — એ શીખવતાં કે સાચી ઉન્નતિ ચારિત્ર્યની હોય છે, આસનની નહીં.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

દરબારીઓએ યુગોથી આ શ્લોકને દોહરાવ્યો છે જેથી શક્તિશાળીઓને યાદ રહે કે સિંહાસનો કોઈને કુલીન બનાવતા નથી, કેમ કે જેમ મહેલના ઘુમ્મટ પર બેઠેલ કાગડો કાગડો જ રહે છે, એમ ઉચ્ચ પદ પર બેઠેલ અયોગ્ય અયોગ્ય જ રહે છે, જ્યારે સાચો ગુણવાન જ્યાં પણ ઊભો હોય ત્યાં જ ચમકે છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

ગુણૈરુત્તમતાં યાતિ નોચ્ચૈરાસનસંસ્થિતઃ। પ્રાસાદશિખરસ્થોઽપિ કાકઃ કિં ગરુડાયતે॥

guṇair uttamatāṁ yāti noccair āsana-saṁsthitaḥ। prāsāda-śikhara-stho 'pi kākaḥ kiṁ garuḍāyate॥

અર્થ:મનુષ્ય પોતાના ગુણોથી શ્રેષ્ઠતા પ્રાપ્ત કરે છે, કેવળ ઊંચા આસન પર બેસી જવાથી નહીં. ભલે એ રાજમહેલની ટોચ પર બેસી જાય, શું કાગડો એનાથી પક્ષીરાજ ગરુડ બની જાય છે? ચાણક્ય શીખવે છે કે પદ અને ઊંચા આસન સાચું મૂલ્ય આપતા નથી — એ તો કેવળ મનુષ્યના ગુણ અને ચારિત્ર્યથી જ પ્રાપ્ત થાય છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

ગુણૈઃ🔊guṇaiḥગુણોથી, સદ્ગુણોથી, યોગ્યતાથી

ઉત્તમતામ્🔊uttamatāmઉત્તમતા, શ્રેષ્ઠતા, ઊંચી / શ્રેષ્ઠ સ્થિતિ

યાતિ🔊yātiપ્રાપ્ત કરે છે, પહોંચે છે

ન🔊naનહીં

ઉચ્ચૈઃ-આસન-સંસ્થિતઃ🔊uccair āsana-saṁsthitaḥ(કેવળ) ઊંચા આસન / ઉચ્ચ પદ પર બેસી જવાથી

પ્રાસાદ-શિખર-સ્થઃ🔊prāsāda-śikhara-sthaḥરાજમહેલની ટોચ પર બેઠેલ / સ્થિત

અપિ🔊apiપણ, જોકે

કાકઃ🔊kākaḥએક કાગડો

કિમ્🔊kimશું...? (પ્રશ્નવાચક)

ગરુડાયતે🔊garuḍāyateગરુડ (દિવ્ય પક્ષીરાજ) સમાન આચરણ કરે / બની જાય છે

ഗുണൈരുത്തമതാം യാതി (ശ്രേഷ്ഠത ഗുണങ്ങളാൽ, പദവിയാൽ അല്ല) પાઠના લાભ

✦

શીખવે છે કે સાચું મૂલ્ય ગુણોથી આવે છે, પદથી નહીં

✦

પદ કે પદવી પર આધારિત અભિમાન અને અહંકારને રોકે છે

✦

સદ્ગુણો અને ચારિત્ર્યના વિકાસની પ્રેરણા આપે છે

✦

પોતાની વાત કહેવા એક સજીવ, યાદગાર ચિત્ર (કાગડો અને ગરુડ)નો ઉપયોગ કરે છે

✦

લોકોને પદને બદલે યોગ્યતાથી આંકવા પ્રોત્સાહિત કરે છે

✦

નમ્રતા અને શ્રેષ્ઠતા પર મનન માટે એક ટૂંકો, વિનોદપૂર્ણ શ્લોક

ഗുണൈരുത്തമതാം യാതി (ശ്രേഷ്ഠത ഗുണങ്ങളാൽ, പദവിയാൽ അല്ല) જપ વિધિ

જપ સંખ્યા3વાર

ઉત્તમ સમયસવારના મનનના સમયે, અથવા જ્યારે પદને ચારિત્ર્યથી વધુ મહત્ત્વ આપવાનો પ્રલોભન હોય

શ્લોકને ધીમે ધીમે વાંચો અને મહેલની છત પર બેઠેલ એ કાગડાની કલ્પના કરો જે હજુ પણ ગરુડ નથી. મનન કરો કે ઊંચું આસન મનુષ્યના સાચા મૂલ્યમાં કંઈ ઉમેરતું નથી, જે કેવળ ગુણોથી આવે છે. એ પરંપરાગત રીતે ચાણક્યની ચારિત્ર્ય અને યોગ્યતા સંબંધી શિક્ષાઓમાં ભણાય છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ ഗുണൈരുത്തമതാം യാതി (ശ്രേഷ്ഠത ഗുണങ്ങളാൽ, പദവിയാൽ അല്ല) ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

આ ચાણક્ય નીતિ (નીતિ દર્પણ)નો એક પ્રસિદ્ધ શ્લોક છે — ચાણક્ય (કૌટિલ્ય / વિષ્ણુગુપ્ત), નીતિ, રાજનીતિ અને વ્યવહારુ જ્ઞાનના પ્રાચીન ભારતીય આચાર્યને આરોપિત સૂક્તિઓનો સંગ્રહ.

ગરુડ ભવ્ય પક્ષીરાજ છે. શ્લોક પૂછે છે: ભલે એક સાધારણ કાગડો રાજમહેલના સર્વોચ્ચ શિખર પર બેસી જાય, શું એ ગરુડ બની જાય છે? નિશ્ચે જ નહીં. એ જ રીતે, અલ્પ યોગ્યતા ધરાવતી વ્યક્તિ કેવળ ઊંચા પદ પર બેસી જવાથી મહાન બની જતી નથી.

કે સાચી શ્રેષ્ઠતા ગુણો અને ચારિત્ર્યથી અર્જિત થાય છે, પદવી, આસન કે સ્થિતિથી નહીં. એ પદ પર આધારિત અહંકાર વિરુદ્ધ ચેતવણી આપે છે અને આપણને સાચા ગુણ વિકસાવવા તથા બીજાઓને એમના પદને બદલે યોગ્યતાથી આંકવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.

આ પણ વાંચો

Pustakastha Tu Ya Vidya (Knowledge in a Book Is of No Use)पुस्तकस्था तु या विद्या Na Kashchit Kasyachin Mitram (None Is Born a Friend or Foe)न कश्चित्कस्यचिन्मित्रं Kah Kalah Kani Mitrani (Questions for Constant Self-Reflection)कः कालः कानि मित्राणि അദ്വേഷ്ടാ സർവഭൂതാനാം (ഭഗവദ്ഗീത 12.13)अद्वेष्टा सर्वभूतानाम्അസതോ മാ സദ്ഗമയ (പവമാന മന്ത്രം)असतो मा सद्गमय Uddhared Atmana Atmanam (Bhagavad Gita 6.5)उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानम्

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ ഗുണൈരുത്തമതാം യാതി (ശ്രേഷ്ഠത ഗുണങ്ങളാൽ, പദവിയാൽ അല്ല) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ ഗുണൈരുത്തമതാം യാതി (ശ്രേഷ്ഠത ഗുണങ്ങളാൽ, പദവിയാൽ അല്ല) (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો