ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୧୧.୪୦ — ନମଃ ପୁରସ୍ତାଦଥ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତେ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४० — नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
नमः पुरस्तात्
namaḥ purastāt
ଆଗରୁ ନମସ୍କାର
अथ पृष्ठतः
atha pṛiṣhṭhataḥ
ଓ ପଛରୁ
ते
te
ଆପଣଙ୍କୁ
नमः अस्तु ते
namo ’stu te
ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ
सर्वतः एव
sarvata eva
ସବୁ ଦିଗରୁ ହିଁ
सर्व
sarva
ହେ ସର୍ବ (ସବୁକିଛିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ସର୍ବସ୍ୱରୂପ)
अनन्तवीर्य
ananta-vīrya
ଅନନ୍ତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ
अमितविक्रमः
amita-vikramaḥ
ଅମିତ (ଅପରିମିତ) ପରାକ୍ରମ ବିଶିଷ୍ଟ
त्वम्
tvam
ଆପଣ
सर्वम्
sarvam
ସବୁକିଛି; ସମସ୍ତ
समाप्नोषि
samāpnoṣhi
ଆପଣ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି; ଆପଣ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି
ततः असि सर्वः
tato ’si sarvaḥ
ସେଥିପାଇଁ ହିଁ ଆପଣ ସର୍ବସ୍ୱ
Complete Translation
ହେ ସର୍ବସ୍ୱରୂପ! ଆପଣଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଓ ପଛରୁ ନମସ୍କାର! ଆପଣଙ୍କୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ନମସ୍କାର ହେଉ! ଆପଣ ଅନନ୍ତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ଅମିତ ପରାକ୍ରମ ବିଶିଷ୍ଟ; ଆପଣ ସବୁକିଛିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେଥିପାଇଁ ହିଁ ଆପଣ ସର୍ବସ୍ୱ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 40
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗରେ, ଯେତେବେଳେ ଅର୍ଜୁନ ଅସୀମ ଲୌକିକ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରୁ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆଗ, ପଛ ଓ ସବୁ ଦିଗରୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଅନନ୍ତ ସାମର୍ଥ୍ୟର ଗୁଣଗାନ କରୁ କରୁ ଏବଂ ଏହା ଚିହ୍ନି ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ତଥା ସେ ହିଁ ସର୍ବସ୍ୱ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୧୧.୪୦ରେ ଅର୍ଜୁନ କଣ କରୁଛନ୍ତି?▼
ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରୁ -- ଆଗ, ପଛ ଓ ସବୁ ଦିଗରୁ -- ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପେ ଗୁଣଗାନ କରୁ କରୁ। ଭଗବାନ ସବୁକିଛିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ହିଁ ସର୍ବସ୍ୱ ବୋଲି ସେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି।
ଅର୍ଜୁନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସବୁ ଦିଗରୁ କାହିଁକି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି?▼
ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଲୌକିକ ରୂପ ଦେଖି ଅର୍ଜୁନ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ଭଗବାନ ସର୍ବତ୍ର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ତାଙ୍କ ସବୁ ଦିଗରୁ ନମସ୍କାର ଏହି ବୁଝାମଣା ପ୍ରକାଶ କରେ ଯେ ଏପରି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ ନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।
'ତତୋଽସି ସର୍ବଃ' (ସେଥିପାଇଁ ହିଁ ଆପଣ ସର୍ବସ୍ୱ)ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଭଗବାନ ସବୁକିଛିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ସବୁକିଛିକୁ ଆବୃତ କରିଥିବାରୁ ସେ ହିଁ ସବୁକିଛି। ଏହା ଭଗବାନଙ୍କ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବସମାବେଶୀ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦୃଢ଼ କରେ -- ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କଠାରେ ଓ ତାଙ୍କ ଅନନ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଭକ୍ତିରେ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ପାରେ?▼
ଏହା ପୂଜା ସମୟରେ ପ୍ରଣାମ ଓ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଶ୍ଲୋକ। ଏହାର ପାଠ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସବୁ ଦିଗରେ ଅନୁଭବ କରିବାରେ ଏବଂ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରଣାଗତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିକଶିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →