ਭੀਸ਼੍ਮ ਸ੍ਤੁਤਿ
ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਭੀਸ਼੍ਮ ਸਤੁਤੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼੍ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ (ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ) ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਸ਼ੱਯਾ 'ਤੇ ਲੇਟੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾਮ੍ਰਿਤੂ ਦਾ ਪਲ ਚੁਣਦੇ ਭੀਸ਼੍ਮ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਮਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਿਵਯ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਉਲੀਚਦੇ ਹਨ — ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਰਣਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੌਂਦਰਯ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਰਣ ਕਰਦੇ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਭੀਸ਼੍ਮ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸਤੋਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Srimad Bhagavata Purana, First Canto, Chapter 9 · Veda Vyasa (the prayer spoken by Bhishma; narrated by Suta to the sages) · Puranic
ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼੍ਮ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖ਼ੁਦ ਚੁਣਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ — ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਸ਼ਰਸ਼ੱਯਾ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ, ਅਤੇ ਭੀਸ਼੍ਮ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਭੀਸ਼੍ਮ ਨੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸ਼ਿਆਮ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਸ ਪਲ ਸਮੇਤ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਥਚਕਰ ਲੈ ਕੇ ਭੀਸ਼੍ਮ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ — ਅਤੇ ਭੇਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਪੂਰਨ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੀਸ਼੍ਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਖੰਡ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਤੁਰਭੁਜ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੌਤ ਦੇ ਠੀਕ ਪਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਗਤਗਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਭੀਸ਼੍ਮ ਵਾਂਗ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਣ ਕਰਨਾ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਇਤਿ ਮਤਿਰੁਪਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵਿਤ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾ ਭਗਵਤਿ ਸਾਤ੍ਵਤਪੁਙ੍ਗਵੇ ਵਿਭੂਮ੍ਨਿ । ਸ੍ਵਸੁਖਮੁਪਗਤੇ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਹਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਮੁਪੇਯੁਸ਼ਿ ਯਦ੍ਭਵਪ੍ਰਵਾਹਃ ॥
iti matir-upakalpitā vitṛṣṇā bhagavati sātvata-puṅgave vibhūmni | sva-sukham-upagate kvacid-vihartuṃ prakṛtim-upeyuṣi yad-bhava-pravāhaḥ ||
ਅਰਥ:ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸਾਤ੍ਵਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਕਦੇ ਲੀਲਾ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਕਮਨਂ ਤਮਾਲਵਰ੍ਣਂ ਰਵਿਕਰਗੌਰਵਰਾਮ੍ਬਰਂ ਦਧਾਨੇ । ਵਪੁਰਲਕਕੁਲਾਵ੍ਰਿਤਾਨਨਾਬ੍ਜਂ ਵਿਜਯਸਖੇ ਰਤਿਰਸ੍ਤੁ ਮੇऽਨਵਦ੍ਯਾ ॥
tri-bhuvana-kamanaṃ tamāla-varṇaṃ ravi-kara-gaura-varāmbaraṃ dadhāne | vapur-alaka-kulāvṛtānanābjaṃ vijaya-sakhe ratir-astu me'navadyā ||
ਅਰਥ:ਮੇਰੀ ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ — ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਖਾ ਹਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਤਮਾਲਬ੍ਰਿਖ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਿਆਮਵਰਣ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਪੀਤਾਂਬਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਕੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ।
ਯੁਧਿ ਤੁਰਗਰਜੋਵਿਧੂਮ੍ਰਵਿਸ਼੍ਵਕ੍- ਕਚਲੁਲਿਤਸ਼੍ਰਮਵਾਰ੍ਯਲਙ੍ਕ੍ਰਿਤਾਸ੍ਯੇ । ਮਮ ਨਿਸ਼ਿਤਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਭਿਦ੍ਯਮਾਨ- ਤ੍ਵਚਿ ਵਿਲਸਤ੍ਕਵਚੇऽਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣ ਆਤ੍ਮਾ ॥
yudhi turaga-rajo-vidhūmra-viṣvak- kaca-lulita-śrama-vāry-alaṅkṛtāsye | mama niśita-śarair-vibhidyamāna- tvaci vilasat-kavace'stu kṛṣṇa ātmā ||
ਅਰਥ:ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲਾ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਮੇਰੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਵਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ — ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇ।
ਸਪਦਿ ਸਖਿਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਜਪਰਯੋਰ੍ਬਲਯੋ ਰਥਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ । ਸ੍ਥਿਤਵਤਿ ਪਰਸੈਨਿਕਾਯੁਰਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਹ੍ਰਿਤਵਤਿ ਪਾਰ੍ਥਸਖੇ ਰਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤੁ ॥
sapadi sakhi-vaco niśamya madhye nija-parayor-balayo rathaṃ niveśya | sthitavati para-sainikāyur-akṣṇā hṛtavati pārtha-sakhe ratir-mamāstu ||
ਅਰਥ:ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਖਾ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਥ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੂ ਪੱਖ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹਰ ਲਈ — ਉਸ ਪਾਰਥਸਖਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯਵਹਿਤਪ੍ਰਿਤਨਾਮੁਖਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਜਨਵਧਾਦ੍ਵਿਮੁਖਸ੍ਯ ਦੋਸ਼ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ । ਕੁਮਤਿਮਹਰਦਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਯਾ ਯਸ਼੍- ਚਰਣਰਤਿਃ ਪਰਮਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਮੇऽਸ੍ਤੁ ॥
vyavahita-pṛtanā-mukhaṃ nirīkṣya sva-jana-vadhād-vimukhasya doṣa-buddhyā | kumatim-aharad-ātma-vidyayā yaś- caraṇa-ratiḥ paramasya tasya me'stu ||
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸੇਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਸਵਜਨਾਂ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਵਿਮੁਖ ਹੋ ਗਏ, ਇਸਨੂੰ ਪਾਪ ਸਮਝ ਕੇ, ਤਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤਮਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਮਤੀ (ਮੋਹ) ਹਰ ਲਈ — ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰਤੀ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਨਿਗਮਮਪਹਾਯ ਮਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ- ਮ੍ਰਿਤਮਧਿਕਰ੍ਤੁਮਵਪ੍ਲੁਤੋ ਰਥਸ੍ਥਃ । ਧ੍ਰਿਤਰਥਚਰਣੋऽਭ੍ਯਯਾਚ੍ਚਲਦ੍ਗੁ- ਰ੍ਹਰਿਰਿਵ ਹਨ੍ਤੁਮਿਭਂ ਗਤੋਤ੍ਤਰੀਯਃ ॥
sva-nigamam-apahāya mat-pratijñām- ṛtam-adhi-kartum-avapluto ratha-sthaḥ | dhṛta-ratha-caraṇo'bhyayāc-calad-gur- harir-iva hantum-ibhaṃ gatottarīyaḥ ||
ਅਰਥ:ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ (ਅਸਤਰ ਨਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀ) ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ — ਰਥ ਤੋਂ ਕੁੱਦ ਕੇ, ਰਥਚਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉੱਪਰਲਾ ਬਸਤਰ ਡਿੱਗਦਾ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ, ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਝਪਟਣ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਦੌੜੇ।
ਸ਼ਿਤਵਿਸ਼ਿਖਹਤੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਦਂਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤਜਪਰਿਪ੍ਲੁਤ ਆਤਤਾਯਿਨੋ ਮੇ । ਪ੍ਰਸਭਮਭਿਸਸਾਰ ਮਦ੍ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਸ ਭਵਤੁ ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਗਤਿਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਃ ॥
śita-viśikha-hato viśīrṇa-daṃśaḥ kṣataja-paripluta ātatāyino me | prasabham-abhisasāra mad-vadhārthaṃ sa bhavatu me bhagavān-gatir-mukundaḥ ||
ਅਰਥ:ਮੇਰੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਕਵਚ ਛਿੰਨ-ਭਿੰਨ, ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ — ਉਹ ਆਤਤਾਯੀ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਧ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੇ; ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਮੁਕੁੰਦ ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਹੋਣ।
ਵਿਜਯਰਥਕੁਟੁਮ੍ਬ ਆਤ੍ਤਤੋਤ੍ਰੇ ਧ੍ਰਿਤਹਯਰਸ਼੍ਮਿਨਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰਿਯੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯੇ । ਭਗਵਤਿ ਰਤਿਰਸ੍ਤੁ ਮੇ ਮੁਮੂਰ੍ਸ਼ੋ- ਰ੍ਯਮਿਹ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਤਾ ਗਤਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ॥
vijaya-ratha-kuṭumba ātta-totre dhṛta-haya-raśmini tac-chriyekṣaṇīye | bhagavati ratir-astu me mumūrṣor- yam-iha nirīkṣya hatā gatāḥ sva-rūpam ||
ਅਰਥ:ਇਸ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਅਤੇ ਚਾਬੁਕ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਨੁਪਮ ਹੈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
ਲਲਿਤਗਤਿਵਿਲਾਸਵਲ੍ਗੁਹਾਸ- ਪ੍ਰਣਯਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਕਲ੍ਪਿਤੋਰੁਮਾਨਾਃ । ਕ੍ਰਿਤਮਨੁਕ੍ਰਿਤਵਤ੍ਯ ਉਨ੍ਮਦਾਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਮਗਨ੍ਕਿਲ ਯਸ੍ਯ ਗੋਪਵਧ੍ਵਃ ॥
lalita-gati-vilāsa-valgu-hāsa- praṇaya-nirīkṣaṇa-kalpitoru-mānāḥ | kṛtam-anu-kṛtavatya unmadāndhāḥ prakṛtim-agan-kila yasya gopa-vadhvaḥ ||
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੋਹਰ ਚਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਗਰਵਿਤ ਹੋ ਉੱਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੋਨਮਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚੇਸ਼ਟਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ — ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰਮੇ।
ਮੁਨਿਗਣਨ੍ਰਿਪਵਰ੍ਯਸਙ੍ਕੁਲੇऽਨ੍ਤਃ ਸਦਸਿ ਯੁਧਿਸ਼੍ਠਿਰਰਾਜਸੂਯ ਏਸ਼ਾਮ੍ । ਅਰ੍ਹਣਮੁਪਪੇਦ ਈਕ੍ਸ਼ਣੀਯੋ ਮਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਿਗੋਚਰ ਏਸ਼ ਆਵਿਰਾਤ੍ਮਾ ॥
muni-gaṇa-nṛpa-varya-saṅkule'ntaḥ sadasi yudhiṣṭhira-rāja-sūya eṣām | arhaṇam-upapeda īkṣaṇīyo mama dṛśi-gocara eṣa āvir-ātmā ||
ਅਰਥ:ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗ੍ਰਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ — ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਨੇਤਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਕਟ ਹਨ।
ਤਮਿਮਮਹਮਜਂ ਸ਼ਰੀਰਭਾਜਾਂ ਹ੍ਰਿਦਿ ਹ੍ਰਿਦਿ ਧਿਸ਼੍ਠਿਤਮਾਤ੍ਮਕਲ੍ਪਿਤਾਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਰਿਸ਼ਮਿਵ ਨੈਕਧਾਰ੍ਕਮੇਕਂ ਸਮਧਿਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਵਿਧੂਤਭੇਦਮੋਹਃ ॥
tam-imam-aham-ajaṃ śarīra-bhājāṃ hṛdi hṛdi dhiṣṭhitam-ātma-kalpitānām | prati-dṛśam-iva naikadhārkam-ekaṃ samadhigato'smi vidhūta-bheda-mohaḥ ||
ਅਰਥ:ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਇੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸੂਰਜ ਅਨੇਕ ਨੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੇਦ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਡੋਲ, ਇੱਕਨਿਸ਼ਠ ਭਗਤੀ (ਅਨਨਯ ਭਗਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੈਤ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਂਤ, ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਮੌਤ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭੀਸ਼੍ਮ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਵਿਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਅਤੇ ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਨ ਸਮਰਣ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤੀ (ਮੋਕਸ਼) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸੌਂਦਰਯ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।
ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਭੀਸ਼੍ਮ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਭੀਸ਼੍ਮ ਨੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਰਣਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ। ਭਗਤਗਣ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਦੇ ਸਤੋਤਰ ਵਜੋਂ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਰਨਾਸੰਨ ਅਤੇ ਦਿਵੰਗਤ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਸਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੀਸ਼੍ਮ ਨੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ