Mantra.Tips

ହରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ Meaning — Line by Line

हरि स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ହରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ
  2. Verse 2. Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ
  3. Verse 3. Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ
  4. Verse 4. Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ
  5. Verse 5. Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ
  6. Verse 6. Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ
  7. Verse 7. Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ
  8. Verse 8. Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ
  9. Verse 9. Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ
Verse 1#

Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ

जगज्जालपालं चलत्कण्ठमालं शरच्चन्द्रभालं महादैत्यकालम्। नभोनीलकायं दुरावारमायं सुपद्मासहायं भजेऽहं भजेऽहम्॥ १॥

Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ Sharach-chandra-bhālaṃ mahā-daitya-kālam. Nabho-nīla-kāyaṃ durāvāra-māyaṃ Su-padmā-sahāyaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (1)

Meaningଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଜାଲର ପାଳନ କରନ୍ତି, ଯାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ମାଳା ଦୋହଲେ; ଯାଙ୍କ ଲଲାଟ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ଯିଏ ମହାନ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାଳ। ଯାଙ୍କ ଶରୀର ଆକାଶ ସଦୃଶ ନୀଳ, ଯାଙ୍କ ମାୟା ଦୁର୍ନିବାର, ଯିଏ କମଳବାସିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସହାୟକ — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 2#

Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ

सदाम्भोधिवासं गलत्पुष्पहासं जगत्सन्निवासं शतादित्यभासम्। गदाचक्रशस्त्रं लसत्पीतवस्त्रं हसच्चारुवक्त्रं भजेऽहं भजेऽहम्॥ २॥

Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ Jagat-sannivāsaṃ shatāditya-bhāsam. Gadā-chakra-shastraṃ lasat-pīta-vastraṃ Hasach-chāru-vaktraṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (2)

Meaningଯିଏ ସଦା ସାଗରରେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ହାସ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପୁଷ୍ପ ସଦୃଶ; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ, ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଆଭାବିଶିଷ୍ଟ। ଯିଏ ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ହାସ୍ୟଯୁକ୍ତ — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 3#

Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ

रमाकण्ठहारं श्रुतिव्रातसारं जलान्तर्विहारं धराभारहारम्। चिदानन्दरूपं मनोज्ञस्वरूपं धृतानेकरूपं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ३॥

Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ Jalāntar-vihāraṃ dharā-bhāra-hāram. Chid-ānanda-rūpaṃ manojña-svarūpaṃ Dhṛtāneka-rūpaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (3)

Meaningଯିଏ ରମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ କଣ୍ଠର ହାର, ସମସ୍ତ ବେଦର ସାର; ଯିଏ ଜଳ ଭିତରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ କରନ୍ତି। ଯାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ, ଯାଙ୍କ ରୂପ ମନୋହର, ଯିଏ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 4#

Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ

जराजन्महीनं परानन्दपीनं समाधानलीनं सदैवानवीनम्। जगज्जन्महेतुं सुरानीककेतुं त्रिलोकैकसेतुं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ४॥

Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ Samādhāna-līnaṃ sadaivā-navīnam. Jagaj-janma-hetuṃ surānīka-ketuṃ Tri-lokaika-setuṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (4)

Meaningଯିଏ ଜରା ଓ ଜନ୍ମରୁ ରହିତ, ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଯିଏ ସମାଧିରେ ଲୀନ ରୁହନ୍ତି, ସଦା ନବୀନ (ଅଜର)। ଯିଏ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାର ଧ୍ୱଜ, ତ୍ରିଭୁବନର ଏକମାତ୍ର ସେତୁ — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 5#

Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ

कृताम्नायगानं खगाधीशयानं विमुक्तेर्निदानं हरारातिमानम्। स्वभक्तानुकूलं जगद्वृक्षमूलं निरस्तार्तशूलं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ५॥

Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ Vimukter-nidānaṃ harārāti-mānam. Sva-bhaktānukūlaṃ jagad-vṛkṣa-mūlaṃ Nirastārta-shūlaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (5)

Meaningଯିଏ ସମସ୍ତ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଗୀତ ହୁଅନ୍ତି, ଯିଏ ପକ୍ଷିରାଜ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୁଅନ୍ତି; ଯିଏ ମୁକ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମାନର ନାଶକାରୀ। ଯିଏ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଅନୁକୂଳ, ଜଗତ-ରୂପୀ ବୃକ୍ଷର ମୂଳ, ଯିଏ ପୀଡ଼ାର ଶୂଳକୁ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 6#

Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ

समस्तामरेशं द्विरेफाभकेशं जगद्बिम्बलेशं हृदाकाशदेशम्। सदा दिव्यदेहं विमुक्ताखिलेहं सुवैकुण्ठगेहं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ६॥

Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ Jagad-bimba-leshaṃ hṛd-ākāsha-desham. Sadā divya-dehaṃ vimuktākhil-ehaṃ Su-vaikuṇṭha-gehaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (6)

Meaningଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଯାଙ୍କ କେଶ ଭ୍ରମର ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ; ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ ଯାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶମାତ୍ର, ଯିଏ ହୃଦୟ-ଆକାଶରେ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଯାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ରହିତ, ଯାଙ୍କ ଧାମ ପରମ ବୈକୁଣ୍ଠ — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 7#

Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ

सुरालिबलिष्ठं त्रिलोकीवरिष्ठं गुरूणां गरिष्ठं स्वरूपैकनिष्ठम्। सदा युद्धधीरं महावीरवीरं महाम्भोधितीरं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ७॥

Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ Gurūṇāṃ gariṣṭhaṃ svarūpaika-niṣṭham. Sadā yuddha-dhīraṃ mahā-vīra-vīraṃ Mahāmbhodhi-tīraṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (7)

Meaningଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପଂକ୍ତିରେ ସର୍ବାଧିକ ବଳବାନ, ତ୍ରିଭୁବନରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯିଏ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଗରିଷ୍ଠ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ହିଁ ଏକନିଷ୍ଠ ରୁହନ୍ତି। ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ଧୀର, ମହାବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମହାବୀର, ଯିଏ ମହାସାଗରର ତଟରେ ବିରାଜନ୍ତି — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 8#

Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ

रमावामभागं तलानग्रनागं कृताधीनयागं गतारागरागम्। मुनीन्द्रैः सुगीतं सुरैः सम्परीतं गुणौघैरतीतं भजेऽहं भजेऽहम्॥ ८॥

Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ Kṛtādhīna-yāgaṃ gatārāga-rāgam. Munīndraiḥ su-gītaṃ suraiḥ samparītaṃ Guṇaughair-atītaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (8)

Meaningଯାଙ୍କ ବାମ ଭାଗରେ ରମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ବିରାଜନ୍ତି, ଯିଏ ଶେଷନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରନ୍ତି; ଯାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଯିଏ ରାଗ ଓ ଆସକ୍ତିରୁ ସର୍ବଥା ରହିତ। ଯିଏ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଗୀତ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ରୁହନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ପ୍ରବାହରୁ ଅତୀତ — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 9#

Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ

इदं यस्तु नित्यं समाधाय चित्तं पठेदष्टकं कण्ठहारं मुरारेः। विष्णोर्विशोकं ध्रुवं याति लोकं जराजन्मशोकं पुनर्विन्दते नो॥ ९॥

Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ Paṭhed aṣṭakaṃ kaṇṭha-hāraṃ murāreḥ. Sa viṣṇor vishokaṃ dhruvaṃ yāti lokaṃ Jarā-janma-shokaṃ punar vindate no. (9)

Meaningଯିଏ କେହି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରତିଦିନ ମୁରାରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ଏହି କଣ୍ଠହାର-ରୂପୀ ଅଷ୍ଟକ ପାଠ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୋକରହିତ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ପୁନର୍ବାର କେବେ ଜରା, ଜନ୍ମ ଓ ଶୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Word-by-Word Breakdown

जगज्जालपालं
Jagaj-jāla-pālaṃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଜାଲର ପାଳନ-ପୋଷଣ କରନ୍ତି
शरच्चन्द्रभालं
Sharach-chandra-bhālaṃ
ଯାଙ୍କ ଲଲାଟ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଦେଦୀପ୍ୟମାନ
नभोनीलकायं
Nabho-nīla-kāyaṃ
ଯାଙ୍କ ଶରୀର ଆକାଶ ସଦୃଶ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ
सुपद्मासहायं
Su-padmā-sahāyaṃ
କମଳବାସିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସହାୟକ
भजेऽहं भजेऽहम्
Bhaje'haṃ bhaje'ham
ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକର ଧୁଆ)
शतादित्यभासम्
Shatāditya-bhāsam
ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ଦେଦୀପ୍ୟମାନ
गदाचक्रशस्त्रं
Gadā-chakra-shastraṃ
ଗଦା ଓ ଚକ୍ରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ
रमाकण्ठहारं
Ramā-kaṇṭha-hāraṃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କଣ୍ଠର ହାର — ତାଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଆଭରଣ
चिदानन्दरूपं
Chid-ānanda-rūpaṃ
ଯାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ ଓ ଆନନ୍ଦ (ଚିଦାନନ୍ଦ)
त्रिलोकैकसेतुं
Tri-lokaika-setuṃ
ତ୍ରିଭୁବନର ଏକମାତ୍ର (ଓ ସେମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗକାରୀ) ସେତୁ
खगाधीशयानं
Khagādhīsha-yānaṃ
ଯିଏ ପକ୍ଷିରାଜ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୁଅନ୍ତି
मुरारेः
Murāreḥ
ମୁରାରିଙ୍କ — ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ମୁର ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ସଂହାରକ

Origin & History

Source: A classical Sanskrit hymn to Vishnu

Author: Traditionally attributed to Swami Brahmananda

ହରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତିରଚନା, ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଶବ୍ଦ 'ଜଗଜ୍ଜାଲପାଲମ୍' ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ। ଭୁଜଙ୍ଗପ୍ରୟାତ ଛନ୍ଦର ନଅଟି ପ୍ରବହମାନ ଶ୍ଲୋକରେ ଏହା ସମାସଯୁକ୍ତ ବିଶେଷଣର ଝର ବର୍ଷଣ କରେ — ହରି ଲୋକର ଧାରକ, ଆକାଶ-ନୀଳ ପ୍ରଭୁ ଯାହାଙ୍କ ମାୟା କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ତିନି ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ସେତୁ — ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ହୃଦୟରୁ ନିର୍ଗତ ଧୁଆ 'ଭଜେଽହଂ ଭଜେଽହମ୍', 'ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ'ରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଶେଷ ଶ୍ଲୋକ ପାଠକଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୋକରହିତ ଧାମ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ। ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ଓ ଗୁରୁବାର ଓ ଏକାଦଶୀ ଉପାସନା ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ରହିଛି।

Frequently Asked Questions

ହରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ କଣ?
ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ (ହରି) ସ୍ତୁତିରେ ନଅଟି ଶ୍ଲୋକର ସଂସ୍କୃତ ଭଜନ, ଯାହା ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଶବ୍ଦ 'ଜଗଜ୍ଜାଲପାଲମ୍' ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆଠଟି ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ଲୋକର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ଅଳଙ୍କୃତ ବିଶେଷଣ ବର୍ଷଣ କରେ ଓ 'ଭଜେଽହଂ ଭଜେଽହମ୍' — 'ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ' ଧୁଆରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ଆଉ ନବମ ଶ୍ଲୋକ ଏହାର ପାଠର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।
'ଜଗଜ୍ଜାଲପାଲମ୍' ର ଅର୍ଥ କଣ?
'ଜଗଜ୍ଜାଲପାଲମ୍' ର ଅର୍ଥ 'ସେହି ରକ୍ଷକ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଜାଲ ପାଳନ କରନ୍ତି'। ଏହା ସ୍ତୋତ୍ରର ସର୍ବପ୍ରଥମ ବିଶେଷଣ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ ଓ ପାଳକ ରୂପେ ଘୋଷଣା କରେ।
ହରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ପାଠର କଣ ଲାଭ?
ଏହାର ଶେଷ ଶ୍ଲୋକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ଯେ ଯିଏ ଏହି ଆଠ-ଶ୍ଲୋକର ଭଜନ ସ୍ଥିର ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୋକରହିତ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ଆଉ କେବେ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଓ ଜନ୍ମର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ। ଏହା ଭକ୍ତି, ମନର ଶାନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରିୟ।
ହରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ କେବେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ?
ଏହା ସକାଳ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଓ ଗୁରୁବାର (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନ), ଏକାଦଶୀ ତଥା ବୈକୁଣ୍ଠ ଏକାଦଶୀରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଶୁଭ। ଅନେକେ ଏହାର ସୁନ୍ଦର, ପ୍ରବହମାନ ଛନ୍ଦ ପାଇଁ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଗାଆନ୍ତି।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →