ଶ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଆପଦୁଦ୍ଧାରକ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ) — Word-by-Word Meaning
श्री दुर्गा आपदुद्धारक स्तोत्रम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
नमस्ते
namaste
ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର
शरण्ये
sharanye
ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ, ଆଶ୍ରୟଦାୟିନୀ
शिवे
shive
ହେ କଲ୍ୟାଣମୟୀ, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା
सानुकम्पे
sanukampe
ହେ କରୁଣା ଓ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣା
जगद्व्यापिके
jagad-vyapike
ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ରହିଥିବା
विश्वरूपे
vishva-rupe
ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ
जगद्वन्द्यपादारविन्दे
jagad-vandya-padaravinde
ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ-କମଳ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବନ୍ଦନୀୟ
जगत्तारिणि
jagat-tarini
ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି (ସଂସାର-ସାଗରରୁ ତାରଣକାରିଣୀ)
त्राहि दुर्गे
trahi durge
ମୋର ରକ୍ଷା କର, ହେ ଦୁର୍ଗେ! (ପ୍ରତି ଶ୍ଳୋକର ଧୁଆ)
अनाथस्य
anathasya
ଅନାଥ / ଯାହାର କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନାହିଁ
तृष्णातुरस्य
trishnaturasya
ତୃଷ୍ଣା/ପିପାସାରେ ବ୍ୟାକୁଳ
त्वमेका गतिर्देवि
tvam eka gatir devi
ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଗତି/ଆଶ୍ରୟ
निस्तारकर्त्री
nistara-kartri
ମୁକ୍ତି ଓ ଉଦ୍ଧାରକାରିଣୀ
अरण्ये रणे
aranye rane
ବନରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ
शत्रुमध्ये
shatru-madhye
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
निस्तारनौका
nistara-nauka
ଉଦ୍ଧାରର ନୌକା (ବିପତ୍ତି-ସାଗରରୁ ପାର କରୁଥିବା)
विपत्सागरे
vipat-sagare
ବିପତ୍ତିର ସାଗରରେ
इडा पिङ्गला सुषुम्ना
ida pingala sushumna
ଆପଣ ହିଁ ତିନି ନାଡ଼ୀ — ଇଡା, ପିଙ୍ଗଳା, ସୁଷୁମ୍ନା
कालरात्रिस्वरूपे
kala-ratri-svarupe
ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ କାଳରାତ୍ରି (ପ୍ରଳୟ ରାତ୍ରି)
आपदुद्धारहेतुकम्
apad-uddhara-hetukam
ଆପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ରଚିତ
परमं पदम्
paramam padam
ପରମ ପଦ / ମୋକ୍ଷ
Complete Translation
ହେ ଶରଣଦାୟିନୀ, ହେ କଲ୍ୟାଣମୟୀ ଓ କରୁଣାମୟୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ରହିଥିବା, ହେ ବିଶ୍ୱରୂପିଣୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ-କମଳ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବନ୍ଦନୀୟ, ହେ ଜଗତ-ତାରିଣୀ, ମୋର ରକ୍ଷା କର, ହେ ଦୁର୍ଗେ!
ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଜଗତର କଳ୍ପନାର ଅତୀତ, ଯିଏ ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ-ସ୍ୱରୂପ, ଯିଏ ସଦା ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପା — ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର; ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ଅନାଥ, ଦୀନ, ତୃଷ୍ଣାରେ ବ୍ୟାକୁଳ, ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ, ଭୀତ ଏବଂ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ, ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଗତି ଓ ଉଦ୍ଧାରକାରିଣୀ — ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ବନରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଜଳରେ, ସଙ୍କଟରେ, ରାଜଭବନରେ ଏବଂ ଝଡ଼ରେ — ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷାର ସାଧନ — ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ଅପାର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ତର ଏବଂ ଘୋର ବିପତ୍ତି-ସାଗରରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ହିଁ ଉଦ୍ଧାରର ନୌକା — ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ହେ ଚଣ୍ଡିକେ, ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭୁଜର ଲୀଳାରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ଆପଣ ହିଁ ବିଘ୍ନସମୂହ ହରଣକାରିଣୀ ଏକମାତ୍ର ଗତି — ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ଆପଣ ହିଁ ସଦା ଆରାଧିତା, ସତ୍ୟବାଦିନୀ; ଆପଣ ହିଁ ଇଡା, ପିଙ୍ଗଳା ଓ ସୁଷୁମ୍ନା ନାଡ଼ୀ — ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ହେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗେ, ହେ ଶିବେ, ହେ ଭୀମନାଦା, ଆପଣ ସରସ୍ୱତୀ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଓ ଅମୋଘସ୍ୱରୂପା; ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ବିଭୂତି ଓ କାଳରାତ୍ରି-ସ୍ୱରୂପା — ହେ ଜଗତ୍ତାରିଣି, ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ!
ଆପଣ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ମୁନି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ରାଜଭବନରେ ବନ୍ଦୀ ଏବଂ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ — ହେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ!
ଏହି ଆପଦରୁ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ସ୍ତୋତ୍ର ମୁଁ କହିଲି। ଯିଏ ଏହାକୁ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅଥବା ଥରେ ବି ପାଠ କରେ, ସେ ଘୋର ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯିଏ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଥବା ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ ବି ସଦା ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ପଦ ଲାଭ କରେ।
Origin & History
Source: Siddheshwari Tantra (Uma-Maheshwara Samvada)
Author: Traditional — revealed by Lord Shiva to Goddess Parvati
Period: Tantric/Puranic era
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ତନ୍ତ୍ରରେ ଶିବ (ମହେଶ୍ୱର) ଓ ପାର୍ବତୀ (ଉମା)ଙ୍କ ସଂବାଦ ରୂପେ ଆସେ। ସଂସାରର ଦୁଃଖରେ ଫସିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଶିବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏପରି ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି ଯାହାର ପ୍ରୟୋଜନ ହିଁ (ଆପଦ୍-ଉଦ୍ଧାର-ହେତୁକମ୍) ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସବୁ ପ୍ରକାର ଆପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ପ୍ରତି ଶ୍ଳୋକ ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଓ ଅନନ୍ୟ ଶରଣ ରୂପେ ସିଧାସଳଖ ଆହ୍ୱାନ, ଯାହା 'ତ୍ରାହି ଦୁର୍ଗେ' — 'ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ, ହେ ଦୁର୍ଗେ' — ଏହି ଧୁଆରେ ଶେଷ ହୁଏ।
Frequently Asked Questions
'ଆପଦୁଦ୍ଧାରକ'ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଆପଦ୍-ଉଦ୍ଧାରକ ଅର୍ଥ 'ଆପଦରୁ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ'। ଆପଦ୍ = ବିପତ୍ତି/ସଙ୍କଟ, ଉଦ୍ଧାରକ = ଉଦ୍ଧାରକାରୀ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସବୁ ପ୍ରକାର ହଠାତ୍ ସଙ୍କଟ, ଆପଦ ଓ ଘୋର ବିପତ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପାଠ କରାଯାଏ।
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହା ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରୀ ତନ୍ତ୍ରରୁ ନିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଉମା-ମହେଶ୍ୱର ସଂବାଦ ରୂପେ ରଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶିଖାନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହାକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବଙ୍କଠାରୁ ଆସିଥିବା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଦୁର୍ଗା ଆପଦୁଦ୍ଧାରକ ସ୍ତୋତ୍ରର ପାଠ କେବେ କରିବା ଉଚିତ?▼
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଏହାର ପାଠ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ (ପ୍ରାତଃ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା), ଅଥବା ଅନ୍ତତଃ ଦିନରେ ଥରେ କରାଯାଏ। ବିଶେଷ ଭାବେ କୌଣସି ସଙ୍କଟ — ରୋଗ, ଯାତ୍ରା, ସଂଘର୍ଷ, ଆଇନଗତ ବିପତ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଆପଦ — ସମୟରେ ଏହାର ପାଠ କରାଯାଏ।
କଣ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ ପାଠ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ?▼
ହଁ। ଅନ୍ତିମ ଫଳଶ୍ରୁତି କୁହେ ଯେ ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୋତ୍ର ଅଥବା ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ ବି ଭକ୍ତିଭରେ ପାଠ କରେ ସେ ବିପତ୍ତି ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ପଦ ଲାଭ କରେ, ତେଣୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରେ ପଠିତ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ ବି ଫଳଦାୟୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →