બ્રહ્મવિદ્ બ્રહ્મૈવ ભવતિ
ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈବ ଭବତି (ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
બ્રહ્મવિદ્ બ્રહ્મૈવ ભવતિ મુણ્ડક ઉપનિષદની સૌથી પ્રસિદ્ધ ઘોષણાઓમાંની એક છે, જે આત્મજ્ઞાનના ફળને ઘોષિત કરે છે — પરબ્રહ્મનો જ્ઞાતા સ્વયં બ્રહ્મ જ થઈ જાય છે. એવો પુરુષ શોક અને પાપને પાર કરી જાય છે, અને હૃદયની ગાંઠોથી મુક્ત થઈને અમરત્વ પ્રાપ્ત કરે છે. આ શ્લોક વેદાંતનું તે ઉત્કૃષ્ટ વચન છે જે દર્શાવે છે કે મુક્તિ કોઈ દૂરનો પુરસ્કાર નથી, પણ જ્ઞાતાની જ્ઞેય સાથેની અભિન્નતા જ છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Mundaka Upanishad, Verse 3.2.9 · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
મુણ્ડક ઉપનિષદ સાધકને કર્મકાંડ અને ગ્રંથોની અપરા વિદ્યાથી તે પરા વિદ્યા તરફ લઈ જાય છે જેનાથી અવિનાશી બ્રહ્મનો સાક્ષાત્કાર થાય છે. પોતાના અંતિમ ભાગમાં તે તે મુક્ત જ્ઞાતાનું વર્ણન કરે છે, જે હૃદયની ગુફામાં પરમ આત્માનું દર્શન કરી લેવાથી અજ્ઞાનની ગાંઠોને કપાયેલી અને સર્વ સંશયોને વિલીન થયેલા જુએ છે. આ શ્લોક તે ઉપદેશનું શિખર છે, જે ગાજતી ઘોષણા કરે છે કે જે પણ પરબ્રહ્મને જાણી લે છે તે સ્વયં બ્રહ્મ જ થઈ જાય છે, શોક અને પાપને પાર કરી અમરત્વમાં પ્રવેશે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
મુણ્ડક ઉપનિષદ ઘોષણા કરે છે કે જ્યારે દ્રષ્ટા સુવર્ણવર્ણ સ્રષ્ટા, ઈશ, પુરુષ, બ્રહ્માના ઉદ્ગમનું દર્શન કરી લે છે, ત્યારે તે પુણ્ય અને પાપ બંનેને ખંખેરીને, નિષ્કલંક થઈને પરમ એકત્વ પ્રાપ્ત કરે છે; અને પુષ્ટિ કરે છે કે તે તત્ત્વનું દર્શન થતાં હૃદયની ગાંઠ કપાઈ જાય છે, સર્વ સંશય છિન્ન થઈ જાય છે અને કર્મ ક્ષીણ થઈ જાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
સ યો હ વૈ તત્પરમં બ્રહ્મ વેદ બ્રહ્મૈવ ભવતિ નાસ્યાબ્રહ્મવિત્કુલે ભવતિ । તરતિ શોકં તરતિ પાપ્માનં ગુહાગ્રન્થિભ્યો વિમુક્તોઽમૃતો ભવતિ ॥
sa yo ha vai tat paramaṁ brahma veda brahmaiva bhavati nāsyābrahmavit kule bhavati tarati śokaṁ tarati pāpmānaṁ guhāgranthibhyo vimukto'mṛto bhavati
અર્થ:જે તે પરબ્રહ્મને જાણી લે છે, તે સ્વયં બ્રહ્મ જ થઈ જાય છે; તેના કુળમાં બ્રહ્મને ન જાણનાર કોઈ ઉત્પન્ન થતું નથી. તે શોકને પાર કરી જાય છે, પાપને પાર કરી જાય છે, અને હૃદયની ગાંઠોથી મુક્ત થઈને અમર થઈ જાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈବ ଭବତି (ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି) પાઠના લાભ
આત્મજ્ઞાનના પરમ ફળની ઘોષણા કરે છે — બ્રહ્મનો જ્ઞાતા સ્વયં બ્રહ્મ થઈ જાય છે.
મુક્તિને પરબ્રહ્મ સાથેની અભિન્નતા રૂપે દર્શાવે છે, કોઈ દૂરના બાહ્ય પુરસ્કાર રૂપે નહીં.
શોકથી તથા પાપના બંધનથી મુક્તિનું વચન આપે છે.
મનુષ્યને અજ્ઞાન અને અહંકારથી બાંધતી 'હૃદયની ગાંઠો'ને શિથિલ કરવાની વાત કરે છે.
સાક્ષાત્કાર દ્વારા અમરત્વ (અમૃત)નું આશ્વાસન પ્રદાન કરે છે.
વેદાંતિક વિચાર અને ધ્યાનના લક્ષ્યમાં દૃઢ વિશ્વાસ સુદૃઢ કરવા પાઠ કરાય છે.
ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈବ ଭବତି (ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି) જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ અભિપુષ્ટિ અને આકાંક્ષા બંને રૂપે કરો, આ સત્યને ધારણ કરીને કે બ્રહ્મને જાણવું એ જ બ્રહ્મ થવું છે. ચિંતન કરતી વેળાએ અનુભવો કે 'હૃદયની ગાંઠો' — સંશય, ઇચ્છા અને અલગતાનો ભાવ — ક્રમશઃ શિથિલ થઈ રહી છે. શોક અને પાપને પાર કરવાનું આશ્વાસન મનને સ્થિર કરે. સમાપનમાં પોતાના જ અમર બ્રહ્મ-સ્વરૂપ પર મૌન ધ્યાનમાં લીન થઈ જાઓ.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈବ ଭବତି (ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ