ଅଷ୍ଟଭୁଜାଷ୍ଟକମ୍ — Complete Lyrics
अष्टभुजाष्टकम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
गजेन्द्ररक्षात्वरितं भवन्तं ग्राहैरिवाहं विषयैर्विकृष्टः ।
अपारविज्ञानदयानुभावम् आप्तं सतामष्टभुजं प्रपद्ये ॥ १ ॥
gajendrarakṣātvaritaṃ bhavantaṃ grāhairivāhaṃ viṣayairvikṛṣṭaḥ |
apāravijñānadayānubhāvam āptaṃ satāmaṣṭabhujaṃ prapadye || 1 ||
ଯେପରି ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କୁମ୍ଭୀର ଟାଣିଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ ବିଷୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟଣା ହେଉଛି; ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଧାବମାନ, ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅପାର ଜ୍ଞାନ-ଦୟା-ପ୍ରଭାବଯୁକ୍ତ ସେହି ଅଷ୍ଟଭୁଜ ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
Verse 2
त्वदेकशेषोऽहमनात्मतन्त्रस्त्वत्पादलिप्सां दिशता त्वयैव ।
असत्समोऽप्यष्टभुजास्पदेश सत्ताम् इदानीम् उपलम्भितोऽस्मि ॥ २ ॥
tvadekaśeṣo'hamanātmatantrastvatpādalipsāṃ diśatā tvayaiva |
asatsamo'pyaṣṭabhujāspadeśa sattām idānīm upalambhito'smi || 2 ||
ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଶେଷ (ଅଧୀନ), ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ। ଯେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣର ଆକାଂକ୍ଷା ଦେଲେ, ସେହି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ, ଅସତ୍-ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ତା (ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି — ହେ ଅଷ୍ଟଭୁଜ-କ୍ଷେତ୍ରର ସ୍ୱାମୀ!
Verse 3
स्वरूपरूपास्त्रविभूषणाद्यैः परत्वचिन्तां त्वयि दुर्निवाराम् ।
भोगे मृदूपक्रमताम् अभीप्सन् शीलादिभिर्वारयसीव पुंसाम् ॥ ३ ॥
svarūparūpāstravibhūṣaṇādyaiḥ paratvacintāṃ tvayi durnivārām |
bhoge mṛdūpakramatām abhīpsan śīlādibhirvārayasīva puṃsām || 3 ||
ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ରୂପ, ଅସ୍ତ୍ର, ଆଭରଣ ଆଦିରୁ ମୋ'ଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆପଣଙ୍କ ପରତ୍ୱର (ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର) ଦୁର୍ନିବାର ଭାବକୁ — ଭୋଗରେ ସୁଲଭତା ଚାହିଁ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଶୀଳ ଆଦି ଗୁଣରେ ଯେପରି ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି।
Verse 4
शक्तिं शरण्यान्तरशब्दभाजां सारं च सन्तोल्य फलान्तराणाम् ।
त्वद्दास्यहेतोस्त्वयि निर्विशङ्कं न्यस्तात्मनां नाथ बिभर्षि भारम् ॥ ४ ॥
śaktiṃ śaraṇyāntaraśabdabhājāṃ sāraṃ ca santolya phalāntarāṇām |
tvaddāsyahetostvayi nirviśaṅkaṃ nyastātmanāṃ nātha bibharṣi bhāram || 4 ||
ହେ ନାଥ! ଅନ୍ୟ 'ଶରଣ' କୁହାଯିବା ଲୋକଙ୍କ ଶକ୍ତି ତଥା ଅନ୍ୟ ଫଳର ସାରକୁ ତଉଲି, ଆପଣଙ୍କ ଦାସ୍ୟ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ନିଃସଂଶୟ ହୋଇ ନିଜକୁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଭାର ଆପଣ ବହନ କରନ୍ତି।
Verse 5
अभीतिहेतोरनुवर्तनीयं नाथ त्वदन्यं न विभावयामि ।
भयं कुतः स्यात् त्वयि सानुकम्पे रक्षा कुतः स्यात् त्वयि जातरोषे ॥ ५ ॥
abhītihetoranuvartanīyaṃ nātha tvadanyaṃ na vibhāvayāmi |
bhayaṃ kutaḥ syāt tvayi sānukampe rakṣā kutaḥ syāt tvayi jātaroṣe || 5 ||
ହେ ନାଥ! ଅଭୟ ପାଇଁ ଅନୁସରଣୀୟ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମୁଁ କଳ୍ପନା ମଧ୍ୟ କରେ ନାହିଁ। ଆପଣ ସାନୁକମ୍ପ ହେଲେ ଭୟ କେଉଁଠି? ଆଉ (କଦାଚିତ୍) ଆପଣ ହିଁ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ରକ୍ଷା କେଉଁଠାରୁ?
Verse 6
त्वदेकतन्त्रं कमलासहाय स्वेनैव मां रक्षितुम् अर्हसि त्वम् ।
त्वयि प्रवृत्ते मम किं प्रयासैस्त्वय्यप्रवृत्ते मम किं प्रयासैः ॥ ६ ॥
tvadekatantraṃ kamalāsahāya svenaiva māṃ rakṣitum arhasi tvam |
tvayi pravṛtte mama kiṃ prayāsaistvayyapravṛtte mama kiṃ prayāsaiḥ || 6 ||
ହେ କମଳାସହାୟ (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି)! ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ତେଣୁ ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ ମୋ' ପ୍ରୟାସରେ କ'ଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଆଉ ଆପଣ ପ୍ରବୃତ୍ତ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ' ପ୍ରୟାସରେ କ'ଣ?
Verse 7
समाधिभङ्गेष्वपि सम्पतत्सु शरण्यभूते त्वयि बद्धकक्ष्ये ।
अपत्रपे सोढुम् अकिञ्चनोऽहं दूराधिरोहं पतनं च नाथ ॥ ७ ॥
samādhibhaṅgeṣvapi sampatatsu śaraṇyabhūte tvayi baddhakakṣye |
apatrape soḍhum akiñcano'haṃ dūrādhirohaṃ patanaṃ ca nātha || 7 ||
ସମାଧି ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଘ୍ନ ଆସିପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶରଣ୍ୟଭୂତ ଆପଣ ଯେତେବେଳେ କଟି ବାନ୍ଧି (ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତତ୍ପର) ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଅକିଞ୍ଚନ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ହେ ନାଥ, କଠିନ ଆରୋହଣ ଓ ପତନ — ଉଭୟକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରେ।
Verse 8
प्राप्ताभिलाषं त्वदनुग्रहान्माम् पद्मानिषेव्ये तव पादपद्मे ।
आदेहपातादपराधदूरम् आत्मान्तकैङ्कर्यरसं विधेयाः ॥ ८ ॥
prāptābhilāṣaṃ tvadanugrahānmām padmāniṣevye tava pādapadme |
ādehapātādaparādhadūram ātmāntakaiṅkaryarasaṃ vidheyāḥ || 8 ||
ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସେବ୍ୟ ଚରଣକମଳଯୁକ୍ତ! ଏହି ଦେହର ପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଅପରାଧରୁ ଦୂରେଇ ରଖି, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କୈଙ୍କର୍ଯ୍ୟର ରସରେ ଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →