ధ్రువ స్తుతి

అర్థం:ఓ ప్రభూ! నీవు సమస్త శక్తులను ధరించిన సర్వశక్తిమంతుడవు. నా లోపల ప్రవేశించి, నీ తేజస్సుతో నిద్రాణమైన నా వాక్కును తిరిగి జీవింపజేశావు; నా చేతులు, కాళ్ళు, చెవులు, చర్మం మొదలైన ఇంద్రియాలను, ప్రాణాలను కూడా చైతన్యవంతం చేశావు. ఆ పరమపురుషుడవైన నీకు నా నమస్కారం.

అర్థం:ఓ భగవంతుడా! నీవు ఒక్కడవే; 'మాయ' అనే ఉగ్రగుణములు గల నీ శక్తితో మహత్తత్త్వము మొదలైన సమస్త సృష్టిని రచించి, అందులో పురుషరూపంలో ప్రవేశించి, దాని గుణములలో అనేకుడవలె కనిపిస్తావు — ఒకే అగ్ని వివిధ కట్టెలలో నానా రూపాలలో ప్రకాశించినట్లు.

అర్థం:ఓ నాథా! నీవిచ్చిన బుద్ధితోనే ఈ శరణాగతుడైన జీవుడు నిద్ర నుండి మేల్కొన్నవానివలె ఈ విశ్వాన్ని దర్శిస్తాడు. ఓ ఆర్తబంధూ! మరి వివేకి అయినవాడు మోక్షమునకు ఏకైక ఆశ్రయమైన నీ చరణకమలాలను ఎలా మరచిపోగలడు?

అర్థం:నిశ్చయంగా వారి బుద్ధి నీ మాయచేత అపహరింపబడింది — కల్పవృక్షమైన నిన్ను జన్మమృత్యువుల నుండి విముక్తి వంటి ఇతర ప్రయోజనాల కోసం పూజించేవారు; ఎందుకంటే వారు కోరే స్పర్శజన్య భోగాలు శవప్రాయమైనవి, నరకంలో సైతం లభించేవి.

అర్థం:ఓ నాథా! నీ చరణకమలాల ధ్యానంచేత లేదా నీ భక్తుల కథలను వినడంచేత దేహధారులకు లభించే ఆనందం — నీ స్వమహిమారూప బ్రహ్మంలో (నిర్విశేష మోక్షంలో) లీనమైనా లభించకుండుగాక; ఇక మృత్యువు ఖడ్గంచేత విమానాలు ధ్వంసమయ్యే ఆ స్వర్గభోగాల మాట చెప్పనేల!

అర్థం:ఓ అనంతా! నీయందు నిరంతరం భక్తి ప్రవహించే మహాత్ములు, నిర్మలహృదయులైన భక్తుల సాంగత్యం నాకు సదా లభించుగాక; దానివలన నీ గుణాల కథామృత పానంతో మత్తుడనై ఈ ఘోర విపత్తుల భవసాగరాన్ని సులభంగా దాటగలను.

అర్థం:ఓ కమలనాభా! నీ చరణకమలాల సుగంధానికి లోభించిన భక్తుల హృదయాలయందు ప్రేమ పెంచుకున్నవారు, ఓ ఈశా! కొడుకు, మిత్రుడు, ఇల్లు, ధనం, భార్య మొదలైన ఈ మర్త్యలోక ప్రియవస్తువులను సైతం స్మరించరు.

అర్థం:ఓ అజా! పశువులు, వృక్షాలు, పక్షులు, సరీసృపాలు, దేవతలు, దైత్యులు, మానవులు మొదలైనవారితో నిండి, సత్‌-అసత్‌ భేదంతో కూడిన నీ ఈ మహత్తత్త్వాది అనేక రూపాలతో కూడిన స్థూల విశ్వరూపాన్ని నేనెరుగుదును; దానికి అతీతమైన ఏ పరమతత్త్వంలో వివాదమే లేదో దానిని కూడా ఎరుగుదును.

అర్థం:ఏ పరమపురుషుడు కల్పాంతంలో ఈ సమస్త సృష్టిని తన ఉదరంలో ధరించి, స్వయంప్రకాశుడై అనంతశేషుని సఖునిగా చేసుకొని అతని ఒడిలో శయనిస్తాడో, ఎవని నాభిసాగరం నుండి ఉద్భవించిన స్వర్ణలోకపద్మ గర్భంలో తేజోమయుడైన బ్రహ్మ ఉద్భవిస్తాడో — ఆ భగవంతునికి నేను ప్రణమిల్లుతున్నాను.

అర్థం:నీవు నిత్యముక్తుడవు, పరిశుద్ధుడవు, విబుద్ధాత్మవు, కూటస్థుడవైన ఆదిపురుషుడవు, త్రిగుణ/త్రిలోకాధీశ్వరుడవైన భగవంతుడవు. నీ అఖండదృష్టితో బుద్ధి యొక్క ప్రతి అవస్థకు ద్రష్టవై ఉండీ, సృష్టిస్థితుల అధ్యక్షునిగా అందరికంటే వేరుగా, నిర్లిప్తుడవై ఉంటావు.

అర్థం:ఏ తత్త్వంలో విద్య-అవిద్య మొదలైన పరస్పర విరుద్ధగతులు గల వివిధ శక్తులు క్రమంగా నిరంతరం ఉదయిస్తుంటాయో — ఆ ఏకైక, అనంత, ఆది, ఆనందస్వరూప, నిర్వికార, విశ్వోద్భవమైన బ్రహ్మాన్ని నేను శరణు పొందుతున్నాను.

అర్థం:ఓ భగవంతుడా! పురుషార్థస్వరూపమైన నీ చరణకమలాలను సేవించేవానికి లభించే ఆశీర్వాదాలు సత్యమైనవే. అయినా, ఓ ఆర్యా! భగవంతుడు తన దీనభక్తులను వారి ప్రార్థనను మించి రక్షిస్తాడు — ప్రేమతో ఆరాటపడే ఆవు తన నిస్సహాయ దూడను పోషించినట్లు.