Mantra.Tips

କୃଷ୍ଣ ଆରତୀ — ଆରତୀ କୁଞ୍ଜବିହାରୀ କୀ Meaning — Line by Line

आरती कुंजबिहारी की

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of କୃଷ୍ଣ ଆରତୀ — ଆରତୀ କୁଞ୍ଜବିହାରୀ କୀ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Aarti Kunj Bihari Ki
  2. Verse 2. Gale Mein Baijanti Mala
  3. Verse 3. Aarti Kunj Bihari Ki
  4. Verse 4. Kanakmay Mor Mukut Bilasai
  5. Verse 5. Aarti Kunj Bihari Ki
  6. Verse 6. Chhappan Bhog Chhattis Vyanjan
  7. Verse 7. Aarti Kunj Bihari Ki
  8. Verse 8. Jahan Te Prakat Bhai Ganga
  9. Verse 9. Aarti Kunj Bihari Ki
Verse 1#

Aarti Kunj Bihari Ki

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningକୁଞ୍ଜବିହାରୀଙ୍କ ଆରତୀ କର — ଯିଏ ବୃନ୍ଦାବନର କୁଞ୍ଜରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ଗିରିଧର କୃଷ୍ଣ ମୁରାରୀଙ୍କ।

Verse 2#

Gale Mein Baijanti Mala

गले में बैजंती माला। बजावै मुरली मधुर बाला॥ श्रवण में कुण्डल झलकाला। नंद के आनंद नंदलाला॥ गगन सम अंग कांति काली। राधिका चमक रही आली॥ लतन में ठाढ़े बनमाली। भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Gale Mein Baijanti Mala Bajaave Murali Madhur Bala Shravan Mein Kundal Jhalakala Nand Ke Aanand Nandlala Gagan Sam Ang Kanti Kali Radhika Chamak Rahi Aali Latan Mein Thaade Banmali Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningତାଙ୍କ ଗଳାରେ ବୈଜନ୍ତୀ ଫୁଲର ମାଳା ଝୁଲୁଛି। ସୁନ୍ଦର ବାଳକ ମଧୁର ମୁରଲୀ ବଜାନ୍ତି। କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ଝଲସୁଛି। ସେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ନନ୍ଦଲାଲ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଆକାଶ ପରି ଶ୍ୟାମ ଝଲସୁଛି। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରାଧିକା ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି, ହେ ସଖୀ। ବନଫୁଲର ମାଳାଧାରୀ ଲତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅଳକ ଭ୍ରମର ପରି, କସ୍ତୁରୀ ତିଳକ ଓ ଲାଲ ଅଧର ସହିତ।

Verse 3#

Aarti Kunj Bihari Ki

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningକୁଞ୍ଜବିହାରୀଙ୍କ ଆରତୀ କର — ଶ୍ରୀ ଗିରିଧର କୃଷ୍ଣ ମୁରାରୀଙ୍କ।

Verse 4#

Kanakmay Mor Mukut Bilasai

कनकमय मोर मुकुट बिलसै। देवता दरसन को तरसें॥ गगन सों सुमन रासि बरसै। हाथन में वेणु बिराजै॥ भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Kanakmay Mor Mukut Bilasai Devata Darsan Ko Tarsein Gagan Son Suman Rasi Barsai Hathan Mein Venu Birajai Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningମସ୍ତକରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୟୂର ମୁକୁଟ ଶୋଭା ପାଉଛି। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଲାଳାୟିତ। ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହୁଏ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ମୁରଲୀ ଶୋଭା ପାଉଛି। ତାଙ୍କ ଅଳକ ଭ୍ରମର ପରି, କସ୍ତୁରୀ ତିଳକ ଓ ଲାଲ ଅଧର ସହିତ।

Verse 5#

Aarti Kunj Bihari Ki

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningକୁଞ୍ଜବିହାରୀଙ୍କ ଆରତୀ କର — ଶ୍ରୀ ଗିରିଧର କୃଷ୍ଣ ମୁରାରୀଙ୍କ।

Verse 6#

Chhappan Bhog Chhattis Vyanjan

छप्पन भोग छत्तीस व्यंजन। सुरपतिन को भी मन भावन॥ चौंसठ योगिनी नाचत गगन। छिन छिन भोग लगावत सखन॥ भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Chhappan Bhog Chhattis Vyanjan Surpatin Ko Bhi Man Bhavan Chaunsath Yogini Nachat Gagan Chhin Chhin Bhog Lagavat Sakhan Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningଛପନ ଭୋଗ ଓ ଛତିଶ ବ୍ୟଞ୍ଜନ — ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମନୋହର। ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ଆକାଶରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। କ୍ଷଣ କ୍ଷଣ ସଖାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅଳକ ଭ୍ରମର ପରି, କସ୍ତୁରୀ ତିଳକ ଓ ଲାଲ ଅଧର ସହିତ।

Verse 7#

Aarti Kunj Bihari Ki

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningକୁଞ୍ଜବିହାରୀଙ୍କ ଆରତୀ କର — ଶ୍ରୀ ଗିରିଧର କୃଷ୍ଣ ମୁରାରୀଙ୍କ।

Verse 8#

Jahan Te Prakat Bhai Ganga

जहां ते प्रकट भई गंगा। सकल मन हारिणि श्री गंगा॥ स्मरण ते होत मोह भंगा। बसी मेरे नंदलाल के संगा॥ भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Jahan Te Prakat Bhai Ganga Sakal Man Harini Shri Ganga Smaran Te Hot Moh Bhanga Basi Mere Nandlal Ke Sanga Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningଯାହାଙ୍କ ଚରଣରୁ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ପ୍ରକଟ ହେଲେ — ସକଳ ମନ ହରଣକାରୀ ଶ୍ରୀ ଗଙ୍ଗା। ତାଙ୍କ ସ୍ମରଣରୁ ସାଂସାରିକ ମୋହ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସେ ସଦା ମୋର ନନ୍ଦଲାଲଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅଳକ ଭ୍ରମର ପରି, କସ୍ତୁରୀ ତିଳକ ଓ ଲାଲ ଅଧର ସହିତ।

Verse 9#

Aarti Kunj Bihari Ki

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningକୁଞ୍ଜବିହାରୀଙ୍କ ଆରତୀ କର — ଶ୍ରୀ ଗିରିଧର କୃଷ୍ଣ ମୁରାରୀଙ୍କ।

Word-by-Word Breakdown

कुंजबिहारी
Kunj Bihari
ବୃନ୍ଦାବନର କୁଞ୍ଜରେ ବିଚରଣକାରୀ
गिरिधर
Giridhar
ପର୍ବତ (ଗୋବର୍ଧନ) ଧାରଣକାରୀ
मुरारी
Murari
ମୁର ଦୈତ୍ୟର ବଧକାରୀ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ
बैजंती माला
Baijanti Mala
ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଫୁଲର ମାଳା
मुरली
Murali
ବଂଶୀ
कुण्डल
Kundal
କୁଣ୍ଡଳ (କାନର ଆଭୂଷଣ)
नंदलाला
Nandlala
ନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର
राधिका
Radhika
ରାଧା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରିୟା
बनमाली
Banmali
ବନଫୁଲର ମାଳା ଧାରଣକାରୀ
कस्तूरी तिलक
Kasturi Tilak
କପାଳରେ କସ୍ତୁରୀ ସୁଗନ୍ଧିତ ତିଳକ
मोर मुकुट
Mor Mukut
ମୟୂରପୁଚ୍ଛ ମୁକୁଟ
सुमन
Suman
ଫୁଲ
वेणु
Venu
ବେଣୁ, ବାଉଁଶ ବଂଶୀ
छप्पन भोग
Chhappan Bhog
56 ପ୍ରକାର ଭୋଗ
योगिनी
Yogini
ଦିବ୍ୟ ଦେବାଙ୍ଗନା (ଯୋଗିନୀ)
गंगा
Ganga
ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ନଦୀ
मोह भंगा
Moh Bhanga
ସାଂସାରିକ ମୋହର ନାଶ
भ्रमर
Bhramar
ଭ୍ରମର (କଳା ଅଳକର ରୂପକ)

Origin & History

Source: Braj bhakti tradition, Vrindavan

Author: Unknown (folk composition from Braj region)

Period: Medieval period, likely 16th-17th century

ଏହି ଆରତି ବ୍ରଜ ଅଞ୍ଚଳର ସମୃଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସଂସ୍କୃତିରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା — କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୈଶବର ଭୂମି। ବୃନ୍ଦାବନର ମନ୍ଦିରମାନେ, ବିଶେଷ କରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାଙ୍କେ ବିହାରୀ ମନ୍ଦିର, ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଏହି ଆରତି ଗାନ କରିଆସିଛନ୍ତି। 'କୁଞ୍ଜବିହାରୀ' ଶବ୍ଦ ସ୍ୱୟଂ ବାଙ୍କେ ବିହାରୀ ମନ୍ଦିରର ଦେବତାଙ୍କ ନାମ, ଯାହାର ସ୍ଥାପନା ତାନସେନଙ୍କ ଗୁରୁ ସ୍ୱାମୀ ହରିଦାସ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆରତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଜୀବ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କେ — ମୟୂର ମୁକୁଟ, ବଂଶୀ, ଶ୍ୟାମ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ କସ୍ତୂରୀ ତିଳକ — ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମଗ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ।

Frequently Asked Questions

ଆରତୀ କୁଞ୍ଜବିହାରୀ କୀ କିଏ ଲେଖିଥିଲେ?
ଏହି ଆରତି ଏକ ପ୍ରିୟ ଲୋକ-ଭକ୍ତି ରଚନା। ଏହାର ରଚୟିତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଜଣା ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଏହା ବୃନ୍ଦାବନର ବ୍ରଜ ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରାରେ ଖଞ୍ଜିତ ଓ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଗାନ କରାଯାଉଛି।
କୃଷ୍ଣ ଆରତି କେବେ କରାଯିବା ଉଚିତ?
ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ସନ୍ଧ୍ୟାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି ସମୟରେ, ଯଦିଓ ଏହାକୁ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଗାନ କରାଯାଇପାରେ। ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ଏକାଦଶୀ, ବୁଧବାର ଓ ଶୁକ୍ରବାରରେ ଏହା ବିଶେଷ ଶୁଭ।
କୁଞ୍ଜବିହାରୀର ଅର୍ଥ କଣ?
କୁଞ୍ଜବିହାରୀର ଅର୍ଥ 'କୁଞ୍ଜ (ବନ)ରେ ବିହାର କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି' — ଯାହା ରାଧା ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ବୃନ୍ଦାବନର ବନ-କୁଞ୍ଜରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାକୁ ସୂଚାଏ।
ଏହି ଆରତି କଣ ଘରେ ଗାନ କରାଯାଇପାରେ?
ନିଶ୍ଚୟ। ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଘରମାନଙ୍କରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଗାନ କରାଯାଉଥିବା ଆରତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ, ଏହାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛବି ସମ୍ମୁଖରେ ରଖନ୍ତୁ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଗାନ କରନ୍ତୁ।
ଛପ୍ପନ ଭୋଗ (୫୬ ଭୋଗ)ର ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ?
ଛପ୍ପନ ଭୋଗ ଅର୍ଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିବା ୫୬ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ବାଳ କୃଷ୍ଣ ସାତ ଦିନ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇବା ବେଳେ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାତ ଦିନ ଧରି ଦିନରେ ଆଠ ଥର ଭୋଜନ ଦେଲେ (୮×୭=୫୬), ଏହିପରି ଏହି ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →