Mantra.Tips

മന്ത്ര പുഷ്പം Meaning — Line by Line

मन्त्र पुष्पम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of മന്ത്ര പുഷ്പം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

Om Yo Apaam Pushpam Veda

यो ऽपां पुष्पं वेद पुष्पवान् प्रजावान् पशुमान् भवति। चन्द्रमा वा अपां पुष्पम्। पुष्पवान् प्रजावान् पशुमान् भवति। एवं वेद

Om Yo Apaam Pushpam Veda Pushpavaan Prajavaan Pashumaan Bhavati Chandrama Va Apaam Pushpam Pushpavaan Prajavaan Pashumaan Bhavati Ya Evam Veda

Meaningജലത്തിന്റെ പുഷ്പത്തെ അറിയുന്നവൻ പുഷ്പവാൻ, പ്രജാവാൻ, പശുവാൻ ആകുന്നു; ചന്ദ്രനാണ് ജലത്തിന്റെ പുഷ്പം — ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ സകല സമൃദ്ധിയും നേടുന്നു.

Verse 2#

Yo Apaam Aayatanam Veda

यो ऽपामायतनं वेद आयतनवान् भवति। अग्निर्वा अपामायतनम्। आयतनवान् भवति। यो ऽग्नेरायतनं वेद आयतनवान् भवति। आपो वा अग्नेरायतनम्। आयतनवान् भवति। एवं वेद

Yo Apaam Aayatanam Veda Aayatanavaan Bhavati Agnirvaa Apaam Aayatanam Aayatanavaan Bhavati Yo Agner Aayatanam Veda Aayatanavaan Bhavati Aapo Vaa Agner Aayatanam Aayatanavaan Bhavati Ya Evam Veda

Meaningജലത്തിന്റെ ആയതനത്തെ (ആധാരത്തെ) അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു; അഗ്നിയാണ് ജലത്തിന്റെ ആയതനം — ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു; അഗ്നിയുടെ ആയതനത്തെ അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു; ജലമാണ് അഗ്നിയുടെ ആയതനം — ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു.

Verse 3#

Yo Apaam Aayatanam Veda

यो ऽपामायतनं वेद आयतनवान् भवति। वायुर्वा अपामायतनम्। आयतनवान् भवति। यो वायोरायतनं वेद आयतनवान् भवति। आपो वै वायोरायतनम्। आयतनवान् भवति। एवं वेद

Yo Apaam Aayatanam Veda Aayatanavaan Bhavati Vaayurvaa Apaam Aayatanam Aayatanavaan Bhavati Yo Vayor Aayatanam Veda Aayatanavaan Bhavati Aapo Vai Vayor Aayatanam Aayatanavaan Bhavati Ya Evam Veda

Meaningജലത്തിന്റെ ആയതനത്തെ അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു; വായുവാണ് ജലത്തിന്റെ ആയതനം — ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു; വായുവിന്റെ ആയതനത്തെ അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു; ജലമാണ് വായുവിന്റെ ആയതനം — ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു.

Word-by-Word Breakdown

अपां
Apaam
ജലത്തിന്റെ
पुष्पं
Pushpam
പുഷ്പം, സാരം, വിടരൽ
वेद
Veda
അറിയുന്നു, ഗ്രഹിക്കുന്നു
पुष्पवान्
Pushpavaan
പുഷ്പത്തെ/സാരത്തെ ഉള്ളവൻ
प्रजावान्
Prajavaan
സന്തതി/സമൃദ്ധി ഉള്ളവൻ
पशुमान्
Pashumaan
ധനം (പശു) ഉള്ളവൻ
चन्द्रमा
Chandrama
ചന്ദ്രൻ
आयतनं
Aayatanam
ആയതനം, ആധാരം, ഉറവിടം
अग्निः
Agnih
അഗ്നി
वायुः
Vayuh
വായു
आपः
Aapah
ജലം
एवं
Evam
ഇപ്രകാരം
भवति
Bhavati
ആകുന്നു, നേടുന്നു

Origin & History

Source: Taittiriya Aranyaka (Yajurveda)

Author: Vedic Rishis

Period: 1200-800 BCE

മന്ത്ര പുഷ്പം തൈത്തിരീയ ആരണ്യകത്തിൽനിന്ന് വരുന്നു, ഇത് യജുർവേദത്തിലെ വനത്തിൽ (അരണ്യം) ആഴമേറിയ ധ്യാനത്തിനിടെ പഠിക്കാൻ രചിച്ച ഭാഗമാണ്. ഇത് വിശ്വ തത്ത്വങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആഴമേറിയ പരസ്പര ബന്ധം അന്വേഷിക്കുന്നു — ജലം, അഗ്നി, വായു, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ എങ്ങനെ പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന്. വിശ്വ ഏകത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ ധാരണ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പരമോന്നത 'പുഷ്പം' ആയി കരുതപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ ഇത് ദേവതയ്ക്ക് അന്തിമ, സർവശ്രേഷ്ഠ സമർപ്പണമായി അർപ്പിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

മന്ത്ര പുഷ്പം എന്നാൽ എന്ത്?
ഇത് യജുർവേദത്തിലെ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകത്തിലെ ഒരു വൈദിക സൂക്തമാണ്. 'മന്ത്ര പുഷ്പം' എന്നാൽ 'മന്ത്രങ്ങളുടെ പുഷ്പം' — ഇത് ഓരോ പൂജയുടെയും അവസാനത്തിൽ ചെയ്യുന്ന പരമ സമർപ്പണമാണ്, ഇവിടെ ഈ സൂക്തം പാരായണം ചെയ്തുകൊണ്ട് പുഷ്പങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്നു.
ഇത് പൂജയുടെ അവസാനത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് പാരായണം ചെയ്യുന്നു?
പുഷ്പം ദൈവത്തിന് ഏറ്റവും മനോഹരമായ സമർപ്പണമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ മന്ത്രം സകല വൈദിക മന്ത്രങ്ങളുടെയും 'പുഷ്പം' ആയി കരുതപ്പെടുന്നു. പൂജയുടെ അവസാനത്തിൽ ഇത് സമർപ്പിക്കുന്നത് സർവശ്രേഷ്ഠത്തെ — സകല മന്ത്രങ്ങളുടെയും സാരത്തെ — സമർപ്പിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
ഇതിന്റെ ദാർശനിക അർഥം എന്ത്?
ഇത് സകല തത്ത്വങ്ങളുടെയും ചാക്രിക, പരസ്പര ബന്ധിത സ്വഭാവം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ജലം ചന്ദ്രനെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു, അഗ്നി ജലത്തിന്റെ ഉറവിടം, ജലം അഗ്നിയുടെ ഉറവിടം, വായു ജലത്തിന്റെ ഉറവിടം — എല്ലാം ഒന്നിനെ ഒന്ന് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ പരസ്പര ബന്ധം മനസ്സിലാക്കുന്നത് സകല സമൃദ്ധിയുടെയും താക്കോലാണ്.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →