सत्य युग (कृत युग)
जेव्हा धर्म चारही पायांवर उभा होता, असा सत्याचा पहिला सुवर्णयुग
सत्य युग — ज्याला कृत युग असेही म्हणतात — जगातील चार युगांपैकी पहिले आणि सर्वाधिक धर्मनिष्ठ आहे. 1,728,000 वर्षे चालणारा हा सुवर्णयुग आहे ज्यात धर्म (बैलाच्या रूपात दर्शविलेला) आपल्या चारही पायांवर दृढपणे उभा होता, आणि सत्य प्रतिस्पर्ध्याशिवाय राज्य करत होते. ना कोणते असत्य होते, ना रोग, ना भय; लोक केवळ ध्यान आणि अंतरिक तपानेच जगत होते, आणि देव पृथ्वीच्या जवळ विचरण करत होते. या युगात भगवान विष्णूंनी मत्स्य, कूर्म, वराह आणि नृसिंह अवतार धारण केले.
Interesting Facts
- ✦सत्य युग 1,728,000 वर्षे चालले — चार युगांपैकी पहिले आणि सर्वात लांब.
- ✦त्याला कृत युग, "पूर्ण झालेले युग" असेही म्हणतात, कारण धर्म संपूर्ण व अखंड होता.
- ✦धर्मरूपी बैल चारही पायांवर उभा होता — तप, शौच, दया आणि सत्य पूर्ण होते.
- ✦विष्णूंचे चार अवतार झाले: मत्स्य (मासा), कूर्म (कासव), वराह (डुक्कर) आणि नृसिंह (नर-सिंह).
- ✦एकच धर्म आणि एकच वेद होता; लोकांना मंदिर किंवा अनुष्ठानाची गरज नव्हती, ते ध्यानानेच सर्व काही प्राप्त करत.
- ✦पुराणांनुसार माणसे सुमारे 100,000 वर्षे जगत आणि विशाल शरीर व पवित्रता असलेली होती.
सत्याचा सुवर्णयुग
प्रत्येक महान कालचक्राच्या प्रभाती सत्य युग उभे आहे, सत्याचा युग. हे चार युगांपैकी सर्वात लांब आहे, 1,728,000 मानव वर्षे टिकणारे, आणि सर्वात पवित्र. याचे दुसरे नाव कृत युग आहे, ज्याचा अर्थ "पूर्ण झालेले किंवा सिद्ध झालेले युग" — कारण यात धर्म परिपूर्ण होता आणि प्राप्त करण्यासारखे काही उरले नव्हते.
चार पायांच्या बैलाच्या रूपात दर्शविलेली पवित्र व्यवस्था धर्म, चारही पायांवर दृढ उभा होता: तप, शौच, दया आणि सत्य प्रत्येक पूर्ण व अविचल होते. ना कोणते असत्य होते, ना शोक, ना रोग, ना भय. सर्व लोक एकाच सत्याला समर्पित होते, आणि नंतरच्या युगांचे भेद व कलह अज्ञात होते.
केवळ ध्यानाने जीवन
सत्य युगात लोकांना ना मंदिर हवे होते, ना मूर्ती, ना विस्तृत अनुष्ठान. या युगात धर्माचे साधन ध्यान आणि अंतरिक तप होते. केवळ चिंतनाने ज्ञानीजन सर्वोच्च ज्ञान आणि ईश्वराशी एकता प्राप्त करत, आणि मानव-मन स्वाभाविकपणे दिव्यतेकडे वळलेले होते.
मानव-आयुष्य विशाल होते — पुराणांनुसार सुमारे एक लाख वर्षे — आणि लोक उंच, बलवान, शांत व अभाव-रहित होते. सर्वांसाठी एकच वेद आणि एकच धर्म होता. पृथ्वी आपली फळे स्वतः देत होती, आणि देव व ऋषी माणसांमध्ये खुलेपणाने विचरण करत होते. याच परिपूर्ण आरंभाची हरवलेली स्मृती प्रत्येक नंतरचा युग आसक्तीने मागे वळून पाहतो.
सत्य युगाचे अवतार
विष्णूंच्या दहा अवतारांपैकी पहिले चार सत्य युगात झाले. मत्स्य, महान मासा, याने मनू व समस्त जीवनाच्या बीजांना प्रलयाच्या पुरापासून वाचवले. कूर्म, कासव, याने देव व दैत्यांनी अमृतासाठी क्षीरसागराचे मंथन केले तेव्हा मंदराचल पर्वत आपल्या पाठीवर धारण केला.
वराह, डुक्कर, याने ब्रह्मांडीय जलात बुडी मारून बुडणाऱ्या पृथ्वीला आपल्या दातांवर उचलले आणि दैत्य हिरण्याक्षाचा वध केला. आणि नृसिंह, नर-सिंह, याने संध्याकाळी स्तंभातून प्रकट होऊन अत्याचारी हिरण्यकशिपूचा संहार केला आणि त्याच्या भक्त पुत्र प्रह्लादाचे रक्षण केले — हे दर्शवत की ईश्वर सर्वत्र विद्यमान आहे, आणि शरणागतांचे रक्षण करतो. या अवतरणांसह सत्य युग आपला दीर्घ प्रवास पूर्ण करून अखेर त्रेता युगात बदलले.
Related Mantras & Stotras
Frequently Asked Questions
How long did the Satya Yuga last?
The Satya Yuga (Krita Yuga) lasted 1,728,000 human years — the first and longest of the four ages. Together the four yugas make up one chaturyuga of 4,320,000 years.
Why is the Satya Yuga called the golden age?
Because dharma stood on all four legs — austerity, purity, compassion and truth were complete. There was no falsehood, disease or fear; people lived by meditation alone and were naturally turned toward God, making it the purest and most righteous of the ages.
Which avatars came in the Satya Yuga?
The first four avatars of Vishnu appeared in the Satya Yuga: Matsya (the fish), Kurma (the tortoise), Varaha (the boar) and Narasimha (the man-lion who saved Prahlada).
What is the difference between Satya Yuga and Krita Yuga?
They are two names for the same age. "Satya" means truth and "Krita" means accomplished or complete — both describe the first, perfect age in which dharma was whole.