ગણેશાષ્ટકમ્
ଗଣେଶାଷ୍ଟକମ୍ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ગણેશાષ્ટકમ્, જે ગણેશ પુરાણમાંથી છે, એક ગૂઢ આઠ-શ્લોકી સ્તોત્ર છે જે ગણેશને કેવળ દેવતા નહીં, પણ પરબ્રહ્મ રૂપે સ્તુત કરે છે — તે પરમ સત્તા જેનાથી સમસ્ત જીવ, દેવ, તત્ત્વ, લોક અને વિઘ્ન પણ ઉત્પન્ન થાય છે. પ્રત્યેક શ્લોક 'યતઃ' ('જેનાથી') થી આરંભ થઈ 'સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ' — 'તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ' — થી સમાપ્ત થાય છે. તેનો અંતિમ શ્લોક ભક્તિપૂર્વક નિત્ય પાઠ કરનારને આ લોકમાં સમૃદ્ધિ અને પરલોકમાં મુક્તિનું વચન આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Ganesha Purana · Unknown (traditional; from the Ganesha Purana) · Puranic
આ અષ્ટકમ્ ગણેશ પુરાણમાં ગણેશને પરબ્રહ્મ રૂપે સ્તુતિ કરનારા સ્તોત્ર રૂપે આવે છે. તેમના મૂર્ત-રૂપ પર ધ્યાન દેવાને બદલે આ સંપૂર્ણ સૃષ્ટિમાં વ્યાપ્ત છે — પ્રાણી અને દેવ, તત્ત્વ અને સાગર, પશુ અને પક્ષી, અરે શેષનાગ અને સ્વર્ગલોક, તથા વિઘ્ન, શોક અને કામ પણ — એ ઘોષણા કરતા કે આ બધું 'યતઃ', ગણેશથી, ઉત્પન્ન થાય છે, અને પ્રત્યેક શ્લોકનું સમાપન તેમને સૌના સ્રોત રૂપે પ્રણામ અને ભજન કરતા થાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા માને છે કે આ અષ્ટકમ્, ગણેશને સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ રૂપે સ્તુતિ કરવાને કારણે, ગણેશ સ્તોત્રોમાં સૌથી આધ્યાત્મિક રીતે પ્રભાવશાળી છે: તેનો પોતાનો અંતિમ શ્લોક ઘોષણા કરે છે કે જે તેનો ભક્તિપૂર્વક નિત્ય પાઠ કરે છે, તે સાંસારિક સમૃદ્ધિ અને અંતે મુક્તિ બંને પ્રાપ્ત કરે છે, કેમ કે તેમાં સ્વયં પ્રભુની સ્તુતિ કરાઈ છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
યતોઽનન્તશક્તેરનન્તાશ્ચ જીવા યતો નિર્ગુણાદપ્રમેયા ગુણાસ્તે । યતો ભાતિ સર્વં ત્રિધા ભેદભિન્નં સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yato'nanta-shakter ananta-shcha jiva Yato nirgunad aprameya gunaste Yato bhati sarvam tridha bhedabhinnam Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જે અનંત-શક્તિથી અનંત જીવ ઉત્પન્ન થાય છે; જે નિર્ગુણથી સૃષ્ટિના અપ્રમેય ગુણ પ્રકટ થાય છે; જેનાથી આ સમસ્ત ત્રિવિધ ભેદોમાં વિભક્ત જગત પ્રકાશિત થાય છે — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતશ્ચાવિરાસીજ્જગત્સર્વમેતત્ તથાબ્જાસનો વિશ્વગો વિશ્વગોપ્તા । તથેન્દ્રાદયો દેવસઙ્ઘા મનુષ્યાઃ સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yata-shchavirasij jagat sarvam etat Tathabjasano vishvago vishvagopta Tathendradayo devasangha manushyah Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી આ સમસ્ત જગત પ્રકટ થયું, તથા કમલાસન બ્રહ્મા, વિશ્વવ્યાપી રક્ષક વિષ્ણુ, અને ઇન્દ્રાદિ દેવગણ અને મનુષ્યો — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતો વહ્નિભાનૂ ભવો ભૂર્જલં ચ યતઃ સાગરાશ્ચન્દ્રમા વ્યોમ વાયુઃ । યતઃ સ્થાવરા જઙ્ગમા વૃક્ષસઙ્ઘાઃ સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yato vahnibhanu bhavo bhurjalam cha Yatah sagara-shchandrama vyoma vayuh Yatah sthavara jangama vriksha-sanghah Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી અગ્નિ અને સૂર્ય, સૃષ્ટિ, પૃથ્વી અને જળ; જેનાથી સાગર, ચંદ્રમા, આકાશ અને વાયુ; જેનાથી સ્થાવર-જંગમ પ્રાણી અને સમસ્ત વૃક્ષ — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતો દાનવાઃ કિન્નરા યક્ષસઙ્ઘા યતશ્ચારણા વારણાઃ શ્વાપદાશ્ચ । યતઃ પક્ષિકીટા યતો વીરુધશ્ચ સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yato danavah kinnara yaksha-sangha Yata-shcharana varanah shvapada-shcha Yatah pakshikita yato virudha-shcha Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી દાનવ, કિન્નર અને યક્ષગણ; જેનાથી ચારણ, હાથી અને હિંસક પશુ; જેનાથી પક્ષી અને કીટ, અને જેનાથી લતાઓ — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતો બુદ્ધિરજ્ઞાનનાશો મુમુક્ષોઃ યતઃ સમ્પદો ભક્તસન્તોષિકાઃ સ્યુઃ । યતો વિઘ્નનાશો યતઃ કાર્યસિદ્ધિઃ સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yato buddhir ajnana-nasho mumukshoh Yatah sampado bhakta-santoshikah syuh Yato vighnanasho yatah karyasiddhih Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી મુમુક્ષુને બુદ્ધિ અને અજ્ઞાનનો નાશ; જેનાથી ભક્તોને સંતોષ આપનારી સંપત્તિ; જેનાથી વિઘ્નોનો નાશ અને કાર્યની સિદ્ધિ — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતઃ પુત્રસમ્પદ્યતો વાઞ્છિતાર્થો યતોઽભક્તવિઘ્નાસ્તથાનેકરૂપાઃ । યતઃ શોકમોહૌ યતઃ કામ એવ સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yatah putra-sampad yato vanchhitartho Yato'bhakta-vighnas tathaneka-rupah Yatah shoka-mohau yatah kama eva Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી પુત્ર-સંપત્તિ અને વાંછિત અર્થ; જેનાથી અભક્તો માટે અનેક રૂપના વિઘ્ન; જેનાથી શોક અને મોહ, અને જેનાથી કામ — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતોઽનન્તશક્તિઃ સ શેષો બભૂવ ધરાધારણેઽનેકરૂપે ચ શક્તઃ । યતોઽનેકધા સ્વર્ગલોકા હિ નાનાઃ સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yato'nanta-shaktih sa shesho babhuva Dharadharane'neka-rupe cha shaktah Yato'nekadha svarga-loka hi nanah Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી અનંત-શક્તિ શેષનાગ પ્રકટ થયા, જે અનેક રૂપોમાં પૃથ્વીને ધારણ કરવામાં સમર્થ છે; જેનાથી અનેક પ્રકારના નાના સ્વર્ગલોક થયા — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
યતો વેદવાચો વિકુણ્ઠા મનોભિઃ સદા નેતિ નેતીતિ યત્તા ગૃણન્તિ । પરબ્રહ્મરૂપં ચિદાનન્દભૂતં સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ ॥
Yato vedavacho vikuntha manobhih Sada neti netiti yatta grinanti Parabrahma-rupam chidananda-bhutam Sada tam ganesham namamo bhajamah
અર્થ:જેનાથી વેદ-વાણી મન સહિત વિમુખ થઈને સદા 'નેતિ-નેતિ' કહેતી સ્તુતિ કરે છે — તે પરબ્રહ્મસ્વરૂપ, ચિદાનંદમય ને — તે ગણેશને અમે સદા પ્રણામ અને ભજન કરીએ છીએ.
પુનશ્ચેદમષ્ટકં ભક્તિયુક્તો પઠેદ્યો નરો ભક્તિભાવેન નિત્યમ્ । ઇહ શ્રીસમૃદ્ધિં પરત્રાપિ મુક્તિં લભેદ્ભક્તિયુક્તઃ સ્તુતો યેન દેવઃ ॥
Punash chedam ashtakam bhaktiyukto Pathedyo naro bhaktibhavena nityam Iha shri-samriddhim paratrapi muktim Labhed bhaktiyuktah stuto yena devah
અર્થ:જે મનુષ્ય ભક્તિયુક્ત થઈને આ અષ્ટકનો નિત્ય પ્રેમપૂર્વક પાઠ કરે છે, તે આ લોકમાં શ્રી-સમૃદ્ધિ અને પરલોકમાં મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે — કેમ કે એનાથી સ્વયં દેવની સ્તુતિ કરાઈ છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ଗଣେଶାଷ୍ଟକମ୍ પાઠના લાભ
ગણેશને પરબ્રહ્મ, સમસ્ત સૃષ્ટિના પરમ સ્રોત રૂપે પ્રકટ કરે છે — ગહન વેદાંતિક ભક્તિનું સ્તોત્ર
બુદ્ધિ અને અજ્ઞાનના નાશને પોષે છે, જેમ પાંચમો શ્લોક સ્પષ્ટ કહે છે
વિઘ્નોના નાશ (વિઘ્ન-નાશ) અને પ્રત્યેક કાર્યની સિદ્ધિ (કાર્ય-સિદ્ધિ) નું આવાહન કરે છે
તેનો અંતિમ શ્લોક આ લોકમાં સમૃદ્ધિ (શ્રી-સમૃદ્ધિ) અને પરલોકમાં મુક્તિનું વચન આપે છે
આઠમા શ્લોકના ચિંતનશીલ 'નેતિ-નેતિ' દર્શનથી મનને સ્થિર અને ઉન્નત કરે છે
ગણેશ ચતુર્થી, સંકષ્ટી અને દૈનિક પૂજામાં ભક્તિ, બુદ્ધિ અને સફળતા માટે વંચાય છે
સાંસારિક કલ્યાણ અને મુક્તિ બંનેના સાધકો માટે દૈનિક પારાયણ (પાઠ) માટે યોગ્ય
ଗଣେଶାଷ୍ଟକମ୍ જપ વિધિ
ભગવાન ગણેશની પ્રતિમા સામે બેસો, દીપક પ્રગટાવો અને દૂર્વા, લાલ પુષ્પ તથા મોદક અર્પણ કરો. આઠેય શ્લોકોનો ભક્તિ અને ચિંતન સહિત પાઠ કરો, પ્રત્યેક 'યતઃ' (જેનાથી) ના અર્થ પર મન ટેકવતા અને ધ્રુવપદ 'સદા તં ગણેશં નમામો ભજામઃ' પર અંદર ને અંદર પ્રણામ કરતા. ફલશ્રુતિ શ્લોકથી સમાપન કરો. સમૃદ્ધિ અને મુક્તિ માટે તેને પ્રતિદિન એક વાર પારાયણ રૂપે વાંચી શકાય.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ଗଣେଶାଷ୍ଟକମ୍ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ