ଏକୋ ଦେବଃ ସର୍ବଭୂତେଷୁ ଗୂଢଃ (ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଏକ ଈଶ୍ୱର) — Word-by-Word Meaning
एको देवः सर्वभूतेषु गूढः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
एकः देवः
ekaḥ devaḥ
ଏକ ଦେବ, ଏକମାତ୍ର ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ
सर्वभूतेषु गूढः
sarvabhūteṣu gūḍhaḥ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ, ଗୁପ୍ତ
सर्वव्यापी
sarvavyāpī
ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ
सर्वभूतान्तरात्मा
sarvabhūtāntarātmā
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା
कर्माध्यक्षः
karmādhyakṣaḥ
ସମସ୍ତ କର୍ମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତା
सर्वभूताधिवासः
sarvabhūtādhivāsaḥ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରେ ନିବାସକାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ
साक्षी
sākṣī
ସାକ୍ଷୀ (ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା)
चेता
cetā
ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ, ଚୈତନ୍ୟସ୍ୱରୂପ
केवलः
kevalaḥ
କେବଳ, ଏକାକୀ, ଅସଙ୍ଗ, ନିରୁପାଧି
निर्गुणः च
nirguṇaḥ ca
ଏବଂ ନିର୍ଗୁଣ (ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣରୁ ରହିତ)
Complete Translation
ସେହି ଏକ ଦେବ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବିରାଜମାନ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା; ସେ ହିଁ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରେ ନିବାସକାରୀ, ସାକ୍ଷୀ, ଚୈତନ୍ୟସ୍ୱରୂପ, କେବଳ (ଅସଙ୍ଗ) ଓ ନିର୍ଗୁଣ।
Origin & History
Source: Shvetashvatara Upanishad, Verse 6.11
Author: Traditional (Upanishadic); attributed to the sage Shvetashvatara
Period: Vedic / Upanishadic
ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଉପନିଷଦ ତାହାର ଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକରେ ସେହି ଏକ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉଦାତ୍ତ ଦର୍ଶନକୁ ଆରୋହଣ କରେ — ଯିଏ ବିଶ୍ୱର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ନିବାସୀ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ। ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ କେହି ସ୍ୱାମୀ ନାହାନ୍ତି ଏବଂ ସେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ — ଏହା ଶିଖାଇବା ପରେ, ଋଷି ଏଠାରେ ସେହି ଏକ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଓ ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ଲୁକ୍କାୟିତ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି — ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତଥାପି କେବଳ, ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ। ଏହିପରି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅନ୍ତର୍ବ୍ୟାପକତା ଓ ଅତୀତତ୍ୱକୁ ଏକ ଦେବଙ୍କ ଏକ ଚିନ୍ତନରେ ସଂଗ୍ରହ କରେ।
Frequently Asked Questions
ଏକୋ ଦେବଃ ସର୍ବଭୂତେଷୁ ଗୂଢଃର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଏକ ଈଶ୍ୱର'। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ରୂପେ ଗୁପ୍ତ ହୋଇ ନିବାସ କରେ — ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ, କେବଳ, ସମସ୍ତ ଗୁଣଠାରୁ ରହିତ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହା ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଉପନିଷଦ (୬.୧୧)ରୁ ଆସିଛି, ଯାହା କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ବେଦର ଅଂଶ। ଏକ ବ୍ରହ୍ମର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନକୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ଯୋଡ଼ିବାରେ ଏହି ଉପନିଷଦ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଈଶ୍ୱର 'ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ' ଏବଂ 'ଗୁଣଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ' ଦୁହେଁ କିପରି ହୋଇପାରନ୍ତି?▼
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଦୁଇ ସତ୍ୟକୁ ଏକାଠି ଧାରଣ କରେ: ଅନ୍ତରାତ୍ମା ରୂପେ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରେ ନିବାସ କରି ବ୍ୟାପ୍ତ (ଅନ୍ତର୍ବ୍ୟାପକତା); ପରମ ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟ ରୂପେ ସେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ, ଏକାକୀ, ନିର୍ଗୁଣ ରହନ୍ତି (ଅତୀତତ୍ୱ)। ଏକ ସତ୍ତା ଏକ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ବ୍ୟାବହାରିକ ଶିକ୍ଷା କଣ?▼
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ହିଁ ଏହାର ବ୍ୟାବହାରିକ ଫଳ, ଯାହାଠାରୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ପ୍ରେମ, ସମତା, କରୁଣା ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ; ଏବଂ ଭିତରେ ସାକ୍ଷୀ ଆତ୍ମା ରୂପେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିବା ଭେଦକୁ ତରଳାଇ ସାଧକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଏକତ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →