ଦେହିନୋऽସ୍ମିନ୍ୟଥା ଦେହେ (ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.13) — Word-by-Word Meaning
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
देहिनः
dehinaḥ
ଦେହୀର (ଦେହରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜୀବାତ୍ମାର)
अस्मिन्
asmin
ଏଥିରେ
यथा
yathā
ଯେପରି
देहे
dehe
ଦେହରେ
कौमारम्
kaumāram
ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥା
यौवनम्
yauvanam
ଯୌବନ
जरा
jarā
ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ
तथा
tathā
ସେହିପରି, ସେହି ଭଳି
देहान्तर
dehāntara
ଅନ୍ୟ ଶରୀର
प्राप्तिः
prāptiḥ
ପ୍ରାପ୍ତି, ଲାଭ
धीरः
dhīraḥ
ଧୀର, ଜ୍ଞାନୀ, ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି ପୁରୁଷ
तत्र
tatra
ତାହାରେ, ଏହି ବିଷୟରେ
न मुह्यति
na muhyati
ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ
Complete Translation
ଯେପରି ଏହି ଦେହରେ ଦେହୀର (ଜୀବାତ୍ମାର) ବାଲ୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ହୁଏ, ସେହିପରି (ମୃତ୍ୟୁ ପରେ) ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ ଶରୀରର ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଧୀର ପୁରୁଷ ଏଥିରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 13
Author: Spoken by Lord Krishna to Arjuna; recorded by Sage Veda Vyasa in the Mahabharata (Bhishma Parva)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, traditionally dated to the Dvapara Yuga)
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ, ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ଚିନ୍ତାରେ ଶୋକରେ ଜଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଗୀତାର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ପ୍ରକୃତରେ ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ, ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆତ୍ମାର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୋକ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସେହି ଉପଦେଶର ପ୍ରଥମ ଓ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ — ଆତ୍ମା ନିତ୍ୟ ଏବଂ କେବଳ ଦେହରୁ ଦେହକୁ ସଂକ୍ରମଣ କରେ।
Frequently Asked Questions
ଦେହିନୋऽସ୍ମିନ୍ୟଥା ଦେହେର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ — 'ଯେପରି ଦେହୀ (ଆତ୍ମା) ଏହି ଦେହରେ ବାଲ୍ୟ, ଯୌବନ, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଲାଭ କରେ; ଧୀର ପୁରୁଷ ଏଥିରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।' ଏହା ଭଗବଦ୍ଗୀତା 2.13ରେ ଆତ୍ମାର ନିତ୍ୟତା ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୂଳ ଉପଦେଶ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କାହିଁକି କୁହନ୍ତି?▼
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଜନମାନେ ମରିବେ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଅର୍ଜୁନ ଶୋକରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବୁଝାନ୍ତି ଯେ ଆତ୍ମା କେବେ ପ୍ରକୃତରେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ — ସେ କେବଳ ପୁରୁଣା ଶରୀର ଛାଡ଼ି ନୂଆ ଶରୀର ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯେପରି ମଣିଷ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବାଲ୍ୟରୁ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟକୁ ଯାଏ। ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ମୃତ୍ୟୁରେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶ୍ଲୋକରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ 'ଧୀର' (ସ୍ଥିର ପୁରୁଷ) କିଏ?▼
ଧୀର ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ପୁରୁଷ ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମା ଓ ନଶ୍ୱର ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ବୁଝନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନ କାରଣରୁ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଅବିଚଳ ଓ ମୋହରହିତ ରୁହନ୍ତି।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କ'ଣ ଦିବଂଗତ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଜପ କରାଯାଇପାରେ?▼
ହଁ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଶୋକ ସମୟରେ ଓ ଦିବଂଗତଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ, ଆତ୍ମାର ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପର ଧ୍ୟାନ ରୂପେ ପାଠ କରାଯାଏ। ଏହା ଶୋକଗ୍ରସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦିଏ ଓ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଆତ୍ମା ଅମର।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →