ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣା (ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ) — Word-by-Word Meaning
द्वा सुपर्णा
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
द्वा सुपर्णा
dvā suparṇā
ସୁନ୍ଦର ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ
सयुजा
sayujā
ଗାଢ଼ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ସଦା ସାଙ୍ଗରେ ରହୁଥିବା, ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ସାଥୀ
सखाया
sakhāyā
ବନ୍ଧୁ, ସଖା
समानं वृक्षम्
samānaṁ vṛkṣam
ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷ (ଗୋଟିଏ ଶରୀର, କିମ୍ବା ସାଂସାରିକ ଜୀବନର ବୃକ୍ଷ)
परिषस्वजाते
pariṣasvajāte
ସେମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ବସନ୍ତି, ଲାଗି ରହନ୍ତି
तयोः अन्यः
tayoḥ anyaḥ
ସେହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ (ଜୀବାତ୍ମା)
पिप्पलम्
pippalam
ମିଠା ଫଳ (କର୍ମର ଫଳ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ)
स्वादु अत्ति
svādu atti
ସ୍ୱାଦ ନେଇ ଖାଏ, ମିଠା (ଓ ପିତା) ଫଳର ସ୍ୱାଦ ନିଏ
अनश्नन्
anaśnan
ନ ଖାଇ, ଭୋଗ ନ କରି (ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଖାଏ ନାହିଁ)
अन्यः
anyaḥ
ଅନ୍ୟଟି (ପରମ ଆତ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ସାକ୍ଷୀ)
अभिचाकशीति
abhicākaśīti
ଦେଖୁଥାଏ, କେବଳ ସାକ୍ଷୀ ହୁଏ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତ ରହେ
Complete Translation
ସୁନ୍ଦର ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ସଦା ସାଙ୍ଗରେ ରହୁଥିବା ବନ୍ଧୁ, ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସେହି ବୃକ୍ଷର ମିଠା ଫଳକୁ ସ୍ୱାଦ ନେଇ ଖାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ନ ଖାଇ କେବଳ ଦେଖୁଥାଏ। (ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ଜୀବାତ୍ମା ଯିଏ କର୍ମଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଅନ୍ୟଟି ପରମାତ୍ମା ଯିଏ ସାକ୍ଷୀମାତ୍ର ହୋଇ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖେ।)
Origin & History
Source: Mundaka Upanishad, Verse 3.1.1 (also Shvetashvatara Upanishad 4.6)
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ତୃତୀୟ ମୁଣ୍ଡକ ଆରମ୍ଭ କରୁ କରୁ ଋଷି ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରନ୍ତି: ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଗାଢ଼ ମିତ୍ର, ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ସେହି ବୃକ୍ଷର ମିଠା-ପିତା ଫଳର ସ୍ୱାଦ ନିଏ; ଅନ୍ୟଟି କିଛି ନ ଖାଇ ଶାନ୍ତ ବୈଭବରେ ଦେଖୁଥାଏ। ବୃକ୍ଷ ଶରୀର ଓ ଅନୁଭବର ଜଗତ; ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ସୁଖଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧା ଜୀବାତ୍ମା, ଏବଂ କେବଳ ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରମ ଆତ୍ମା। ଉପନିଷଦ ଆଗକୁ କହେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଶୋକଗ୍ରସ୍ତ ଜୀବ ସେହି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ — ପୂଜ୍ୟ ଈଶ୍ୱର — କୁ ଦେଖେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହାନତାକୁ ଜାଣେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଶୋକ ଲିଭିଯାଏ — ଏହିପରି ଏହି ଚିତ୍ର ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ହୋଇଯାଏ।
Frequently Asked Questions
ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣାର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣାର ଅର୍ଥ 'ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ'। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଥିବା ଦୁଇଟି ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ: ଗୋଟିଏ ଫଳ ଖାଏ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟଟି କେବଳ ଦେଖେ। ଏହା କର୍ମଫଳ ଭୋଗକାରୀ ଜୀବାତ୍ମା ଏବଂ ଶାନ୍ତ ବୈରାଗ୍ୟରେ ସାକ୍ଷୀ ରହୁଥିବା ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତୀକ।
ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣା କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅଥର୍ବବେଦର ମୁଣ୍ଡକ ଉପନିଷଦ (3.1.1)ରେ ଆସେ ଏବଂ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଉପନିଷଦ (4.6)ରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ଏହା ସମଗ୍ର ବେଦାନ୍ତର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ କ'ଣର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି?▼
ମିଠା-ପିତା ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ଜୀବ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆତ୍ମା ଯିଏ ସାଂସାରିକ ଅନୁଭବ ଓ ତାହାର ଫଳରେ ଲୀନ। ନ ଖାଇ କେବଳ ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରମାତ୍ମା, ପରମ ଆତ୍ମା, ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ସାକ୍ଷୀ। ସେମାନେ ଜଣକର ହିଁ ନିମ୍ନ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରୂପ ରୂପେ ସାଙ୍ଗରେ ରହନ୍ତି।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଲୋକର ଉପଦେଶ କ'ଣ?▼
ମୁଣ୍ଡକ ଆଗକୁ କହେ ଯେ ଯେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ନିଜକୁ 'ଭୋକ୍ତା' ବୋଲି ମନେ କରେ ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନିଜ ଅସହାୟତା ଉପରେ ଶୋକ କରେ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ସେହି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ — ପୂଜ୍ୟ ଈଶ୍ୱର ଓ ନିଜର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ — କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ମହିମାକୁ ଚିହ୍ନିନିଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ସୂଚାଇଥାଏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →