ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୧୧.୩୨ — କାଲୋଽସ୍ମି ଲୋକକ୍ଷୟକୃତ୍ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.३२ — कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
श्रीभगवानुवाच
śhrī-bhagavān uvācha
ପରମ ଭଗବାନ କହିଲେ
कालः
kālaḥ
କାଳ; ସମୟ
अस्मि
asmi
ମୁଁ ଅଟେ
लोकक्षयकृत्
loka-kṣhaya-kṛit
ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା
प्रवृद्धः
pravṛiddhaḥ
ପ୍ରବୃଦ୍ଧ; ବର୍ଦ୍ଧିତ; ପ୍ରବଳ
लोकान्
lokān
ଲୋକମାନଙ୍କୁ
समाहर्तुम्
samāhartum
ସଂହାର କରିବା ପାଇଁ
इह
iha
ଏହି ଲୋକରେ
प्रवृत्तः
pravṛittaḥ
ପ୍ରବୃତ୍ତ; ତତ୍ପର
ऋते
ṛite
ବିନା
अपि
api
ମଧ୍ୟ
त्वाम्
tvām
ତୁମକୁ
न भविष्यन्ति
na bhaviṣhyanti
ରହିବେ ନାହିଁ; ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବେ
सर्वे
sarve
ସମସ୍ତେ
ये
ye
ଯେଉଁମାନେ
अवस्थिताः
avasthitāḥ
ଅବସ୍ଥିତ; ସଜ୍ଜିତ
प्रत्यनीकेषु
prati-anīkeṣhu
ପ୍ରତିପକ୍ଷ ସେନାରେ
योधाः
yodhāḥ
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ
Complete Translation
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା ପ୍ରବୃଦ୍ଧ (ବର୍ଦ୍ଧିତ) କାଳ; ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ। ପ୍ରତିପକ୍ଷ ସେନାମାନଙ୍କରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ବିନା ମଧ୍ୟ ଜୀବିତ ରହିବେ ନାହିଁ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 32
Author: Sage Veda Vyasa (as part of the Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (traditionally Dvapara Yuga; text compiled c. 5th century BCE – 2nd century BCE)
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗରେ ଆସେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିଜ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଅଭିଭୂତ ଓ ଭୟଭୀତ ଅର୍ଜୁନ ପଚାରନ୍ତି ଏହି ଉଗ୍ର ରୂପ କିଏ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି, ନିଜକୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା କାଳ ରୂପେ ଘୋଷଣା କରି, ଯିଏ ଏକତ୍ରିତ ସେନାମାନଙ୍କ ସଂହାରରେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ।
Frequently Asked Questions
"କାଲୋଽସ୍ମି"ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
"କାଲୋଽସ୍ମି"ର ଅର୍ଥ "ମୁଁ କାଳ"। ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ କାଳ — ସନାତନ ସମୟ — ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଶେଷରେ ସଂହାର କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି। ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂହାରର ପଶ୍ଚାତ ଥିବା ପରମ ଶକ୍ତି ହେବାର ତାଙ୍କ ଘୋଷଣା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ କାହିଁକି କହିଲେ?▼
ଅର୍ଜୁନ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବାକୁ ଇତସ୍ତତଃ କରୁଥିଲେ। ନିଜ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇ ଏବଂ ନିଜକୁ ସର୍ବଗ୍ରାସ କାଳ ରୂପେ ଘୋଷଣା କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ ଯେ ପରିଣାମ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଅର୍ଜୁନ କେବଳ ନିମିତ୍ତ ମାତ୍ର। ଏହା ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବାର ଭାରରୁ ମୁକ୍ତ କଲା ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲା।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କଣ କୌଣସି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଧୁନିକ ଉକ୍ତି ସହିତ ଯୁକ୍ତ?▼
ହଁ। ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ଜେ. ରବର୍ଟ ଓପେନହାଇମର ପ୍ରଥମ ପରମାଣୁ ବୋମା ପରୀକ୍ଷା ଦେଖି ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ହିଁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ — "ଏବେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଇଛି, ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂହାରକ" — ଯାହା ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୧୧.୩୨ର ଅନୁବାଦ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉପରେ କିପରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ?▼
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟ ବସ୍ତୁର ଅନିତ୍ୟତା ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ନିତ୍ୟତା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଭୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶରଣାଗତି ଓ ସାହସ ଜଗାଉ — ଏହି ବୁଝାମଣା ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି ଫଳ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →