Mantra.Tips

ଧୂମାବତୀ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଧୂମାବତ୍ୟଷ୍ଟକମ୍) — Word-by-Word Meaning

धूमावती स्तोत्रम् (धूमावत्यष्टकम्)

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

प्रातः
prātaḥ
ପ୍ରାତଃକାଳରେ
कुमारी
kumārī
କୁମାରୀ (ଭୋରରେ ଦେବୀ ଯୁବତୀ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି)
जापमालां जपन्ती
jāpamālāṁ japantī
ଜପମାଳା ବୁଲାଇ ଜପ କରନ୍ତି
मध्याह्ने प्रौढरूपा
madhyāhne prauḍharūpā
ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପ୍ରୌଢ (ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ) ରୂପଯୁକ୍ତା
सन्ध्यायां वृद्धरूपा
sandhyāyāṁ vṛddharūpā
ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧା ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି
मुण्डमालां वहन्ती
muṇḍamālāṁ vahantī
ମୁଣ୍ଡମାଳା ଧାରଣ କରି
त्रिभुवनजननी
tribhuvanajananī
ତ୍ରିଭୁବନର ଜନନୀ (ତିନି ଲୋକର ମା')
कालिका पातु युष्मान्
kālikā pātu yuṣmān
ସେହି ଦେବୀ କାଳିକା (ଧୂମାବତୀ) ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ
भैरवः
bhairavaḥ
ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ (ଦେବୀଙ୍କ ଉଗ୍ର ସହଚର ରୂପ)
कालरात्र्याम्
kālarātryām
କାଳରାତ୍ରିରେ (ପ୍ରଳୟ ରାତ୍ରିରେ)
चर्वन्तीम् अस्थिखण्डम्
carvantīm asthikhaṇḍam
ଅସ୍ଥିଖଣ୍ଡକୁ ଚୋବାଇ
प्रेतमध्ये
pretamadhye
ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ଶ୍ମଶାନରେ)
डमरुडिमडिमाम्
ḍamaruḍimaḍimām
ଡମରୁ 'ଡିମ-ଡିମ' ଧ୍ୱନିରେ ବଜାଇ
भद्रकाली
bhadrakālī
ଭଦ୍ରକାଳୀ; କଲ୍ୟାଣ (ଭଦ୍ର) ଦାୟିନୀ ଶୁଭ କାଳୀ
ब्रह्मकङ्कालभारम्
brahmakaṅkālabhāram
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଙ୍କାଳର ଭାର (ତାଙ୍କ ବିରାଟତ୍ୱ)
धूमावत्यष्टकं पुण्यम्
dhūmāvatyaṣṭakaṁ puṇyam
ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ, ମଙ୍ଗଳକର ଧୂମାବତ୍ୟଷ୍ଟକ
सर्वापद्विनिवारकम्
sarvāpadvinivārakam
ଯାହା ସମସ୍ତ ଆପଦ ଓ ସଙ୍କଟର ନିବାରଣ କରେ
सिद्धिं विन्दति वाञ्छिताम्
siddhiṁ vindati vāñchitām
ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି (ସଫଳତା) ଲାଭ କରେ
स्तोत्रस्मरणमात्रतः
stotrasmaraṇamātrataḥ
କେବଳ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରର ସ୍ମରଣ/ପାଠ ମାତ୍ରେ
अन्ते निर्वाणतां व्रजेत्
ante nirvāṇatāṁ vrajet
ଅନ୍ତରେ ଜୀବ ନିର୍ବାଣ (ମୁକ୍ତି) ଲାଭ କରେ

Complete Translation

ପ୍ରାତଃକାଳରେ ସେ କୁମାରୀ ରୂପରେ ଜପମାଳା ବୁଲାନ୍ତି, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପ୍ରୌଢ ରୂପରେ ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ଓ ମନୋହର ନୟନଯୁକ୍ତା, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧା ରୂପରେ ଝୁଲନ୍ତା ସ୍ତନଯୁକ୍ତା ମୁଣ୍ଡମାଳା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି — ସେହି ଦେବଦେବୀ, ତ୍ରିଭୁବନର ଜନନୀ କାଳିକା (ଧୂମାବତୀ) ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଳବର୍ଣ୍ଣ ଜଟାକୁ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗର କୋଟିରେ ବାନ୍ଧି, ବକ୍ଷରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମସ୍ତକର ମାଳା ଓ ଗରୁଡ଼ର ପକ୍ଷର ଶିରୋଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯମର ମହିଷର ବିଶାଳ ଶୃଙ୍ଗ ନେଇ — ପ୍ରଳୟକାଳରେ ପୂଜିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ସେହି ଭୈରବ କାଳରାତ୍ରିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। କୃଶକାୟା, ଅସ୍ଥିଖଣ୍ଡକୁ କଟକଟ ଶବ୍ଦରେ ଚୋବାଇ, ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'କହହ-କହକହା' ଭୟଙ୍କର ଅଟ୍ଟହାସ୍ୟ କରି, ସଦା ତଲ୍ଲୀନା, ଡମରୁ 'ଡିମ-ଡିମ' ବଜାଇ, ମୁଖକମଳ ବିସ୍ତୃତ କରି ଏବଂ 'ଝମ-ଝମ' କହି ବୁଲୁଥିବା — ସେହି ଚଣ୍ଡିକା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବାମ କାନରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ଡାହାଣରେ ପ୍ରଳୟଗତ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବ, କଣ୍ଠରେ ନକ୍ଷତ୍ରର ହାର, ବିକଟ ଜଟାଜୂଟରେ ମୁଣ୍ଡମାଳା, କାନ୍ଧରେ ନାଗରାଜ ଧ୍ୱଜ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଙ୍କାଳର ଭାର ଧାରଣ କରି — ସଂହାରକାଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣକାରିଣୀ କଲ୍ୟାଣଦାୟିନୀ ଭଦ୍ରକାଳୀ ମୋ ଭୟକୁ ହରଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଧୂମାବତ୍ୟଷ୍ଟକ ସମସ୍ତ ଆପଦର ନିବାରଣ କରେ; ଯେଉଁ ସାଧକ ଭକ୍ତିଭରେ ଏହାର ପାଠ କରେ ସେ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ମହା ବିପଦରେ, ମହାଘୋର ଭୟରେ, ମହାରୋଗରେ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ; ଶତ୍ରୁ-ଉଚ୍ଚାଟନରେ, ମାରଣରେ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମୋହନରେ — ଯେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରର ପାଠ କରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ସର୍ବତ୍ର ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରର ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ବହୁ ଦୂରକୁ ପଳାୟନ କରନ୍ତି, ତେବେ ମନୁଷ୍ୟାଦିଙ୍କ ତ କଥା କଅଣ। ହେ ଦେବେଶି! ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଭୂତଳରେ କଅଣ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ? ସର୍ବତ୍ର ଶାନ୍ତି ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ଜୀବ ନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରେ।

Origin & History

Source: Tantric Shakta tradition; preserved in the Shaktapramoda and Mantramaharnava compilations

Author: Traditional (anonymous); transmitted in the Mahavidya / Dhumavati tantras

Period: Medieval Tantric period

ଏକ ସୁପରିଚିତ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଧୂମାବତୀ ସେତେବେଳେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଯେତେବେଳେ ସତୀ କ୍ଷୁଧା ସହି ନ ପାରି ସ୍ୱୟଂ ଶିବଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କଲେ; ଶିବ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଚାହିଁବାରୁ, ସେ ସେହି ଧୂଆଁରୁ ବିଧବା-ଦେବୀ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ — ସଦା କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତା ଓ ସାଂସାରିକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅମଙ୍ଗଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଜ୍ଞାନମୟୀ। ସପ୍ତମ ମହାବିଦ୍ୟା ରୂପରେ ସେ ସେହି ମହା ଶୂନ୍ୟର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି ଯାହା ସମସ୍ତ ରୂପ ବିଲୀନ ହେଲେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରୁହେ। ଧୂମାବତ୍ୟଷ୍ଟକ ତାଙ୍କ ଉପାସନାରେ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ତାଙ୍କ ଉଗ୍ର, ଧୂମ୍ର ରୂପକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଙ୍କଟ ଦୂର କରିବାକୁ ଆବାହନ କରେ।

Frequently Asked Questions

ଧୂମାବତୀ କିଏ?
ଧୂମାବତୀ ('ଧୂଆଁମୟୀ') ଦଶ ମହାବିଦ୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମ, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଜ୍ଞାନ-ଦେବୀ। ତାଙ୍କୁ କାଉ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ବୃଦ୍ଧା ବିଧବା ରୂପରେ, ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣା ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଶୂନ୍ୟ, ପ୍ରଳୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କ ନିରାକାର ସ୍ୱରୂପର ପ୍ରତୀକ। ଭୟଙ୍କର ରୂପ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ କରୁଣାମୟୀ ଗୁରୁ ଯିଏ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଦେବୀ ଦିନଭର ରୂପ କାହିଁକି ବଦଳାନ୍ତି?
ପ୍ରଥମ ଶ୍ଳୋକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାତଃ କୁମାରୀ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପ୍ରୌଢା ନାରୀ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଧାରଣକାରିଣୀ ବୃଦ୍ଧା ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଏହା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ କାଳ (ସମୟ) ଏବଂ ସେହି ମାତା ରୂପରେ ପ୍ରକଟ କରେ ଯିଏ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା — ଯୌବନ, ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ କ୍ଷୟ — ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ।
ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଧୂମାବତୀ ସ୍ତୋତ୍ରର ପାଠ ସୁରକ୍ଷିତ?
ରକ୍ଷା ଓ ବାଧା-ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏହି ଭକ୍ତି-ସ୍ତୋତ୍ରର ପାଠ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଲାଭଦାୟକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ତଥାପି ଧୂମାବତୀଙ୍କ ଔପଚାରିକ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାସନା (ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ) ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଯୋଗ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ, ପ୍ରାୟତଃ ଶତ୍ରୁ ବା ସଙ୍କଟ ନିବାରଣ ଭଳି ବିଶେଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କରାଯାଏ।
ଫଳଶ୍ରୁତି କଣ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ?
ଶେଷ ଶ୍ଳୋକଗୁଡ଼ିକ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ଧୂମାବତ୍ୟଷ୍ଟକ ସମସ୍ତ ଆପଦର ନିବାରଣ କରେ; ମହା ସଙ୍କଟ, ରୋଗ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପାଠକର୍ତ୍ତା ସର୍ବତ୍ର ସଫଳତା ପାଏ; ଦେବ, ଦାନବ ଏପରିକି ସିଂହ-ବ୍ୟାଘ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହାର ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ପଳାୟନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ତରେ ମୁକ୍ତି (ନିର୍ବାଣ) ଦିଏ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →