અરુણાં કરુણાતરઙ્ગિતાક્ષીં (લલિતા ધ્યાન)
ଅରୁଣାଂ କରୁଣାତରଙ୍ଗିତାକ୍ଷୀଂ (ଲଳିତା ଧ୍ୟାନ) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ લલિતા સહસ્રનામ પૂર્વે વંચાતા ધ્યાન-શ્લોકોમાં પ્રસિદ્ધ 'અહમ્' ધ્યાન-શ્લોક છે. તેમાં ભવાનીને અરુણ વર્ણની, કરુણા-પૂર્ણ નેત્રોવાળી, પાશ-અંકુશ-પુષ્પબાણ-ધનુષ ધારિણી તથા સિદ્ધિઓની કિરણોથી આવૃત દર્શાવાઈ છે. તેના અંતિમ શબ્દો — 'હું તેમને મારા જ રૂપે ધ્યાન કરું છું' — સર્વોચ્ચ અદ્વૈત ભાવને વ્યક્ત કરે છે, જેમાં ઉપાસક પોતાના આત્માને દિવ્ય માતાથી અભિન્ન માને છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Dhyana verse of the Lalita Sahasranama, Brahmanda Purana (Lalitopakhyana) · Traditional (Lalitopakhyana of the Brahmanda Purana) · Ancient (Puranic)
લલિતા સહસ્રનામ પૂર્વે આવતા ધ્યાન-શ્લોકોમાં આ 'અહમ્' ધ્યાન વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. જ્યાં અન્ય ધ્યાન દેવીના રૂપનું બાહ્ય પૂજન માટે વર્ણન કરે છે, ત્યાં આ શ્લોક ઉપાસકને અંતર્મુખ લઈ જાય છે, જેની પરિણતિ 'હું જ તે છું' ની અનુભૂતિમાં થાય છે — જે બ્રહ્માંડ પુરાણના લલિતોપાખ્યાનમાં પ્રગટ શ્રીવિદ્યા માર્ગનું સર્વોચ્ચ લક્ષ્ય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શ્રીવિદ્યા આચાર્યો શીખવે છે કે જે આ શ્લોકના અંતિમ ચિંતન — 'હું જ દેવી છું' — ને પૂર્ણ વિશ્વાસ સાથે ક્ષણમાત્ર પણ ધારણ કરી શકે, તે અહંકારના બંધનથી મુક્ત થઈ જાય છે; એવા ભક્ત તરફ ભવાનીના કરુણા-ભર્યા નેત્ર તરત જ વળી જાય છે, એમ કહેવાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અરુણાં કરુણાતરઙ્ગિતાક્ષીં ધૃતપાશાઙ્કુશપુષ્પબાણચાપામ્ । અણિમાદિભિરાવૃતાં મયૂખૈઃ અહમિત્યેવ વિભાવયે ભવાનીમ્ ॥
Aruṇāṁ karuṇātaraṅgitākṣīṁ Dhṛtapāśāṅkuśapuṣpabāṇacāpām | Aṇimādibhirāvṛtāṁ mayūkhaiḥ Ahamityeva vibhāvaye bhavānīm ||
અર્થ:હું ભવાનીનું ધ્યાન કરું છું — જે અરુણ વર્ણની છે, જેમના નેત્ર કરુણાની તરંગોથી તરંગિત છે, જે પાશ, અંકુશ, પુષ્પબાણ અને ધનુષ ધારણ કરે છે, જે અણિમા આદિ આઠ સિદ્ધિઓની પ્રકાશમાન કિરણોથી ઘેરાયેલી છે — અને તેમને મારા જ આત્મસ્વરૂપ રૂપે, 'હું જ તે છું' એ ભાવથી ધ્યાન કરું છું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ଅରୁଣାଂ କରୁଣାତରଙ୍ଗିତାକ୍ଷୀଂ (ଲଳିତା ଧ୍ୟାନ) પાઠના લાભ
દિવ્ય માતા સાથે એકત્વનો સર્વોચ્ચ અદ્વૈત ભાવ ('અહમ્') જગાડે છે
ભક્તો તરફ સતત તરંગિત થતી કહેવાતી ભવાનીની કરુણાનું આવાહન કરે છે
ધ્યાન કરનારને આઠ માયાવી સિદ્ધિઓના તેજથી ઘેરી લે છે
લલિતા સહસ્રનામ પાઠ પૂર્વે એકાગ્રતાને ગહન કરે છે
અહંકારને દેવી રૂપી આત્મામાં સમર્પિત કરવાનું શીખવે છે
નિત્ય ચિંતનથી શાંતિ, કૃપા અને આંતરિક બળ આપે છે
ଅରୁଣାଂ କରୁଣାତରଙ୍ଗିତାକ୍ଷୀଂ (ଲଳିତା ଧ୍ୟାନ) જપ વિધિ
આ ધ્યાન સહસ્રનામ પૂર્વે અન્ય ધ્યાન-શ્લોકો સાથે વંચાય છે. શાંત બેસીને ભવાનીની અરુણ અને કરુણામયી છબીનું દર્શન કરો, જે ચાર આયુધ ધારણ કરી અને પ્રકાશથી પ્રભામંડિત છે. અંતિમ પંક્તિ પર પહોંચીને અલગપણાના ભાવને વિલીન કરી 'હું જ તે છું' નું ચિંતન કરો અને માતા સાથે અભિન્નતાના ભાવમાં સ્થિર રહો. તેને એક ગહન નિત્ય ધ્યાન રૂપે એકલા પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ଅରୁଣାଂ କରୁଣାତରଙ୍ଗିତାକ୍ଷୀଂ (ଲଳିତା ଧ୍ୟାନ) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ