ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା 18.61 — ଈଶ୍ୱରଃ ସର୍ବଭୂତାନାମ୍ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १८.६१ — ईश्वरः सर्वभूतानाम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ईश्वरः
īśhvaraḥ
ପରମେଶ୍ୱର
सर्वभूतानाम्
sarva-bhūtānām
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ
हृद्देशे
hṛid-deśhe
ହୃଦୟର ପ୍ରଦେଶରେ
अर्जुन
arjuna
ହେ ଅର୍ଜୁନ
तिष्ठति
tiṣhṭhati
ଅବସ୍ଥିତ, ବିରାଜମାନ
भ्रामयन्
bhrāmayan
ଘୁରାଇ, ଭ୍ରମଣ କରାଇ
सर्वभूतानि
sarva-bhūtāni
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ
यन्त्रारूढानि
yantra-ārūḍhāni
ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଆରୂଢ଼
मायया
māyayā
ନିଜ ମାୟା (ମାୟାବୀ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା
Complete Translation
ହେ ଅର୍ଜୁନ! ଈଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟ-ପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ (ଯେପରି) ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମାନ ଘୁରାଇ ଚାଲିଛନ୍ତି।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 61
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଅଠରତମ ଓ ଅନ୍ତିମ ଅଧ୍ୟାୟ, ମୋକ୍ଷ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶରଣାଗତିର ଚରମ ଆଦେଶ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଉପଦେଶର ସାର ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସେ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି ଯେ ଭଗବାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ସମାନ ଘୁରାନ୍ତି — ଯାହା ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେବାର ପରାମର୍ଶ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା 18.61 କ'ଣ ଶିଖାଏ?▼
ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ପରମେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଏପରି ଘୁରାନ୍ତି ଯେପରି ସେମାନେ କୌଣସି ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଆରୂଢ଼। ଭଗବାନ ଗୋଟିଏ ପଟେ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଉପସ୍ଥିତି, ଅନ୍ୟ ପଟେ ସଂସାର ଘୂରିବା ପଛର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ 'ଯନ୍ତ୍ର' କ'ଣ?▼
'ଯନ୍ତ୍ର' ହେଉଛି ଶରୀର ଓ ପ୍ରକୃତିର ସେହି ତନ୍ତ୍ରର ରୂପକ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆରୂଢ଼। ଯେପରି କୌଣସି ଘୂରୁଥିବା ଉପକରଣ ଉପରେ ବସିଥିବା ଆକୃତି ତା ଦ୍ୱାରା ଘୁରାଯାଏ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଶରୀର-ମନର ତନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଘୁରାଯାଆନ୍ତି।
ଯଦି ଭଗବାନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ 'ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଘୁରାନ୍ତି', ତେବେ କ'ଣ ଆମର ସ୍ୱାଧୀନ ଇଚ୍ଛା ଅଛି?▼
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯେ କିପରି ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ଜୀବ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଭାସିଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣ ନେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ କୃପାରେ ମାୟା ପାର ହୋଇ ଶାନ୍ତି ମିଳେ — ଏହା ଦେଖାଇ ଯେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣାଗତି ଆମକୁ କେବଳ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଭ୍ରମଣ ଠାରୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦିଏ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ?▼
ଏହା ସାଧକଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ବିରାଜମାନ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଭାବେ ନେଇଯାଏ, ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଦିବ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରତି ସମର୍ପଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ। ଭିତରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ଅସହାୟ କଠପୁତଳି ହେବାର ଭାବକୁ ତରଳାଇ ଦିଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁକ୍ତିଦାୟୀ କୃପାର ମାର୍ଗ ଖୋଲିଦିଏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →