Mantra.Tips

ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଅଷ୍ଟକମ୍ Meaning — Line by Line

चन्द्रशेखर अष्टकम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଅଷ୍ଟକମ୍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam
  2. Verse 2. Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam
  3. Verse 3. Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam
  4. Verse 4. Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam
  5. Verse 5. Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam
  6. Verse 6. Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam
  7. Verse 7. Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam
  8. Verse 8. Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram
Verse 1#

Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam

चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर पाहि माम्। चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर रक्ष माम्॥

Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Raksha Mam

Meaningହେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର — ମୋତେ ରକ୍ଷା କର! ହେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର — ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ!

Verse 2#

Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam

रत्नसानुशरासनं रजताद्रिशृङ्गनिकेतनं शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरमच्युताननसायकम्। क्षिप्रदग्धपुरत्रयं त्रिदशालयैरभिवन्दितं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam Shinjini-krita-pannageshvaram Achyutanana-sayakam Kshipra-dagdha-pura-trayam Tridashalayair-abhivanditam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯାହାଙ୍କ ଧନୁ ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ (ମେରୁ), ଯିଏ ରଜତ ପର୍ବତ (କୈଳାସ)ର ଶିଖରରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ନାଗରାଜ ବାସୁକିଙ୍କୁ ଗୁଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାଣ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଶୀଘ୍ର ତ୍ରିପୁରକୁ ଭସ୍ମ କଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Verse 3#

Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam

पञ्चपादपपुष्पगन्धपदाम्बुजद्वयशोभितं भाललोचनजातपावकदग्धमन्मथविग्रहम्। भस्मदिग्धकलेवरं भवनाशनं भवमव्ययं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam Bhala-lochana-jata-pavaka-dagdha-manmatha-vigraham Bhasma-digdha-kalevaram Bhava-nashanam Bhavam-avyayam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯାହାଙ୍କ ଦୁଇ ଚରଣକମଳ ପୁଷ୍ପ ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁଶୋଭିତ ଓ ପୂଜିତ, ଯିଏ ନିଜ ଲଲାଟ-ନେତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ କାମଦେବଙ୍କ ଶରୀର ଭସ୍ମ କଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର ଭସ୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ଯିଏ ସଂସାର-ବନ୍ଧନର ନାଶକ ଓ ସ୍ୱୟଂ ଅବିନାଶୀ — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Verse 4#

Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam

मत्तवारणमुख्यचर्मकृतोत्तरीयमनोहरं पङ्कजासनपद्मलोचनपूजिताङ्घ्रिसरोरुहम्। देवसिन्धुतरङ्गसीकरसिक्तशुभ्रजटाधरं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam Pankajasana-padma-lochana-pujitanghri-saroruham Deva-sindhu-taranga-sikara-sikta-shubhra-jatadharam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯିଏ ମତ୍ତ ଗଜରାଜର ଚର୍ମର ଉତ୍ତରୀୟ ଧାରଣ କରି ମନୋହର, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳ କମଳାସନ କମଳଲୋଚନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଯିଏ ଦେବନଦୀ ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗର ଜଳକଣାରେ ସିକ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Verse 5#

Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam

यक्षराजसखं भगाक्षहरं भुजङ्गविभूषणं शैलराजसुतापरिष्कृतचारुवामकलेवरम्। क्ष्वेलनीलगलं परश्वधधारिणं मृगधारिणं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam Shaila-raja-sutaparishkrita-charu-vama-kalevaram Kshvela-neela-galam Parashvadha-dharinam Mriga-dharinam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯିଏ ଯକ୍ଷରାଜ (କୁବେର)ଙ୍କ ମିତ୍ର, ଯିଏ ଭଗଙ୍କ ନେତ୍ର ହରଣ କଲେ, ଯିଏ ସର୍ପରେ ବିଭୂଷିତ, ଯାହାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ବାମ ଅଙ୍ଗକୁ ପର୍ବତରାଜ-କନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ) ସୁଶୋଭିତ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ କଣ୍ଠ ବିଷରେ ନୀଳ, ଯିଏ ପରଶୁ ଓ ମୃଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Verse 6#

Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam

कुण्डलीकृतकुण्डलीश्वरकुण्डलं वृषवाहनं नारदादिमुनीश्वरस्तुतवैभवं भुवनेश्वरम्। अन्धकान्तकमाश्रितामरपादपं शमनान्तकं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam Naradadi-muneeshvara-stuta-vaibhavam Bhuvaneshvaram Andhakantakam-ashritamara-padapam Shamanantakam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯିଏ କୁଣ୍ଡଳିତ ନାଗରାଜଙ୍କୁ କୁଣ୍ଡଳ ରୂପେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ବୃଷଭରେ ଆରୂଢ଼, ଯାହାଙ୍କ ବୈଭବ ନାରଦ ଆଦି ମୁନୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ଯିଏ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଅନ୍ଧକାସୁରଙ୍କ ଅନ୍ତକ, ଶରଣାଗତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଯମଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତକ — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Verse 7#

Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam

भेषजं भवरोगिणामखिलापदामपहारिणं दक्षयज्ञविनाशनं त्रिगुणात्मकं त्रिविलोचनम्। भुक्तिमुक्तिफलप्रदं सकलाघसङ्घनिबर्हणं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam Daksha-yajna-vinashanam Triguna-atmakam Tri-vilochanam Bhukti-mukti-phala-pradam Sakalagha-sangha-nibarhanam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯିଏ ସଂସାର-ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ, ସମସ୍ତ ଆପଦ ହରଣକାରୀ, ଯିଏ ଦକ୍ଷ-ଯଜ୍ଞର ବିନାଶ କଲେ, ଯିଏ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକ ଓ ତ୍ରିନେତ୍ର, ଯିଏ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟର ଫଳଦାତା ଏବଂ ସକଳ ପାପ-ସମୂହର ନାଶକ — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Verse 8#

Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram

भक्तवत्सलमर्चितं निधिमक्षयं हरिदम्बरं सर्वभूतपतिं परात्परमप्रमेयमनुत्तमम्। सोमवारिनभोहुताशनसोमपामरमेश्वरं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram Sarva-bhuta-patim Paratparam-aprameyam-anuttamam Soma-vari-nabho-hutashana-somapa-mareshvaram Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningଯିଏ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ପୂଜିତ, ଅକ୍ଷୟ ନିଧି, ଦିଗମ୍ବର (ଆକାଶ ରୂପୀ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ), ସର୍ବଭୂତପତି, ପରାତ୍ପର, ଅପ୍ରମେୟ ଓ ଅନୁତ୍ତମ, ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ର, ଜଳ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ସୋମପାନକାରୀ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର — ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ। ତେବେ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?

Word-by-Word Breakdown

चन्द्रशेखर
Chandrashekhara
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର — ଯିଏ ନିଜ ମସ୍ତକ (ଶେଖର)ରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା (ଚନ୍ଦ୍ର) ଧାରଣ କରନ୍ତି — ଭଗବାନ ଶିବ
पाहि माम्
Pahi Mam
ମୋତେ ରକ୍ଷା କର
रक्ष माम्
Raksha Mam
ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ, ମୋର ରକ୍ଷା କର
रत्नसानुशरासनं
Ratna-sanu-sharasanam
ଯାହାଙ୍କ ଧନୁ ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ ମେରୁ
रजताद्रिशृङ्गनिकेतनं
Rajatadri-shringa-niketanam
ଯାହାଙ୍କ ନିବାସ ରଜତ ପର୍ବତ (କୈଳାସ)ର ଶିଖର
शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरम्
Shinjini-krita-pannageshvaram
ଯିଏ ନାଗରାଜ ବାସୁକିଙ୍କୁ ନିଜ ଗୁଣ କରିଥିଲେ
क्षिप्रदग्धपुरत्रयं
Kshipra-dagdha-pura-trayam
ଯିଏ ଶୀଘ୍ର ତ୍ରିପୁର (ତିନି ନଗର)କୁ ଭସ୍ମ କଲେ
त्रिदशालयैरभिवन्दितं
Tridashalayair-abhivanditam
ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ (ଦେବଗଣ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ
माश्रये
Ashraye
ମୁଁ ଶରଣ ନିଏ
मम किं करिष्यति वै यमः
Mama Kim Karishyati Vai Yamah
ତେବେ ମୃତ୍ୟୁର ସ୍ୱାମୀ ଯମରାଜ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?
भाललोचनजातपावक
Bhala-lochana-jata-pavaka
ଲଲାଟ ନେତ୍ର (ତୃତୀୟ ନେତ୍ର)ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି
दग्धमन्मथविग्रहम्
Dagdha-manmatha-vigraham
ଯିଏ ମନ୍ମଥ (କାମଦେବ, ଇଚ୍ଛାର ଦେବ)ଙ୍କ ଶରୀର ଭସ୍ମ କଲେ
भस्मदिग्धकलेवरं
Bhasma-digdha-kalevaram
ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର ପବିତ୍ର ଭସ୍ମ (ବିଭୂତି)ରେ ଲିପ୍ତ
देवसिन्धुतरङ्ग
Deva-sindhu-taranga
ଦେବନଦୀ (ଗଙ୍ଗା)ର ତରଙ୍ଗ
शुभ्रजटाधरं
Shubhra-jatadharam
ଯିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି
क्ष्वेलनीलगलं
Kshvela-neela-galam
ଯାହାଙ୍କ କଣ୍ଠ (ହଲାହଲ) ବିଷରେ ନୀଳ
वृषवाहनं
Vrisha-vahanam
ଯାହାଙ୍କ ବାହନ ବୃଷଭ (ନନ୍ଦୀ)
अन्धकान्तकम्
Andhakantakam
ଅନ୍ଧକ ଅସୁରଙ୍କ ସଂହାରକ
भेषजं भवरोगिणाम्
Bheshajam Bhava-roginam
ସଂସାର-ରୂପୀ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ
भुक्तिमुक्तिफलप्रदं
Bhukti-mukti-phala-pradam
ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟର ଫଳଦାତା
सर्वभूतपतिं
Sarva-bhuta-patim
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ
परात्परम्
Paratparam
ଉଚ୍ଚତମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚତର, ପରମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ

Origin & History

Source: Traditional Shaiva stotra literature, popularly attributed to the sage Markandeya

Author: Traditionally attributed to Markandeya Rishi

Period: Classical (ancient)

ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଅଷ୍ଟକମ୍ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ସହିତ ଜଡ଼ିତ, ସେହି ବାଳକ ଯିଏ ଷୋହଳ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ନିୟତ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ନିୟତ ସମୟ ଆସିଲା ଓ ଯମଙ୍କ ପାଶ ଓହ୍ଲାଇଲା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ନିଜ ଭକ୍ତି ଢାଳି ଦେଲେ। ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଭଗବାନ ଶିବ ଲିଙ୍ଗରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯମଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ବାଳକଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱର ବରଦାନ ଦେଲେ। ଏହି ସ୍ତୁତିର ନିର୍ଭୟ ଧୁଆଁ — 'ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ, ଯମ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?' — ଭକ୍ତିର ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ବିଜୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଏବଂ ସେବେଠାରୁ ଏହାକୁ ନିର୍ଭୟତା ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠାଯାଉଅଛି।

Frequently Asked Questions

ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଅର୍ଥ 'ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରମା (ଚନ୍ଦ୍ର)କୁ ନିଜ ମସ୍ତକର ମୁକୁଟ-ରତ୍ନ (ଶେଖର) ରୂପେ ଧାରଣ କରନ୍ତି'। ଏହା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ନାମ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଜଟାକୁ ସୁଶୋଭିତ କରୁଥିବା ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦର୍ଶାଏ — ତାଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ କାଳ ଉପରେ ଅଧିକାରର ପ୍ରତୀକ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକରେ ମୃତ୍ୟୁର ଦେବ ଯମଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ କାହିଁକି?
'ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ — ତେବେ ଯମ ମୋର କ'ଣ କରିପାରିବ?' ଏହି ଧୁଆଁ ନିର୍ଭୟ ସମର୍ପଣ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଶିବ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ ଯମଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଭୟ ରହେ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୁତି ରକ୍ଷା ଓ ମୃତ୍ୟୁ-ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପଠାଯାଏ।
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଅଷ୍ଟକମ୍ କ'ଣ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ?
ହଁ। ଷୋହଳ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ନିୟତ ବାଳକ ଋଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଶିବ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଯମଙ୍କୁ ରୋକି ଦେଲେ ସେତେବେଳେ ସେ ବଞ୍ଚିଗଲେ। ଶିବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଉଥିବା ଏହି ସ୍ତୁତିର ନିର୍ଭୟ ଭାବ ସେହି କାଳାତୀତ କାହାଣୀକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ, ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠାଯାଏ।
ଏହି ଅଷ୍ଟକମ୍ ପଠନର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ କେବେ?
ଏହାକୁ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ସୋମବାର (ଶିବଙ୍କ ଦିନ), ପ୍ରଦୋଷ କାଳ ଓ ମହାଶିବରାତ୍ରିରେ ପଠାଯାଏ। ରୋଗ, ଭୟ ବା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଏବଂ ରୋଗୀମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଶିବଙ୍କ ରକ୍ଷାତ୍ମକ କୃପାର ଆହ୍ୱାନ ପାଇଁ ପଠାଯାଏ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →