Mantra.Tips

ഹനുമാൻ സ്തുതി (അതുലിതബലധാമം) Meaning — Line by Line

हनुमान स्तुति (अतुलितबलधामं)

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ഹനുമാൻ സ്തുതി (അതുലിതബലധാമം) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

Atulita-Bala-Dhamam Hema-Shailabha-Deham

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि

Atulita-Bala-Dhamam Hema-Shailabha-Deham Danuja-Vana-Krishanum Jnaninam-Agraganyam | Sakala-Guna-Nidhanam Vananam-Adhisham Raghupati-Priya-Bhaktam Vatajatam Namami ||

Meaningഞാൻ വായുപുത്രനെ നമിക്കുന്നു — അതുലിത ബലത്തിന്റെ നിലയം, ശരീരം സ്വർണഗിരി (സുമേരു) പോലെ ദീപ്തമായവൻ, ദാനവ വനത്തിന് പ്രചണ്ഡ അഗ്നി, ജ്ഞാനികളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ, സമസ്ത ഗുണങ്ങളുടെ നിധാനം, വാനരരുടെ അധീശൻ, രഘുപതിയുടെ (ശ്രീരാമന്റെ) പരമ പ്രിയ ഭക്തന്.

Verse 2#

Goshpadi-Krita-Varisham Mashaki-Krita-Rakshasam |

गोष्पदीकृतवारीशं मशकीकृतराक्षसम् रामायणमहामालारत्नं वन्देऽनिलात्मजम्

Goshpadi-Krita-Varisham Mashaki-Krita-Rakshasam | Ramayana-Maha-Mala-Ratnam Vande-'nilatmajam ||

Meaningഞാൻ അനിലപുത്രനെ വന്ദിക്കുന്നു, അവൻ വിശാല സമുദ്രത്തെ പശുവിന്റെ കുളമ്പ് കുഴിയിലെ വെള്ളം പോലെയാക്കി, രാക്ഷസരെ കൊതുകുകൾ പോലെ തുച്ഛമാക്കി, രാമായണ മഹാമാലയുടെ രത്നമായവൻ.

Verse 3#

Yatra Yatra Raghunatha-Kirtanam

यत्र यत्र रघुनाथकीर्तनं तत्र तत्र कृतमस्तकाञ्जलिम् भाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं मारुतिं नमत राक्षसान्तकम्

Yatra Yatra Raghunatha-Kirtanam Tatra Tatra Krita-Mastaka-Anjalim | Bhashpa-Vari-Paripurna-Lochanam Marutim Namata Rakshasantakam ||

Meaningഎവിടെയെല്ലാം രഘുനാഥ (ശ്രീരാമന്റെ) കീർത്തനം നടക്കുന്നുവോ, അവിടെയെല്ലാം ഹനുമാൻ തല കുനിച്ച് ശിരസ്സിൽ കൈകൂപ്പി, പ്രേമാശ്രുക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ഉണ്ടാകുന്നു — ആ രാക്ഷസാന്തക മാരുതിയെ നമിക്കുക.

Word-by-Word Breakdown

अतुलितबलधामं
atulita-bala-dhamam
അതുലിത, അളവറ്റ ബലത്തിന്റെ നിലയം
हेमशैलाभदेहं
hema-shailabha-deham
ശരീരം സ്വർണഗിരി (സുമേരു പർവതം) പോലെ ദീപ്തമായവൻ
दनुजवनकृशानुं
danuja-vana-krishanum
ദാനവരുടെ (ദനുജരുടെ) വനത്തിന് പ്രചണ്ഡ അഗ്നി
ज्ञानिनामग्रगण्यम्
jnaninam-agraganyam
ജ്ഞാനികളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ, സർവശ്രേഷ്ഠനായി എണ്ണപ്പെടുന്നവൻ
सकलगुणनिधानं
sakala-guna-nidhanam
സമസ്ത ഉത്തമ ഗുണങ്ങളുടെ നിധാനം (കോശം)
वानराणामधीशं
vananam-adhisham
വാനരരുടെ (കപിസമൂഹങ്ങളുടെ) അധീശൻ, സ്വാമി
रघुपतिप्रियभक्तं
raghupati-priya-bhaktam
രഘുപതിയുടെ (ശ്രീരാമന്റെ) പ്രിയ, പരമ പ്രിയ ഭക്തൻ
वातजातं नमामि
vatajatam namami
വായുവിന്റെ പുത്രനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു
गोष्पदीकृतवारीशं
goshpadi-krita-varisham
ജലങ്ങളുടെ സ്വാമിയെ (സമുദ്രത്തെ) പശുവിന്റെ കുളമ്പ് കുഴിയിലെ വെള്ളം പോലെയാക്കിയവൻ
मशकीकृतराक्षसम्
mashaki-krita-rakshasam
(ബലവാന്മാരായ) രാക്ഷസരെ കൊതുകുകൾ പോലെ തുച്ഛമാക്കിയവൻ
रामायणमहामालारत्नं
ramayana-maha-mala-ratnam
രാമായണ മഹാമാലയുടെ അമൂല്യ രത്നം
वन्देऽनिलात्मजम्
vande-'nilatmajam
അനില (വായുദേവന്റെ) പുത്രനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു
यत्र यत्र
yatra yatra
എവിടെയെല്ലാം, ഏതേത് സ്ഥലത്ത്
रघुनाथकीर्तनं
raghunatha-kirtanam
രഘുനാഥ (ശ്രീരാമന്റെ) മഹിമയുടെ കീർത്തനം
कृतमस्तकाञ्जलिम्
krita-mastaka-anjalim
കുനിഞ്ഞ ശിരസ്സിൽ കൈകൂപ്പി
भाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं
bhashpa-vari-paripurna-lochanam
പ്രേമാശ്രുക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ
मारुतिं नमत
marutim namata
മാരുതിയെ (വായുപുത്രൻ ഹനുമാനെ) നമിക്കുക
राक्षसान्तकम्
rakshasantakam
രാക്ഷസരുടെ സംഹാരകൻ (അന്തകൻ)

Origin & History

Source: Dhyana-shlokas of Hanuman; the first verse is the Sanskrit invocation (mangalacharana) of Sundara Kanda in Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas

Author: Traditional; the opening verse is part of Tulsidas's Ramcharitmanas (Sundara Kanda)

Period: 16th century CE and earlier (traditional)

ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ ഭക്തർ സുന്ദരകാണ്ഡ പാരായണം ആരംഭിക്കുന്ന പാരമ്പര്യ ധ്യാനത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു — ഹനുമാന്റെ ലങ്കാ-യാത്രയെ വർണിക്കുന്ന രാമായണ കാണ്ഡം. ഗോസ്വാമി തുളസീദാസ് തന്റെ സുന്ദരകാണ്ഡം സംസ്കൃത ശ്ലോകം 'അതുലിതബലധാമം' കൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നു, ഹനുമാന്റെ പരാക്രമങ്ങൾ വർണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത്. കൂട്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ 'ഗോഷ്പദീകൃതവാരീശം', 'യത്ര യത്ര രഘുനാഥകീർത്തനം' എന്നിവയും ഒരുപോലെ പ്രിയങ്കരം, അവസാനത്തേത് ഹനുമാനെ ഓരോ രാമ-കീർത്തനത്തിലും എപ്പോഴും ഉള്ള, അശ്രുപൂരിത ഭക്തനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

ഹനുമാൻ സ്തുതി (അതുലിതബലധാമം) എന്നാൽ എന്ത്?
ഇത് ശ്രീ ഹനുമാനെ സ്തുതിക്കുന്ന മൂന്ന് സംസ്കൃത ധ്യാന (മെഡിറ്റേഷൻ) ശ്ലോകങ്ങളുടെ ഒരു സംക്ഷിപ്ത, ഏറെ പ്രിയങ്കരമായ സമൂഹമാണ്. ആദ്യത്തേത്, 'അതുലിതബലധാമം', അവന്റെ അപാര ബലം, ഭക്തിയെ വർണിക്കുന്നു; ഇത് രാമചരിതമാനസത്തിൽ തുളസീദാസിന്റെ സുന്ദരകാണ്ഡത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സംസ്കൃത മംഗളാചരണമായി വരുന്നു.
ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ എപ്പോൾ ജപിക്കണം?
ഇവ പാരമ്പര്യമായി സുന്ദരകാണ്ഡമോ ഹനുമാൻ ചാലീസയോ വായിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ആരംഭ ധ്യാനമായി, ചൊവ്വ, ശനി ദിവസങ്ങളിൽ പതിവ് ഹനുമാൻ പൂജയുടെ സമയത്ത് ജപിക്കുന്നു. ഇവ ആദ്യം ജപിക്കുന്നത് ദീർഘ പാരായണത്തിന് ഉചിതമായ ഭക്തിഭാവം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
'ഗോഷ്പദീകൃതവാരീശം' എന്നാൽ എന്ത്?
ഇത് ഒരു മനോഹര ചിത്രമാണ്, ഇതിന്റെ അർഥം ഹനുമാൻ 'വിശാല സമുദ്രത്തെ പശുവിന്റെ കുളമ്പ് കുഴിയിൽ (ഗോഷ്പദം) ശേഖരിച്ച വെള്ളം പോലെ ചെറുതാക്കി'. 'മശകീകൃതരാക്ഷസം' (അവൻ രാക്ഷസരെ കൊതുകുകളാക്കി) എന്നതിനൊപ്പം ഇത് അവന്റെ വീരോചിത പ്രവൃത്തികൾ എത്ര അനായാസമായിരുന്നുവെന്ന് കാണിക്കുന്നു.
മൂന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ ഹനുമാനെ കരയുന്നതായി കാണിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
മൂന്നാം ശ്ലോകം ഹനുമാനെ പരമ ഭക്തനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു: എവിടെയെല്ലാം രാമന്റെ മഹിമ പാടുന്നുവോ, അവിടെ അവൻ കൈകൂപ്പി, പ്രേമാശ്രുക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. സർവോച്ച ബലം ആഴമേറിയ, ഏറ്റവും മൃദുവായ ഭക്തിയോട് ചേർന്നിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →