Mantra.Tips

ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ Meaning — Line by Line

भाग्य सूक्तम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Prātaragniṃ prātarindraṃ havāmahe prātarmitrāvaruṇā prātaraśvinā |
  2. Verse 2. Prātarjitaṃ bhagamugraṃ huvema vayaṃ putramaditeryo vidhartā |
  3. Verse 3. Bhaga praṇetarbhaga satyarādho bhagemāṃ dhiyamudavā dadannaḥ |
  4. Verse 4. Utedānīṃ bhagavantaḥ syāmota prapitva uta madhye ahnām |
  5. Verse 5. Bhaga eva bhagavāँ astu devāstena vayaṃ bhagavantaḥ syāma |
  6. Verse 6. Samadhvarāyoṣaso namanta dadhikrāveva śucaye padāya |
  7. Verse 7. Aśvāvatīrgomatīrna uṣāso vīravatīḥ sadamucchantu bhadrāḥ |
Verse 1#

Prātaragniṃ prātarindraṃ havāmahe prātarmitrāvaruṇā prātaraśvinā |

प्रातरग्निं प्रातरिन्द्रं हवामहे प्रातर्मित्रावरुणा प्रातरश्विना प्रातर्भगं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं प्रातः सोममुत रुद्रं हुवेम ॥१॥

Prātaragniṃ prātarindraṃ havāmahe prātarmitrāvaruṇā prātaraśvinā | prātarbhagaṃ pūṣaṇaṃ brahmaṇaspatiṃ prātaḥ somamuta rudraṃ huvema ||1||

Meaningପ୍ରାତଃକାଳରେ ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆବାହନ କରୁ, ପ୍ରାତଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ, ପ୍ରାତଃ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ, ପ୍ରାତଃ ଉଭୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ; ପ୍ରାତଃ ଆମେ ଭଗ, ପୂଷା ଓ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କ ଆବାହନ କରୁ, ପ୍ରାତଃ ସୋମ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ।

Verse 2#

Prātarjitaṃ bhagamugraṃ huvema vayaṃ putramaditeryo vidhartā |

प्रातर्जितं भगमुग्रं हुवेम वयं पुत्रमदितेर्यो विधर्ता आध्रश्चिद्यं मन्यमानस्तुरश्चिद्राजा चिद्यं भगं भक्षीत्याह ॥२॥

Prātarjitaṃ bhagamugraṃ huvema vayaṃ putramaditeryo vidhartā | ādhraścidyaṃ manyamānasturaścidrājā cidyaṃ bhagaṃ bhakṣītyāha ||2||

Meaningପ୍ରାତଃକାଳରେ ଆମେ ସଦା-ବିଜୟୀ, ଉଗ୍ର ଭଗଙ୍କ ଆବାହନ କରୁ — ଅଦିତିଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଧାରଣକର୍ତ୍ତା; ଯାହାଙ୍କୁ ଅସହାୟ, ବେଗବାନ ଓ ରାଜା ସମସ୍ତେ କୁହନ୍ତି — 'ମୋତେ ମୋର ଭାଗ ଦିଅ'।

Verse 3#

Bhaga praṇetarbhaga satyarādho bhagemāṃ dhiyamudavā dadannaḥ |

भग प्रणेतर्भग सत्यराधो भगेमां धियमुदवा ददन्नः भग प्र णो जनय गोभिरश्वैर्भग प्र नृभिर्नृवन्तः स्याम ॥३॥

Bhaga praṇetarbhaga satyarādho bhagemāṃ dhiyamudavā dadannaḥ | bhaga pra ṇo janaya gobhiraśvairbhaga pra nṛbhirnṛvantaḥ syāma ||3||

Meaningହେ ଭଗ, ଆମ ନେତା! ହେ ସତ୍ୟ-ଧନଯୁକ୍ତ ଭଗ! ହେ ଭଗ, ଆମର ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ସଫଳ କର, ଆମକୁ ଆମ ଅଂଶ ପ୍ରଦାନ କରି। ହେ ଭଗ, ଆମକୁ ଗୋ ଓ ଅଶ୍ୱରେ ସମୃଦ୍ଧ କର; ହେ ଭଗ, ଆମେ ବୀର ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସନ୍ତାନବାନ ହେଉ।

Verse 4#

Utedānīṃ bhagavantaḥ syāmota prapitva uta madhye ahnām |

उतेदानीं भगवन्तः स्यामोत प्रपित्व उत मध्ये अह्नाम् उतोदिता मघवन्सूर्यस्य वयं देवानां सुमतौ स्याम ॥४॥

Utedānīṃ bhagavantaḥ syāmota prapitva uta madhye ahnām | utoditā maghavansūryasya vayaṃ devānāṃ sumatau syāma ||4||

Meaningଆମେ ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବାନ ହେଉ, ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଓ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ହେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟବାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କୃପାଦୃଷ୍ଟିରେ ରହୁ।

Verse 5#

Bhaga eva bhagavāँ astu devāstena vayaṃ bhagavantaḥ syāma |

भग एव भगवाँ अस्तु देवास्तेन वयं भगवन्तः स्याम तं त्वा भग सर्व इज्जोहवीति नो भग पुरएता भवेह ॥५॥

Bhaga eva bhagavāँ astu devāstena vayaṃ bhagavantaḥ syāma | taṃ tvā bhaga sarva ijjohavīti sa no bhaga puraetā bhaveha ||5||

Meaningହେ ଦେବତାମାନେ, ଭଗ ହିଁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଦାତା ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭାଗ୍ୟବାନ ହେଉ। ହେ ଭଗ, ତୁମକୁ ସମସ୍ତେ ଡାକନ୍ତି; ହେ ଭଗ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଆମ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଅଗ୍ରଣୀ ହୁଅ।

Verse 6#

Samadhvarāyoṣaso namanta dadhikrāveva śucaye padāya |

समध्वरायोषसो नमन्त दधिक्रावेव शुचये पदाय अर्वाचीनं वसुविदं भगं नो रथमिवाश्वा वाजिन वहन्तु ॥६॥

Samadhvarāyoṣaso namanta dadhikrāveva śucaye padāya | arvācīnaṃ vasuvidaṃ bhagaṃ no rathamivāśvā vājina ā vahantu ||6||

Meaningପ୍ରାତଃକାଳର ଊଷାମାନେ ଆମ ଯଜ୍ଞରେ ନମନ କରନ୍ତୁ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦଧିକ୍ରା ସଦୃଶ ଆସୁ ଆସୁ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଶ୍ୱ ସଦୃଶ ଯେଉଁମାନେ ରଥ ଟାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନଦାତା ଭଗଙ୍କୁ ଆମ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ।

Verse 7#

Aśvāvatīrgomatīrna uṣāso vīravatīḥ sadamucchantu bhadrāḥ |

अश्वावतीर्गोमतीर्न उषासो वीरवतीः सदमुच्छन्तु भद्राः घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीता यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥७॥

Aśvāvatīrgomatīrna uṣāso vīravatīḥ sadamucchantu bhadrāḥ | ghṛtaṃ duhānā viśvataḥ prapītā yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ ||7||

Meaningକଲ୍ୟାଣମୟୀ ଊଷାମାନେ ସଦା ଆମ ଉପରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତୁ, ଅଶ୍ୱ, ଗୋ ଓ ବୀର ସନ୍ତାନ ଆଣି, ଘୃତ ବୁହାଇ ଓ ସର୍ବତ୍ର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ। ହେ ଦେବତାମାନେ, ତୁମେମାନେ ସଦା ତୁମ କଲ୍ୟାଣରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Word-by-Word Breakdown

प्रातः
prātaḥ
ପ୍ରାତଃକାଳରେ, ଭୋର ସମୟରେ
अग्निं हवामहे
agniṃ havāmahe
ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ (ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ) ଆବାହନ କରୁ
इन्द्रं
indraṃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି
मित्रावरुणा
mitrāvaruṇā
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ (ଋତର ରକ୍ଷକ ଦେବ)
अश्विना
aśvinā
ଉଭୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର (ଦିବ୍ୟ ବୈଦ୍ୟ)
भगं
bhagaṃ
ଭଗ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଦତ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଦେବତା
पूषणं
pūṣaṇaṃ
ପୂଷା, ପୋଷକ ଓ ମାର୍ଗର ରକ୍ଷକ
ब्रह्मणस्पतिं
brahmaṇaspatiṃ
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି (ବୃହସ୍ପତି), ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ପବିତ୍ର ବାଣୀର ଅଧିପତି
पुत्रमदितेः
putramaditeḥ
ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଭଗ ଜଣେ ଆଦିତ୍ୟ)
विधर्ता
vidhartā
ଧାରଣକର୍ତ୍ତା, ଧାରକ ଓ ବିତରକ
प्रणेतः
praṇetaḥ
ହେ ନେତା, ହେ ଆଗକୁ ନେଉଥିବା ମାର୍ଗଦର୍ଶକ
सत्यराधः
satyarādhaḥ
ଯାହାଙ୍କ ଦାନ ଓ ଧନ ସତ୍ୟ ଓ ଅମୋଘ
इमां धियम् उदव
imāṃ dhiyam udava
ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା (ଓ ଆମ ବୁଦ୍ଧି)କୁ ବୃଦ୍ଧି କର ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ
गोभिः अश्वैः
gobhiḥ aśvaiḥ
ଗୋ ଓ ଅଶ୍ୱରେ (ପ୍ରଚୁରତା ଓ ସମ୍ବଳ)
नृभिः नृवन्तः स्याम
nṛbhiḥ nṛvantaḥ syāma
ଆମେ ପୁରୁଷରେ ସମୃଦ୍ଧ, ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ ହେଉ (ସନ୍ତାନ ଓ ବନ୍ଧୁ)
भगवन्तः स्याम
bhagavantaḥ syāma
ଆମେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ଧନ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ
सूर्यस्य उदिता
sūryasya uditā
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦୟ ସମୟରେ
देवानां सुमतौ स्याम
devānāṃ sumatau syāma
ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୁମତି (ଶୁଭ କୃପା)ରେ ରହୁ
पुरएता भव
puraetā bhava
ଆମ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ହୁଅ (ଆମର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ସୌଭାଗ୍ୟ)
उषासः वीरवतीः
uṣāsaḥ vīravatīḥ
ଊଷାମାନେ ଆମକୁ ବୀର ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ
यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
ତୁମ କଲ୍ୟାଣରେ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର

Origin & History

Source: Rigveda (Mandala 7, Sukta 41)

Author: Rishi Vasishtha Maitravaruni

Period: Vedic period (c. 1500-1000 BCE)

ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ ଋଗ୍‌ବେଦର ସପ୍ତମ ମଣ୍ଡଳର ଭଗ-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ମହର୍ଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି ଆରୋପିତ। ଏହା ଏକ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ସୂକ୍ତ (ପ୍ରାତରନୁବାକ): ପ୍ରଥମ ଆଲୋକ ସମୟରେ ଋଷି ସମସ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବତା — ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଅଶ୍ୱିନ, ପୂଷା, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ସୋମ ଓ ରୁଦ୍ର — ଙ୍କ ଆବାହନ କରନ୍ତି, ତାପରେ ସୌଭାଗ୍ୟର ଆଦିତ୍ୟ ଭଗଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ବୁଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଯେ ସେ ଉପାସକଙ୍କୁ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ, ବୀର ସନ୍ତାନ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସଦ୍‌ଭାବନାର ତାଙ୍କ ଉଚିତ ଭାଗ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ। ଭଗ ନିୟତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି ସୂକ୍ତ ଧନ, ସଫଳତା ଓ ଶୁଭାରମ୍ଭ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରିୟ ବୈଦିକ ପ୍ରାର୍ଥନା ହୋଇଗଲା।

Frequently Asked Questions

ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ କ'ଣ?
ଏହା ଋଗ୍‌ବେଦ (ମଣ୍ଡଳ ୭, ସୂକ୍ତ ୪୧)ର ଭଗ-ସୂକ୍ତ, ସାତୋଟି ମନ୍ତ୍ରର ଏକ ବୈଦିକ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯାହା ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଦେବତା ଭଗଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ। 'ଭାଗ୍ୟ' ଅର୍ଥ ସୌଭାଗ୍ୟ ବା ନିୟତି, ଏବଂ ଏହି ସୂକ୍ତ ଧନ, କଲ୍ୟାଣ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ନିଜ ଉଚିତ ଭାଗ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
ଭଗ କିଏ?
ଭଗ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ଭଗ — ସୌଭାଗ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ପ୍ରଦତ୍ତ ଧନ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅଂଶର ସ୍ୱରୂପ। 'ଭାଗ୍ୟ' (ସୌଭାଗ୍ୟ) ଓ 'ଭଗବାନ' (ଭାଗ୍ୟବାନ, ଧନ୍ୟ ପ୍ରଭୁ) ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କ ନାମରୁ ହିଁ ବ୍ୟୁତ୍ପନ୍ନ।
ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ କେବେ ଓ କାହିଁକି ପାଠ କରାଯାଏ?
ଏହା ଶୁଭ ଦିନର ଆରମ୍ଭ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାତଃକାଳରେ ପାଠ କରାଯାଏ। ଲୋକେ ଏହାକୁ ଧନ, ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା, ବିବାହ ଓ ପାରିବାରିକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ତଥା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନିବାରଣ ପାଇଁ ପାଠ କରନ୍ତି। ଧନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହୋମରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତମ୍ ସହିତ ପାଠ କରାଯାଏ।
ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍‌ର ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତମ୍ ସହିତ କ'ଣ ସମ୍ପର୍କ?
ଉଭୟ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବାହିତ ଋଗ୍‌ବେଦୀୟ ସୂକ୍ତ। ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତମ୍ ଧନ ପାଇଁ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆବାହନ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତୁରେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାଗ ପାଇଁ ଭଗଙ୍କ ଆବାହନ କରେ, ତେଣୁ ଉଭୟଙ୍କୁ ପ୍ରାୟତଃ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭତାର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଏକାଠି ପାଠ କରାଯାଏ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →