ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ — Word-by-Word Meaning
भू सूक्तम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भूमिः भूम्ना
bhūmir bhūmnā
ଭୂମି, ନିଜ ବିଶାଳତା / ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟରେ
द्यौः वरिणा
dyaur variṇā
ଦ୍ୟୁଲୋକ, ନିଜ ବିସ୍ତାର / ବ୍ୟାପକ ବିସ୍ତୃତିରେ
अन्तरिक्षं महित्वा
antarikṣaṁ mahitvā
ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ନିଜ ମହତ୍ତ୍ୱ / ମହିମାରେ
उपस्थे ते
upasthe te
ତୁମ କୋଳରେ / ତୁମ ପୃଷ୍ଠରେ
देवि अदिते
devy adite
ହେ ଦେବୀ ଅଦିତି (ଅସୀମ ଭୂମି / ମାତା)
अग्निम् अन्नम् अदे
agnim annam ade
ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ନ ମୁଁ ସ୍ଥାପନ କରେ (ପୋଷଣ ପାଇଁ)
अन्नाद्याय
annādyāya
ଅନ୍ନ ଓ ସୁସ୍ଥିତି ପାଇଁ
भूमे मातः
bhūme mātar
ହେ ମାତା ଭୂମି
निधेहि मा भद्रया
nidhehi mā bhadrayā
ମୋତେ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କର
सुप्रतिष्ठितम्
supratiṣṭhitam
ଭଲ ଭାବେ ସୁସ୍ଥିର
सह धीभिः
saha dhībhiḥ
ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି / ଧୀ ସହିତ
प्रजया सं रराणया
prajayā saṁ rarāṇayā
ସମୃଦ୍ଧ ସନ୍ତାନ / ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଜା ସହିତ
मधु वाताः ऋतायते
madhu vātā ṛtāyate
ଋତଧର୍ମୀ (ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ) ପାଇଁ ବାୟୁ ମଧୁର ବହୁ
मधु क्षरन्ति सिन्धवः
madhu kṣaranti sindhavaḥ
ନଦୀ ମଧୁ ବହାନ୍ତି
माध्वीः नः सन्तु ओषधीः
mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ
ଔଷଧି ଆମ ପାଇଁ ମଧୁମୟ (ସଦ୍ଗୁଣଯୁକ୍ତ) ହେଉ
मधु नक्तम् उत उषसः
madhu naktam utoṣaso
ରାତ୍ରି ଓ ଉଷାମାନେ ମଧୁର ହେଉ
मधुमत् पार्थिवं रजः
madhumat pārthivaṁ rajaḥ
ପୃଥିବୀର ରଜ (ମାଟି) ମଧୁମୟ ହେଉ
मधु द्यौः अस्तु नः पिता
madhu dyaur astu naḥ pitā
ଦ୍ୟୁଲୋକ, ଆମ ପିତା, ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର ହେଉ
मधुमान् वनस्पतिः
madhumān vanaspatir
ବନସ୍ପତି (ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ) ମଧୁମୟ ହେଉ
माध्वीः गावः भवन्तु नः
mādhvīr gāvo bhavantu naḥ
ଆମ ଗୋରୁ ମଧୁମୟ (ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ପୋଷଣ ଦେଉଥିବା) ହେଉ
Complete Translation
ଭୂମି ନିଜ ବିଶାଳତାରେ, ଦ୍ୟୁଲୋକ ନିଜ ବିସ୍ତାରରେ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ନିଜ ମହିମାରେ — ହେ ଦେବୀ ଅଦିତି (ଅସୀମ ଭୂମାତା)! ତୁମ କୋଳରେ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରେ।
ମନରେ ସ୍ୱର୍ଗ କାମନା କରି ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିର ଯଜନ କଲେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୀଘ୍ର କର୍ମଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ହେ ମାତା ଭୂମି! ମୋତେ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ଥିର କର — ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସନ୍ତାନ ସହିତ, ହେ ଦେବୀ, ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା।
ଋତଧର୍ମୀ (ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ) ପାଇଁ ବାୟୁ ମଧୁର ବହୁ, ନଦୀ ମଧୁ ବହାଉ, ଔଷଧି ଆମ ପାଇଁ ମଧୁମୟ ହେଉ।
ରାତ୍ରି ଓ ଉଷାମାନେ ମଧୁର ହେଉ, ପୃଥିବୀର ରଜ (ମାଟି) ମଧୁମୟ ହେଉ, ଆମ ପିତା ଦ୍ୟୁଲୋକ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର ହେଉ।
ବନସ୍ପତି ଆମ ପାଇଁ ମଧୁମୟ ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧୁମାନ ହେଉ, ଏବଂ ଆମ ଗୋରୁ ମଧୁମୟ (ପୋଷଣଯୁକ୍ତ) ହେଉ।
Origin & History
Source: Krishna Yajurveda (Taittiriya tradition)
Author: Vedic seers (apaurusheya — not of human authorship, by tradition)
Period: Vedic period
ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ ବୈଦିକ ସଂହିତାରୁ ନିଆଯାଇଛି (କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ବେଦର ତୈତ୍ତିରୀୟ ଶାଖାରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ମନ୍ଦିର-ପୂଜାରେ ପଠିତ) ଭୂମି ଦେବୀ, ପୃଥିବୀ, ଙ୍କ ସ୍ତୁତି ରୂପେ। ପୃଥିବୀକୁ ଅଦିତି, ଅସୀମ ମାତା, ରୂପେ ଆବାହନ କରାଯାଏ ଯିଏ ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିଜ ଉପରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ଅନ୍ନ, ଅଗ୍ନି ଓ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏହା ପୁରୁଷ, ଶ୍ରୀ, ନୀଲ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସୂକ୍ତ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜାରେ ପଠିତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ 'ପଞ୍ଚସୂକ୍ତ' ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
Frequently Asked Questions
ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ କ'ଣ?▼
ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ ଭୂମି ଦେବୀ, ପୃଥିବୀର ଦେବୀ (ଯାହାଙ୍କୁ ଅଦିତି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ), ଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଏକ ବୈଦିକ ସୂକ୍ତ। ଏହା ପୃଥିବୀକୁ ସର୍ବଧାରିଣୀ ମାତା ରୂପେ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ସ୍ଥିରତା, ସମୃଦ୍ଧି, ଉର୍ବର ମାଟି ଓ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ କେବେ ପାଠ କରାଯାଏ?▼
ଏହାର ପାଠ ଭୂମି ପୂଜନ (ଭୂମିର ଉପାସନା), ଗୃହ ପ୍ରବେଶ, କୃଷି ଓ ମୂଳଦୁଆ-ସ୍ଥାପନ ସମାରୋହ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାରେ କରାଯାଏ — ପ୍ରାୟତଃ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତମ୍ ଓ ନୀଲ ସୂକ୍ତମ୍ ସହିତ।
ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ର 'ମଧୁ' ଋକ୍ କ'ଣ?▼
ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ମଧୁ ବାତା ଋତାୟତେ' ଋକ୍ ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ବାୟୁ, ନଦୀ, ଔଷଧି, ରାତ୍ରି, ଉଷା, ମାଟି, ବୃକ୍ଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୋରୁ ସବୁ 'ମଧୁ' — ମଧୁର ଓ ସଦ୍ଗୁଣଯୁକ୍ତ — ହୋଇଯାଆନ୍ତୁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିରେ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟର ଆବାହନ କରେ।
ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ?▼
ଏହା ଭୂମି ଦେବୀ / ପୃଥିବୀ, ଭୂ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ, ଯାହାଙ୍କୁ ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାରେ ଭୂଦେବୀ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ। ପୃଥିବୀକୁ ଅସୀମ ମାତା ଅଦିତି ରୂପେ ନମନ କରାଯାଏ ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →