ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯
ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯
Also known as: salok mahalla 9 path · salok mahला 9 · salok m9 · guru tegh bahadur salok · salok mahalla 9 in english
Read in your language / script
✦ Meaning
Salok Mahalla 9 are the 57 saloks (couplets) of Guru Tegh Bahadur Ji that close the Guru Granth Sahib. In spare, piercing verse they teach detachment, fearlessness and the remembrance of God — that life is fleeting, the world a passing dream, and only the Name endures. They are recited at the conclusion of a Sehaj Path.
Origin & Story
Sri Guru Granth Sahib (Ang 1426–1429). English translation: Sant Singh Khalsa (public domain). · Guru Tegh Bahadur Ji · 17th century CE
Placed near the close of the Guru Granth Sahib, Guru Tegh Bahadur’s saloks distil a lifetime of wisdom into 57 couplets. Read at the end of a complete path, they leave the mind sober, fearless and fixed on the one Name that outlasts all things.
Complete Text with Meaning
Tap any line — or the ▶ button — to hear it recited
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
Meaning:ਇੱਕ ਹੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ। ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ:
ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯ ॥
salok mahalaa nauvaa ||
Meaning:ਸਲੋਕ, ਨੌਵੇਂ ਮਹਲ (ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ):
ਗੁਨ ਗੋਬਿੰਦ ਗਾਇਓ ਨਹੀ ਜਨਮੁ ਅਕਾਰਥ ਕੀਨੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਜਲ ਕਉ ਮੀਨੁ ॥੧॥
gun gobi(n)dh gaio nahee janam akaarath keen || kahu naanak har bhaj manaa jeh bidh jal kau meen ||1||
Meaning:ਜੇ ਤੂੰ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਗਾਏ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਗੁਆ ਲਿਆ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਜ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਜਲ ਨੂੰ (ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ)। ॥੧॥
ਬਿਖਿਅਨ ਸਿਉ ਕਾਹੇ ਰਚਿਓ ਨਿਮਖ ਨ ਹੋਹਿ ਉਦਾਸੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ ਪਰੈ ਨ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸ ॥੨॥
bikhian siau kaahe rachio nimakh na hoh udhaas || kahu naanak bhaj har manaa parai na jam kee faas ||2||
Meaning:ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਵੀ ਉਦਾਸ (ਵਿਰਕਤ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਜ, ਤਾਂ ਜਮ ਦੀ ਫਾਹੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ॥੨॥
ਤਰਨਾਪੋ ਇਉ ਹੀ ਗਇਓ ਲੀਓ ਜਰਾ ਤਨੁ ਜੀਤਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ ਅਉਧ ਜਾਤੁ ਹੈ ਬੀਤਿ ॥੩॥
taranaapo iau hee gio leeo jaraa tan jeet || kahu naanak bhaj har manaa aaudh jaat hai beet ||3||
Meaning:ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਇਉਂ ਹੀ ਲੰਘ ਗਈ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੇ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਜ, ਉਮਰ ਬੀਤਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ॥੩॥
ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਸੂਝੈ ਨਹੀ ਕਾਲੁ ਪਹੂਚਿਓ ਆਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਕਿਉ ਨ ਭਜੈ ਭਗਵਾਨੁ ॥੪॥
biradh bhio soojhai nahee kaal pahoochio aan || kahu naanak nar baavare kiau na bhajai bhagavaan ||4||
Meaning:ਤੂੰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਬਾਵਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਤੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭਜਦਾ? ॥੪॥
ਧਨੁ ਦਾਰਾ ਸੰਪਤਿ ਸਗਲ ਜਿਨਿ ਅਪੁਨੀ ਕਰਿ ਮਾਨਿ ॥ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਸੰਗੀ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਜਾਨਿ ॥੫॥
dhan dhaaraa sa(n)pat sagal jin apunee kar maan || ein mai kachh sa(n)gee nahee naanak saachee jaan ||5||
Meaning:ਧਨ, ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮੰਨ ਰੱਖਿਆ ਹੈ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣ। ॥੫॥
ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਨ ਭੈ ਹਰਨ ਹਰਿ ਅਨਾਥ ਕੇ ਨਾਥ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਜਾਨੀਐ ਸਦਾ ਬਸਤੁ ਤੁਮ ਸਾਥਿ ॥੬॥
patit udhaaran bhai haran har anaath ke naath || kahu naanak teh jaaneeaai sadhaa basat tum saath ||6||
Meaning:ਉਹ ਪਤਿਤਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੈਅ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਨਾਥਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ॥੬॥
ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਿਹ ਤੋ ਕਉ ਦੀਓ ਤਾਂ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ਨ ਕੀਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਅਬ ਕਿਉ ਡੋਲਤ ਦੀਨ ॥੭॥
tan dhan jeh to kau dheeo taa(n) siau neh na keen || kahu naanak nar baavare ab kiau ddolat dheen ||7||
Meaning:ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤਨ ਤੇ ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਬਾਵਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਡੋਲਦਾ ਹੈਂ? ॥੭॥
ਤਨੁ ਧਨੁ ਸੰਪੈ ਸੁਖ ਦੀਓ ਅਰੁ ਜਿਹ ਨੀਕੇ ਧਾਮ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਸਿਮਰਤ ਕਾਹਿ ਨ ਰਾਮੁ ॥੮॥
tan dhan sa(n)pai sukh dheeo ar jeh neeke dhaam || kahu naanak sun re manaa simarat kaeh na raam ||8||
Meaning:ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤਨ, ਧਨ, ਸੰਪਤੀ, ਸੁਖ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਦਿੱਤੇ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ॥੮॥
ਸਭ ਸੁਖ ਦਾਤਾ ਰਾਮੁ ਹੈ ਦੂਸਰ ਨਾਹਿਨ ਕੋਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਸਿਮਰਤ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥੯॥
sabh sukh dhaataa raam hai dhoosar naahin koi || kahu naanak sun re manaa teh simarat gat hoi ||9||
Meaning:ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਰਾਮ ਹੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ॥੯॥
ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਗਤਿ ਪਾਈਐ ਤਿਹ ਭਜੁ ਰੇ ਤੈ ਮੀਤ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਅਉਧ ਘਟਤ ਹੈ ਨੀਤ ॥੧੦॥
jeh simarat gat paieeaai teh bhaj re tai meet || kahu naanak sun re manaa aaudh ghaTat hai neet ||10||
Meaning:ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਗਤੀ (ਮੁਕਤੀ) ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਭਜ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਮਰ ਨਿੱਤ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ॥੧੦॥
ਪਾਂਚ ਤਤ ਕੋ ਤਨੁ ਰਚਿਓ ਜਾਨਹੁ ਚਤੁਰ ਸੁਜਾਨ ॥ ਜਿਹ ਤੇ ਉਪਜਿਓ ਨਾਨਕਾ ਲੀਨ ਤਾਹਿ ਮੈ ਮਾਨੁ ॥੧੧॥
paa(n)ch tat ko tan rachio jaanahu chatur sujaan || jeh te upajio naanakaa leen taeh mai maan ||11||
Meaning:ਇਹ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਹੇ ਚਤੁਰ ਸੁਜਾਨ, ਇਹ ਜਾਣ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਮੰਨ ਲੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੂੰ ਉਪਜਿਆ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਏਂਗਾ। ॥੧੧॥
ਘਟ ਘਟ ਮੈ ਹਰਿ ਜੂ ਬਸੈ ਸੰਤਨ ਕਹਿਓ ਪੁਕਾਰਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਭਜੁ ਮਨਾ ਭਉ ਨਿਧਿ ਉਤਰਹਿ ਪਾਰਿ ॥੧੨॥
ghaT ghaT mai har joo basai sa(n)tan kahio pukaar || kahu naanak teh bhaj manaa bhau nidh utareh paar ||12||
Meaning:ਘਟ-ਘਟ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਜ, ਤਾਂ ਭਵਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਰ ਜਾਏਂਗਾ। ॥੧੨॥
ਸੁਖੁ ਦੁਖੁ ਜਿਹ ਪਰਸੈ ਨਹੀ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਸੋ ਮੂਰਤਿ ਭਗਵਾਨ ॥੧੩॥
sukh dhukh jeh parasai nahee lobh moh abhimaan || kahu naanak sun re manaa so moorat bhagavaan ||13||
Meaning:ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਛੂੰਹਦੇ ਨਹੀਂ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ॥੧੩॥
ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾਹਿ ਜਿਹਿ ਕੰਚਨ ਲੋਹ ਸਮਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਮੁਕਤਿ ਤਾਹਿ ਤੈ ਜਾਨਿ ॥੧੪॥
ausatat ni(n)dhiaa naeh jeh ka(n)chan loh samaan || kahu naanak sun re manaa mukat taeh tai jaan ||14||
Meaning:ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਤਤ-ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ (ਵਿਆਪਦੀ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਤੇ ਲੋਹਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹਨ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਜਾਣ। ॥੧੪॥
ਹਰਖੁ ਸੋਗੁ ਜਾ ਕੈ ਨਹੀ ਬੈਰੀ ਮੀਤ ਸਮਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਮੁਕਤਿ ਤਾਹਿ ਤੈ ਜਾਨਿ ॥੧੫॥
harakh sog jaa kai nahee bairee meet samaan || kahu naanak sun re manaa mukat taeh tai jaan ||15||
Meaning:ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਖ-ਸੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹਨ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਜਾਣ। ॥੧੫॥
ਭੈ ਕਾਹੂ ਕਉ ਦੇਤ ਨਹਿ ਨਹਿ ਭੈ ਮਾਨਤ ਆਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਗਿਆਨੀ ਤਾਹਿ ਬਖਾਨਿ ॥੧੬॥
bhai kaahoo kau dhet neh neh bhai maanat aan || kahu naanak sun re manaa giaanee taeh bakhaan ||16||
Meaning:ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਭੈਅ ਮੰਨਦਾ ਹੈ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਆਖ। ॥੧੬॥
ਜਿਹਿ ਬਿਖਿਆ ਸਗਲੀ ਤਜੀ ਲੀਓ ਭੇਖ ਬੈਰਾਗ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਨਰ ਮਾਥੈ ਭਾਗੁ ॥੧੭॥
jeh bikhiaa sagalee tajee leeo bhekh bairaag || kahu naanak sun re manaa teh nar maathai bhaag ||17||
Meaning:ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਾਸਨਾ ਤਜ ਦਿੱਤੀ, ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਭੇਖ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭਾਗ ਹੈ। ॥੧੭॥
ਜਿਹਿ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਤਜੀ ਸਭ ਤੇ ਭਇਓ ਉਦਾਸੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਘਟਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਵਾਸੁ ॥੧੮॥
jeh maiaa mamataa tajee sabh te bhio udhaas || kahu naanak sun re manaa teh ghaT braham nivaas ||18||
Meaning:ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਮਤਾ ਤਜ ਦਿੱਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ॥੧੮॥
ਜਿਹਿ ਪ੍ਰਾਨੀ ਹਉਮੈ ਤਜੀ ਕਰਤਾ ਰਾਮੁ ਪਛਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਵਹੁ ਮੁਕਤਿ ਨਰੁ ਇਹ ਮਨ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੧੯॥
jeh praanee haumai tajee karataa raam pachhaan || kahu naanak vahu mukat nar ieh man saachee maan ||19||
Meaning:ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਹਉਮੈ ਤਜ ਕੇ ਕਰਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ। ॥੧੯॥
ਭੈ ਨਾਸਨ ਦੁਰਮਤਿ ਹਰਨ ਕਲਿ ਮੈ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ॥ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਜੋ ਨਾਨਕ ਭਜੈ ਸਫਲ ਹੋਹਿ ਤਿਹ ਕਾਮ ॥੨੦॥
bhai naasan dhuramat haran kal mai har ko naam || nis dhin jo naanak bhajai safal hoh teh kaam ||20||
Meaning:ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਭੈਅ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੁਰਮਤ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਜੋ ਰਾਤ-ਦਿਨ (ਉਸ ਨੂੰ) ਭਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ॥੨੦॥
ਜਿਹਬਾ ਗੁਨ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਹੁ ਕਰਨ ਸੁਨਹੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਪਰਹਿ ਨ ਜਮ ਕੈ ਧਾਮ ॥੨੧॥
jihabaa gun gobi(n)dh bhajahu karan sunahu har naam || kahu naanak sun re manaa pareh na jam kai dhaam ||21||
Meaning:ਜੀਭ ਨਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਗੁਣ ਭਜ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਜਮ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਏਂਗਾ। ॥੨੧॥
ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਮਮਤਾ ਤਜੈ ਲੋਭ ਮੋਹ ਅਹੰਕਾਰ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਆਪਨ ਤਰੈ ਅਉਰਨ ਲੇਤ ਉਧਾਰ ॥੨੨॥
jo praanee mamataa tajai lobh moh aha(n)kaar || kahu naanak aapan tarai aauran let udhaar ||22||
Meaning:ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਮਤਾ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਆਪ ਤਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ॥੨੨॥
ਜਿਉ ਸੁਪਨਾ ਅਰੁ ਪੇਖਨਾ ਐਸੇ ਜਗ ਕਉ ਜਾਨਿ ॥ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਸਾਚੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਭਗਵਾਨ ॥੨੩॥
jiau supanaa ar pekhanaa aaise jag kau jaan || ein mai kachh saacho nahee naanak bin bhagavaan ||23||
Meaning:ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨਾ ਤੇ (ਅੱਖਾਂ ਦਾ) ਤਮਾਸ਼ਾ — ਇਸ ਜਗਤ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਾਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਨਾਨਕ, ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। ॥੨੩॥
ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਮਾਇਆ ਕਾਰਨੇ ਪ੍ਰਾਨੀ ਡੋਲਤ ਨੀਤ ॥ ਕੋਟਨ ਮੈ ਨਾਨਕ ਕੋਊ ਨਾਰਾਇਨੁ ਜਿਹ ਚੀਤਿ ॥੨੪॥
nis dhin maiaa kaarane praanee ddolat neet || koTan mai naanak kouoo naarain jeh cheet ||24||
Meaning:ਰਾਤ-ਦਿਨ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਿੱਤ ਡੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ। ॥੨੪॥
ਜੈਸੇ ਜਲ ਤੇ ਬੁਦਬੁਦਾ ਉਪਜੈ ਬਿਨਸੈ ਨੀਤ ॥ ਜਗ ਰਚਨਾ ਤੈਸੇ ਰਚੀ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਮੀਤ ॥੨੫॥
jaise jal te budhabudhaa upajai binasai neet || jag rachanaa taise rachee kahu naanak sun meet ||25||
Meaning:ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਤੋਂ ਬੁਲਬੁਲਾ ਉਪਜਦਾ ਤੇ ਨਿੱਤ ਮਿਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਰਚੀ ਗਈ — ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਿੱਤਰ। ॥੨੫॥
ਪ੍ਰਾਨੀ ਕਛੂ ਨ ਚੇਤਈ ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਅੰਧੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਪਰਤ ਤਾਹਿ ਜਮ ਫੰਧ ॥੨੬॥
praanee kachhoo na chetiee madh maiaa kai a(n)dh || kahu naanak bin har bhajan parat taeh jam fa(n)dh ||26||
Meaning:ਪ੍ਰਾਣੀ ਕੁਝ ਵੀ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹਰੀ ਦੇ ਭਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਮ ਦੀ ਫਾਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ॥੨੬॥
ਜਉ ਸੁਖ ਕਉ ਚਾਹੈ ਸਦਾ ਸਰਨਿ ਰਾਮ ਕੀ ਲੇਹ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਦੁਰਲਭ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹ ॥੨੭॥
jau sukh kau chaahai sadhaa saran raam kee leh || kahu naanak sun re manaa dhuralabh maanukh dheh ||27||
Meaning:ਜੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ॥੨੭॥
ਮਾਇਆ ਕਾਰਨਿ ਧਾਵਹੀ ਮੂਰਖ ਲੋਗ ਅਜਾਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਸਿਰਾਨ ॥੨੮॥
maiaa kaaran dhaavahee moorakh log ajaan || kahu naanak bin har bhajan birathaa janam siraan ||28||
Meaning:ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂਰਖ ਤੇ ਅਨਜਾਣ ਲੋਕ ਦੌੜਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹਰੀ ਦੇ ਭਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ॥੨੮॥
ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਭਜੈ ਰੂਪ ਰਾਮ ਤਿਹ ਜਾਨੁ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਹਰਿ ਅੰਤਰੁ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੨੯॥
jo praanee nis dhin bhajai roop raam teh jaan || har jan har a(n)tar nahee naanak saachee maan ||29||
Meaning:ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀ ਰਾਤ-ਦਿਨ (ਹਰੀ ਨੂੰ) ਭਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣ। ਹਰੀ-ਜਨ ਤੇ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ — ਹੇ ਨਾਨਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ। ॥੨੯॥
ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੈ ਫਧਿ ਰਹਿਓ ਬਿਸਰਿਓ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਮੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਜੀਵਨ ਕਉਨੇ ਕਾਮ ॥੩੦॥
man maiaa mai fadh rahio bisario gobi(n)dh naam || kahu naanak bin har bhajan jeevan kaune kaam ||30||
Meaning:ਮਨ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸਰ ਗਿਆ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹਰੀ ਦੇ ਭਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ? ॥੩੦॥
ਪ੍ਰਾਨੀ ਰਾਮੁ ਨ ਚੇਤਈ ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਅੰਧੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਪਰਤ ਤਾਹਿ ਜਮ ਫੰਧ ॥੩੧॥
praanee raam na chetiee madh maiaa kai a(n)dh || kahu naanak har bhajan bin parat taeh jam fa(n)dh ||31||
Meaning:ਪ੍ਰਾਣੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹਰੀ ਦੇ ਭਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਮ ਦੀ ਫਾਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ॥੩੧॥
ਸੁਖ ਮੈ ਬਹੁ ਸੰਗੀ ਭਏ ਦੁਖ ਮੈ ਸੰਗਿ ਨ ਕੋਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਅੰਤਿ ਸਹਾਈ ਹੋਇ ॥੩੨॥
sukh mai bahu sa(n)gee bhe dhukh mai sa(n)g na koi || kahu naanak har bhaj manaa a(n)t sahaiee hoi ||32||
Meaning:ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਥੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਾਥ ਨਹੀਂ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਜ, ਉਹੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗਾ। ॥੩੨॥
ਜਨਮ ਜਨਮ ਭਰਮਤ ਫਿਰਿਓ ਮਿਟਿਓ ਨ ਜਮ ਕੋ ਤ੍ਰਾਸੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਨਿਰਭੈ ਪਾਵਹਿ ਬਾਸੁ ॥੩੩॥
janam janam bharamat firio miTio na jam ko traas || kahu naanak har bhaj manaa nirabhai paaveh baas ||33||
Meaning:ਜਨਮ-ਜਨਮ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਪਰ ਜਮ ਦਾ ਤ੍ਰਾਸ ਨਾ ਮਿਟਿਆ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਜ, ਤਾਂ ਨਿਰਭੈ ਨਿਵਾਸ ਪਾਏਂਗਾ। ॥੩੩॥
ਜਤਨ ਬਹੁਤੁ ਮੈ ਕਰਿ ਰਹਿਓ ਮਿਟਿਓ ਨ ਮਨ ਕੋ ਮਾਨੁ ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਸਿਉ ਨਾਨਕ ਫਧਿਓ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਭਗਵਾਨ ॥੩੪॥
jatan bahut mai kar rahio miTio na man ko maan || dhuramat siau naanak fadhio raakh leh bhagavaan ||34||
Meaning:ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲਏ, ਪਰ ਮਨ ਦਾ ਮਾਣ ਨਾ ਮਿਟਿਆ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਨਾਨਕ ਦੁਰਮਤ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ। ॥੩੪॥
ਬਾਲ ਜੁਆਨੀ ਅਰੁ ਬਿਰਧਿ ਫੁਨਿ ਤੀਨਿ ਅਵਸਥਾ ਜਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਬਿਰਥਾ ਸਭ ਹੀ ਮਾਨੁ ॥੩੫॥
baal juaanee ar biradh fun teen avasathaa jaan || kahu naanak har bhajan bin birathaa sabh hee maan ||35||
Meaning:ਬਾਲਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਫਿਰ ਬੁਢਾਪਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹਰੀ ਦੇ ਭਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨ। ॥੩੫॥
ਕਰਣੋ ਹੁਤੋ ਸੁ ਨਾ ਕੀਓ ਪਰਿਓ ਲੋਭ ਕੈ ਫੰਧ ॥ ਨਾਨਕ ਸਮਿਓ ਰਮਿ ਗਇਓ ਅਬ ਕਿਉ ਰੋਵਤ ਅੰਧ ॥੩੬॥
karano huto su naa keeo pario lobh kai fa(n)dh || naanak samio ram gio ab kiau rovat a(n)dh ||36||
Meaning:ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ ਸੋ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਲੋਭ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ? ॥੩੬॥
ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੈ ਰਮਿ ਰਹਿਓ ਨਿਕਸਤ ਨਾਹਿਨ ਮੀਤ ॥ ਨਾਨਕ ਮੂਰਤਿ ਚਿਤ੍ਰ ਜਿਉ ਛਾਡਿਤ ਨਾਹਿਨ ਭੀਤਿ ॥੩੭॥
man maiaa mai ram rahio nikasat naahin meet || naanak moorat chitr jiau chhaaddit naahin bheet ||37||
Meaning:ਮਨ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਚਿਤਰੀ ਮੂਰਤ ਕੰਧ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ॥੩੭॥
ਨਰ ਚਾਹਤ ਕਛੁ ਅਉਰ ਅਉਰੈ ਕੀ ਅਉਰੈ ਭਈ ॥ ਚਿਤਵਤ ਰਹਿਓ ਠਗਉਰ ਨਾਨਕ ਫਾਸੀ ਗਲਿ ਪਰੀ ॥੩੮॥
nar chaahat kachh aaur aaurai kee aaurai bhiee || chitavat rahio Thagaur naanak faasee gal paree ||38||
Meaning:ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਾਹੀ ਉਸੇ ਦੇ ਗਲ ਪੈ ਗਈ। ॥੩੮॥
ਜਤਨ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਕੇ ਕੀਏ ਦੁਖ ਕੋ ਕੀਓ ਨ ਕੋਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਸੋ ਹੋਇ ॥੩੯॥
jatan bahut sukh ke ke'ee dhukh ko keeo na koi || kahu naanak sun re manaa har bhaavai so hoi ||39||
Meaning:ਸੁਖ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਦੁਖ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਸੁਣ ਰੇ ਮਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ॥੩੯॥
ਜਗਤੁ ਭਿਖਾਰੀ ਫਿਰਤੁ ਹੈ ਸਭ ਕੋ ਦਾਤਾ ਰਾਮੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਮਨ ਸਿਮਰੁ ਤਿਹ ਪੂਰਨ ਹੋਵਹਿ ਕਾਮ ॥੪੦॥
jagat bhikhaaree firat hai sabh ko dhaataa raam || kahu naanak man simar teh pooran hoveh kaam ||40||
Meaning:ਜਗਤ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਦਾ ਦਾਤਾ ਰਾਮ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਮਨ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ। ॥੪੦॥
ਝੂਠੈ ਮਾਨੁ ਕਹਾ ਕਰੈ ਜਗੁ ਸੁਪਨੇ ਜਿਉ ਜਾਨੁ ॥ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਤੇਰੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਕਹਿਓ ਬਖਾਨਿ ॥੪੧॥
jhooThai maan kahaa karai jag supane jiau jaan || ein mai kachh tero nahee naanak kahio bakhaan ||41||
Meaning:ਝੂਠਾ ਮਾਣ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਜਿਹਾ ਜਾਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ — ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਖ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ॥੪੧॥
ਗਰਬੁ ਕਰਤੁ ਹੈ ਦੇਹ ਕੋ ਬਿਨਸੈ ਛਿਨ ਮੈ ਮੀਤ ॥ ਜਿਹਿ ਪ੍ਰਾਨੀ ਹਰਿ ਜਸੁ ਕਹਿਓ ਨਾਨਕ ਤਿਹਿ ਜਗੁ ਜੀਤਿ ॥੪੨॥
garab karat hai dheh ko binasai chhin mai meet || jeh praanee har jas kahio naanak teh jag jeet ||42||
Meaning:ਤੂੰ ਦੇਹੀ ਦਾ ਗਰਬ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਹਰੀ ਦਾ ਜਸ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਨਾਨਕ, ਉਸੇ ਨੇ ਜਗਤ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ॥੪੨॥
ਜਿਹ ਘਟਿ ਸਿਮਰਨੁ ਰਾਮ ਕੋ ਸੋ ਨਰੁ ਮੁਕਤਾ ਜਾਨੁ ॥ ਤਿਹਿ ਨਰ ਹਰਿ ਅੰਤਰੁ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੪੩॥
jeh ghaT simaran raam ko so nar mukataa jaan || teh nar har a(n)tar nahee naanak saachee maan ||43||
Meaning:ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਜਾਣ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ — ਹੇ ਨਾਨਕ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ। ॥੪੩॥
ਏਕ ਭਗਤਿ ਭਗਵਾਨ ਜਿਹ ਪ੍ਰਾਨੀ ਕੈ ਨਾਹਿ ਮਨਿ ॥ ਜੈਸੇ ਸੂਕਰ ਸੁਆਨ ਨਾਨਕ ਮਾਨੋ ਤਾਹਿ ਤਨੁ ॥੪੪॥
ek bhagat bhagavaan jeh praanee kai naeh man || jaise sookar suaan naanak maano taeh tan ||44||
Meaning:ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਭਗਤੀ ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ — ਹੇ ਨਾਨਕ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੂਰ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਜਿਹਾ ਜਾਣ। ॥੪੪॥
ਸੁਆਮੀ ਕੋ ਗ੍ਰਿਹੁ ਜਿਉ ਸਦਾ ਸੁਆਨ ਤਜਤ ਨਹੀ ਨਿਤ ॥ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਧਿ ਹਰਿ ਭਜਉ ਇਕ ਮਨਿ ਹੁਇ ਇਕ ਚਿਤਿ ॥੪੫॥
suaamee ko girahu jiau sadhaa suaan tajat nahee nit || naanak ieh bidh har bhajau ik man hui ik chit ||45||
Meaning:ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ — ਹੇ ਨਾਨਕ, ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭਜ, ਇੱਕ ਮਨ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ। ॥੪੫॥
ਤੀਰਥ ਬਰਤ ਅਰੁ ਦਾਨ ਕਰਿ ਮਨ ਮੈ ਧਰੈ ਗੁਮਾਨੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਿਹਫਲ ਜਾਤ ਤਿਹ ਜਿਉ ਕੁੰਚਰ ਇਸਨਾਨੁ ॥੪੬॥
teerath barat ar dhaan kar man mai dharai gumaan || naanak nihafal jaat teh jiau ku(n)char isanaan ||46||
Meaning:ਜੋ ਤੀਰਥ, ਵਰਤ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਮਾਨ ਧਰਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਨਾਨਕ, ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਨਿਸਫਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ। ॥੪੬॥
ਸਿਰੁ ਕੰਪਿਓ ਪਗ ਡਗਮਗੇ ਨੈਨ ਜੋਤਿ ਤੇ ਹੀਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਧਿ ਭਈ ਤਊ ਨ ਹਰਿ ਰਸਿ ਲੀਨ ॥੪੭॥
sir ka(n)pio pag ddagamage nain jot te heen || kahu naanak ieh bidh bhiee tuoo na har ras leen ||47||
Meaning:ਸਿਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ, ਪੈਰ ਡਗਮਗਾ ਗਏ, ਨੈਣ ਜੋਤ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੋ ਗਏ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਰੀ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਾ ਹੋਇਆ। ॥੪੭॥
ਨਿਜ ਕਰਿ ਦੇਖਿਓ ਜਗਤੁ ਮੈ ਕੋ ਕਾਹੂ ਕੋ ਨਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਹੈ ਤਿਹ ਰਾਖੋ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥੪੮॥
nij kar dhekhio jagat mai ko kaahoo ko naeh || naanak thir har bhagat hai teh raakho man maeh ||48||
Meaning:ਮੈਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਥਿਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ॥੪੮॥
ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ ॥ ਕਹਿ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਨਾ ਰਹੈ ਜਿਉ ਬਾਲੂ ਕੀ ਭੀਤਿ ॥੪੯॥
jag rachanaa sabh jhooTh hai jaan leh re meet || keh naanak thir naa rahai jiau baaloo kee bheet ||49||
Meaning:ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ — ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੀ ਕੰਧ। ॥੪੯॥
ਰਾਮੁ ਗਇਓ ਰਾਵਨੁ ਗਇਓ ਜਾ ਕਉ ਬਹੁ ਪਰਵਾਰੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਕਛੁ ਨਹੀ ਸੁਪਨੇ ਜਿਉ ਸੰਸਾਰੁ ॥੫੦॥
raam gio raavan gio jaa kau bahu paravaar || kahu naanak thir kachh nahee supane jiau sa(n)saar ||50||
Meaning:ਰਾਮ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਰਾਵਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਕੁਝ ਵੀ ਥਿਰ ਨਹੀਂ, ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨੇ ਜਿਹਾ ਹੈ। ॥੫੦॥
ਚਿੰਤਾ ਤਾ ਕੀ ਕੀਜੀਐ ਜੋ ਅਨਹੋਨੀ ਹੋਇ ॥ ਇਹੁ ਮਾਰਗੁ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਕੋਇ ॥੫੧॥
chi(n)taa taa kee keejeeaai jo anahonee hoi || eih maarag sa(n)saar ko naanak thir nahee koi ||51||
Meaning:ਚਿੰਤਾ ਉਸੇ ਦੀ ਕੀਜੀਏ ਜੋ ਅਣਹੋਣੀ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਹੀ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਥਿਰ ਨਹੀਂ। ॥੫੧॥
ਜੋ ਉਪਜਿਓ ਸੋ ਬਿਨਸਿ ਹੈ ਪਰੋ ਆਜੁ ਕੈ ਕਾਲਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ਲੇ ਛਾਡਿ ਸਗਲ ਜੰਜਾਲ ॥੫੨॥
jo upajio so binas hai paro aaj kai kaal || naanak har gun gai le chhaadd sagal ja(n)jaal ||52||
Meaning:ਜੋ ਉਪਜਿਆ ਹੈ ਸੋ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਅੱਜ ਜਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਡਿੱਗ ਪਏਗਾ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾ ਲੈ, ਸਭ ਜੰਜਾਲ ਛੱਡ ਦੇ। ॥੫੨॥
ਦੋਹਰਾ ॥
dhoharaa ||
Meaning:ਦੋਹਰਾ:
ਬਲੁ ਛੁਟਕਿਓ ਬੰਧਨ ਪਰੇ ਕਛੂ ਨ ਹੋਤ ਉਪਾਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਅਬ ਓਟ ਹਰਿ ਗਜ ਜਿਉ ਹੋਹੁ ਸਹਾਇ ॥੫੩॥
bal chhuTakio ba(n)dhan pare kachhoo na hot upai || kahu naanak ab oT har gaj jiau hoh sahai ||53||
Meaning:ਬਲ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਬੰਧਨ ਪੈ ਗਏ, ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਹੁਣ ਹਰੀ ਹੀ ਓਟ ਹੈ, ਗਜ (ਗਜੇਂਦਰ) ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਸਹਾਈ ਹੋ। ॥੫੩॥
ਬਲੁ ਹੋਆ ਬੰਧਨ ਛੁਟੇ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੋਤ ਉਪਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਮਰੈ ਹਾਥ ਮੈ ਤੁਮ ਹੀ ਹੋਤ ਸਹਾਇ ॥੫੪॥
bal hoaa ba(n)dhan chhuTe sabh kichh hot upai || naanak sabh kichh tumarai haath mai tum hee hot sahai ||54||
Meaning:ਬਲ ਆ ਗਿਆ, ਬੰਧਨ ਛੁੱਟ ਗਏ, ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ॥੫੪॥
ਸੰਗ ਸਖਾ ਸਭਿ ਤਜਿ ਗਏ ਕੋਊ ਨ ਨਿਬਹਿਓ ਸਾਥਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਪਤਿ ਮੈ ਟੇਕ ਏਕ ਰਘੁਨਾਥ ॥੫੫॥
sa(n)g sakhaa sabh taj ge kouoo na nibahio saath || kahu naanak ieh bipat mai Tek ek raghunaath ||55||
Meaning:ਸੰਗ-ਸਾਥੀ ਸਭ ਛੱਡ ਗਏ, ਕੋਈ ਸਾਥ ਨਾ ਨਿਭਿਆ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਘੁਨਾਥ ਹੀ ਟੇਕ ਹੈ। ॥੫੫॥
ਨਾਮੁ ਰਹਿਓ ਸਾਧੂ ਰਹਿਓ ਰਹਿਓ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਜਗਤ ਮੈ ਕਿਨ ਜਪਿਓ ਗੁਰ ਮੰਤੁ ॥੫੬॥
naam rahio saadhoo rahio rahio gur gobi(n)dh || kahu naanak ieh jagat mai kin japio gur ma(n)t ||56||
Meaning:ਨਾਮ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਾਧੂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੇ ਹੀ ਗੁਰ-ਮੰਤਰ ਜਪਿਆ। ॥੫੬॥
ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਉਰ ਮੈ ਗਹਿਓ ਜਾ ਕੈ ਸਮ ਨਹੀ ਕੋਇ ॥ ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਸੰਕਟ ਮਿਟੈ ਦਰਸੁ ਤੁਹਾਰੋ ਹੋਇ ॥੫੭॥੧॥
raam naam ur mai gahio jaa kai sam nahee koi || jeh simarat sa(n)kaT miTai dharas tuhaaro hoi ||57||1||
Meaning:ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਸੰਕਟ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ॥੫੭॥੧॥
Benefits of Chanting ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯
The 57 saloks of Guru Tegh Bahadur Ji — wisdom on detachment and fearlessness
Cuts attachment to the fleeting world and turns the mind to God
Recited at the conclusion (bhog) of a Sehaj Path
Brings calm, perspective and remembrance of the Eternal
How to Chant ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯
Recite the saloks slowly, letting each couplet’s teaching on impermanence and the Name settle in the mind. Read in Gurmukhi with transliteration and meaning provided.