ଆପୋ ହି ଷ୍ଠା ମୟୋଭୁବଃ — Word-by-Word Meaning
आपो हि ष्ठा मयोभुवः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
आपः
Apah
ହେ ଜଳ (ଦିବ୍ୟ, ଜୀବନଦାୟୀ ଜଳ)
हि ष्ठा
Hi Shtha
ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଅଛ; ସତରେ ତୁମେ ବିଦ୍ୟମାନ
मयोभुवः
Mayo-Bhuvah
ସୁଖ ଓ କଲ୍ୟାଣର ଉତ୍ସ; ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନକାରୀ
ता नः
Ta Nah
ଅତଏବ, ଆମକୁ
ऊर्जे दधातन
Urje Dadhatana
ବଳ ଓ ପୋଷଣ (ଓଜ) ପ୍ରଦାନ କର
महे रणाय चक्षसे
Mahe Ranaya Chakshase
ମହାନ ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି ପାଇଁ (ଏବଂ ମହାନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ)
यो वः शिवतमो रसः
Yo Vah Shivatamo Rasah
ତୁମର ସେହି ପରମ କଲ୍ୟାଣକାରୀ, ଆନନ୍ଦମୟ ରସ
तस्य भाजयत इह नः
Tasya Bhajayata Iha Nah
ତାହାର ଅଂଶ ଆମକୁ ଏଠାରେ (ଏହି ଲୋକରେ) ଦିଅ
उशतीरिव मातरः
Ushatir-Iva Matarah
ସେହି ଉତ୍ସୁକ ସ୍ନେହମୟୀ ମାତାମାନଙ୍କ ପରି (ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୋଷିବାକୁ ଆତୁର)
तस्मा अरं गमाम वः
Tasma Aram Gamama Vah
ତାହା ପାଇଁ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସୁ (ସହର୍ଷ ଆଶ୍ରୟ ନେଉ)
यस्य क्षयाय जिन्वथ
Yasya Kshayaya Jinvatha
ଯେଉଁ (ଆନନ୍ଦର) ଧାମ ଆଡ଼କୁ ତୁମେ ଆମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ପ୍ରେରିତ କର
आपो जनयथा च नः
Apo Janayatha Cha Nah
ହେ ଜଳ, ଏବଂ (ସେହିପରି) ଆମକୁ ପୁନର୍ବାର ନବଜୀବନ ଦିଅ / ନବଜନ୍ମ ଦିଅ
Complete Translation
ହେ ଜଳ! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସୁଖ ଓ କଲ୍ୟାଣର ଉତ୍ସ; ଅତଏବ ଆମକୁ ବଳ ଓ ପୋଷଣ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ମହାନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବୁ। ତୁମର ସେହି ପରମ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ରସର ଅଂଶ ଆମକୁ ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ ଦିଅ — ସେହି ସ୍ନେହମୟୀ ମାତାମାନଙ୍କ ପରି ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ପାଳିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। ସେହି ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଆମେ ସହର୍ଷ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସୁ, ଯେଉଁ ଧାମ ଆଡ଼କୁ ତୁମେ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କର; ହେ ଜଳ, ଆମକୁ ପୁନର୍ବାର ନବଜୀବନ ଦିଅ। (ଏହା ମାର୍ଜନ-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ନିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ସମୟରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।)
Origin & History
Source: Rigveda 10.9.1–3 (also in Yajurveda); used in Sandhyavandana Marjana
Author: Rishi Sindhudvipa (Ambarisha)
Period: Vedic
ଜଳ (ଆପଃ) ପାଇଁ ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ସୂକ୍ତ ବେଦର ସର୍ବାଧିକ ଥର ଜପିତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଋଗ୍ବେଦର ଦଶମ ମଣ୍ଡଳରେ ଋଷି ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ଏହା ଜଳକୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ, ମାତୃବତ୍ ଶକ୍ତି ରୂପେ ମୂର୍ତ କରେ ଯାହା ବଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନବଜୀବନ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯେହେତୁ ଜଳ ମହାନ ଶୋଧକ, ପରମ୍ପରା ଏହି ଋକ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ନିତ୍ୟ ମାର୍ଜନ-କର୍ମର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଉପାସକ ଏଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ କରୁ ଶରୀରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳ ସିଞ୍ଚି ପବିତ୍ରର ସମୀପକୁ ଯିବା ପୂର୍ବେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
'ଆପୋ ହି ଷ୍ଠା' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
'ଆପୋ ହି ଷ୍ଠା' ର ଅର୍ଥ 'ହେ ଜଳ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛ…'। ଏହା ତିନୋଟି ଋକ୍ବିଶିଷ୍ଟ ଋଗ୍ବେଦୀୟ ସୂକ୍ତର ଆରମ୍ଭ ଯାହା ଜଳକୁ 'ମୟୋଭୁବଃ' — କଲ୍ୟାଣ ଓ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ — କହି ତାହାଠାରୁ ବଳ, ତାହାର ପରମ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ରସ ଓ ନବଜୀବନ ମାଗେ।
ଏହି ମନ୍ତ୍ର କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହା ଋଗ୍ବେଦ (ମଣ୍ଡଳ 10, ସୂକ୍ତ 9, ଋକ୍ 1–3) ରୁ, ଯାହାର କୃତିତ୍ୱ ଋଷି ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଋକ୍ଗୁଡ଼ିକ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଆସେ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଓ ମନ୍ଦିର-ପୂଜାରେ ବ୍ୟାପକ ରୂପେ ପ୍ରଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଏହା ନିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ କିପରି ପ୍ରଯୁକ୍ତ ହୁଏ?▼
ଏହା ପ୍ରଧାନ ମାର୍ଜନ (ଜଳ-ପ୍ରୋକ୍ଷଣ) ମନ୍ତ୍ର। ଉପାସକ ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ କରୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶରୀରରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ସିଞ୍ଚନ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କରାନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂଜା ପୂର୍ବେ ବାହ୍ୟ ଶରୀର ଓ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଉଭୟର ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଜଳକୁ 'ମାତା' କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?▼
ଏହି ଋକ୍ ଜଳର ତୁଳନା 'ଉଶତୀରିବ ମାତରଃ' — ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୋଷିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ସ୍ନେହମୟୀ ମାତାମାନଙ୍କ — ସହ କରେ। ମାତା ଯେପରି ସ୍ୱୟଂ ନିଜ କ୍ଷୀର ଦିଅନ୍ତି, ସେହିପରି ଜଳଠାରୁ ତାହାର ପରମ ଆନନ୍ଦମୟ, ଜୀବନଧାରକ ରସର ଅଂଶ ଉପାସକଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →