bhaja-govindamshankaracharyaself-inquirydetachment

કા તે કાન્તા કસ્તે પુત્રઃ

ਕਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕਸਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 આત્મ-ચિંતનની શાંત ઘડીઓ, વિશેષ કરીને સવારે અથવા સૂતા પહેલાં·📜 Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on self-inquiry

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

આદિ શંકરાચાર્યના 'ભજ ગોવિન્દમ્' નો આ પ્રસિદ્ધ શ્લોક સાધક સમક્ષ આત્મ-વિચારના મહાન પ્રશ્નો મૂકે છે. 'તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ? તું કોણ છે? ક્યાંથી આવ્યો?' એમ પૂછીને એ કુટુંબ અને શરીર સાથેના મિથ્યા તાદાત્મ્યને શિથિલ કરે છે. આ વિચિત્ર સંસારને પ્રશ્ન કરીને, પ્રેમથી 'ભાઈ' કહેવાયેલા શ્રોતાને અહીં જ, અત્યારે જ આત્મતત્ત્વનો વિચાર કરવા પ્રેરે છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on self-inquiry · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)

આ શ્લોક આદિ શંકરાચાર્યના ભજ ગોવિન્દમ્ નો ભાગ છે, જે કાશીમાં સાંસારિક મોહથી આત્માને જગાડવા ગવાયો હતો. ધન, શરીર અને સંબંધોની ક્ષણભંગુરતા દર્શાવ્યા પછી, શંકરાચાર્ય અહીં સાધકનું ધ્યાન વેદાન્તના શાશ્વત પ્રશ્નો — તું કોણ છે? કોનો છે? ક્યાંથી આવ્યો? — તરફ વાળે છે, અને સંસારના વિચિત્ર દૃશ્યના મૂળમાં રહેલા આત્માના ચિંતનનું નિમંત્રણ આપે છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

આ જ પ્રશ્નો — 'હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો છું?' — આત્મ-વિચારના બીજ બન્યા, જેનો ઉપયોગ આધુનિક ઋષિઓ સહિત અસંખ્ય સાધકોએ આત્મ-સાક્ષાત્કાર માટે કર્યો છે. કહેવાય છે કે આ શ્લોક સાથે સાચા મનથી બેસવું એ એ અંતર્યાત્રાનો આરંભ છે જે સર્વ દુઃખનો અંત કરે છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

કા તે કાન્તા કસ્તે પુત્રઃ સંસારોઽયમતીવ વિચિત્રઃ । કસ્ય ત્વં કઃ કુત આયાતઃ તત્ત્વં ચિન્તય તદિહ ભ્રાતઃ ॥

Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah

અર્થ:તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ? આ સંસાર અત્યંત વિચિત્ર છે. તું કોનો છે? તું કોણ છે? ક્યાંથી આવ્યો છે? હે ભાઈ! એ તત્ત્વનો અહીં જ, અત્યારે જ વિચાર કર.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

કા🔊Kaકોણ (છે)

તે🔊Teતારી

કાન્તા🔊Kantaપત્ની, પ્રિયા

કસ્તે પુત્રઃ🔊Kaste putrahતારો પુત્ર કોણ છે?

સંસારઃ અયમ્🔊Samsarah ayamઆ સાંસારિક અસ્તિત્વ

અતીવ વિચિત્રઃ🔊Ativa vichitrahઅત્યંત વિચિત્ર અને અદ્ભુત

કસ્ય ત્વં🔊Kasya tvamતું કોનો છે?

કઃ🔊Kahતું કોણ છે?

કુત આયાતઃ🔊Kuta ayatahક્યાંથી આવ્યો છે?

તત્ત્વં🔊Tattvamતત્ત્વ, મૂળ સત્ય

ચિન્તય🔊Chintayaવિચાર કર, મનન કર

તદિહ🔊Tad-ihaતે, અહીં જ (આ જ જીવનમાં)

ભ્રાતઃ🔊Bhratahહે ભાઈ!

ਕਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕਸਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ પાઠના લાભ

✦

ઊંડા આત્મ-વિચારને જગાડે છે — 'હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો છું?'

✦

કાયમી મનાતા કુટુંબ સંબંધો પ્રત્યેની આસક્તિને શિથિલ કરે છે

✦

સાંસારિક અસ્તિત્વ (સંસાર) ની વિચિત્ર, સ્વપ્ન સમાન પ્રકૃતિને પ્રગટ કરે છે

✦

મનને શાશ્વત આત્મા (આત્મન્) ના ચિંતન તરફ વાળે છે

✦

સાધકને 'ભાઈ' કહીને અપાયેલ કોમળ છતાં હૃદયભેદી શિક્ષા

✦

આદિ શંકરાચાર્યના અદ્વૈતની દાર્શનિક ઊંડાઈ સમાવે છે

ਕਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕਸਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર

ઉત્તમ સમયઆત્મ-ચિંતનની શાંત ઘડીઓ, વિશેષ કરીને સવારે અથવા સૂતા પહેલાં

આ શ્લોકનો ધ્યાન તરીકે પાઠ કરો, દરેક પ્રશ્ન પર અટકીને — 'તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ? તું કોણ છે?' — ઓળખની દૃઢ ધારણાઓને ઓગળવા દો. ઝડપી જવાબ ન શોધો; પ્રશ્નોને જ મનને અંતર્મુખ કરવા દો. સમાપનના શબ્દો 'તત્ત્વં ચિન્તય' (સત્યનું ચિંતન કર) મૌન આત્મ-વિચારમાં બેસવાનું નિમંત્રણ છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ ਕਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕਸਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

તેનો અર્થ છે 'તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ?' આદિ શંકરાચાર્ય આ પ્રશ્નોથી દર્શાવે છે કે આપણા સંબંધો આપણી સાચી ઓળખ નથી, અને આપણને એ વિચારવા પ્રેરે છે કે આપણે ખરેખર કોણ છીએ અને ક્યાંથી આવ્યા છીએ.

એ આત્મ-વિચાર (આત્મ-વિચાર) નું આહ્વાન છે. આપણી આસક્તિઓ પર પ્રશ્ન કરીને અને 'હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો?' પૂછીને, આ શ્લોક શરીર અને કુટુંબથી પર શાશ્વત આત્મા તરફ સંકેત કરે છે, અને આ તત્ત્વનો આપણા વર્તમાન જીવનમાં વિચાર કરવા આગ્રહ કરે છે.

શંકરાચાર્ય સાધકને પ્રેમથી 'ભાઈ' કહીને સંબોધે છે, એ દર્શાવવા કે આ શિક્ષા નિંદાથી નહીં પણ કરુણાથી અપાઈ છે. એ એક સહજીવને સત્ય તરફ જગાડવા ઈચ્છતા ગુરુનો પ્રેમાળ ઉપદેશ છે.

એ આઠમી સદીમાં આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચાયેલ ભજ ગોવિન્દમ્ (મોહ મુદ્ગર) માંથી છે. આત્મ-વિચાર અને વૈરાગ્ય વિશે આ સ્તોત્રના સૌથી વધુ ઉદ્ધૃત શ્લોકોમાં એ એક છે.

આ પણ વાંચો

ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍भज गोविन्दम्Kastvam Koham Kuta Ayatahकस्त्वं कोऽहं कुत आयातः ਗੋਵਿੰਦਂ ਭਜ ਮੂਢਮਤੇगोविन्दं भज मूढमते Punarapi Jananam Punarapi Maranamपुनरपि जननं पुनरपि मरणम्Satsangatve Nissangatvamसत्सङ्गत्वे निस्सङ्गत्वम्ਅਸਤੋ ਮਾ ਸਦ੍ਗਮਯ (ਪਵਮਾਨ ਮੰਤਰ)असतो मा सद्गमय ਓਂ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯॐ नमः शिवाय

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ ਕਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕਸਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ ਕਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਕਸਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો