શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૩૮ — ત્વમાદિદેવઃ પુરુષઃ પુરાણઃ
Bhagavad Gita 11.38 — Tvam Adi-devah Purushah Puranah in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
અતિ વિશાળ લૌકિક રૂપને જોઈને અર્જુન શ્રીકૃષ્ણની ભાવવિભોર સ્તુતિ કરવા લાગે છે. આ શ્લોકમાં તેઓ ભગવાનને આદિદેવ, સનાતન પુરુષ, તથા સમસ્ત સૃષ્ટિના પરમ આશ્રય અને નિધાન રૂપે વંદે છે. શ્રીકૃષ્ણ જ્ઞાતા પણ છે અને જ્ઞેય પણ, પરમ ધામ છે, અને સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપ્ત છે -- આ પરમાત્માના સર્વવ્યાપક સ્વરૂપનો સુંદર સાર છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 38 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય, વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં, શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા દિવ્યચક્ષુ પ્રદાન કરાયા અને પોતાનું લૌકિક રૂપ પ્રગટ કર્યા પછી અર્જુન વિસ્મય અને ભક્તિથી ભરાઈ જાય છે. શ્લોકોની એક શૃંખલામાં તેઓ ભગવાનનું ગુણગાન કરે છે; અહીં તેઓ શ્રીકૃષ્ણને આદિદેવ, પરમ આશ્રય, જ્ઞાતા અને જ્ઞેય, તથા અનંત રૂપો વાળા સર્વવ્યાપી પુરુષ રૂપે ઘોષિત કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્ત માને છે કે આ શબ્દોથી ભગવાનનું ગુણગાન કરવું — તેમને સમસ્તના મૂળ, આશ્રય અને અંતિમ ધામ રૂપે ઓળખવા — આત્માને તેમની વધુ નિકટ લઈ જાય છે, કેમ કે ગીતા વચન આપે છે કે જે ભક્તિપૂર્વક તેમની સ્તુતિ અને સ્મરણ કરે છે, તેઓ ક્યારેય નષ્ટ થતા નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ત્વમાદિદેવઃ પુરુષઃ પુરાણ સ્ત્વમસ્ય વિશ્વસ્ય પરં નિધાનમ્। વેત્તાસિ વેદ્યં ચ પરં ચ ધામ ત્વયા તતં વિશ્વમનન્તરૂપ॥
tvam ādi-devaḥ puruṣhaḥ purāṇas tvam asya viśhvasya paraṁ nidhānam vettāsi vedyaṁ cha paraṁ cha dhāma tvayā tataṁ viśhvam ananta-rūpa
અર્થ:આપ આદિદેવ અને સનાતન પુરુષ છો; આપ આ સમગ્ર વિશ્વના પરમ આશ્રય છો. આપ જ જ્ઞાતા અને જ્ઞેય (જાણવા યોગ્ય) છો તથા પરમ ધામ છો. હે અનંતરૂપ! આપથી જ આ સમગ્ર વિશ્વ વ્યાપ્ત છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Bhagavad Gita 11.38 — Tvam Adi-devah Purushah Puranah પાઠના લાભ
પરમ ભગવાનનું ચિંતન કરવા માટે સ્તુતિનો એક શ્રેષ્ઠ શ્લોક
એ દૃઢ કરે છે કે ભગવાન સમસ્તના મૂળ સ્રોત, આશ્રય અને અંતિમ ધામ છે
ભગવાનને જ્ઞાતા અને જ્ઞેય બંને રૂપે ઓળખીને ભક્તિને ગહન કરે છે
સાધકને યાદ કરાવે છે કે સમગ્ર વિશ્વ દિવ્યથી વ્યાપ્ત છે
ભગવાનને આત્માના અંતિમ વિશ્રામ-સ્થળ રૂપે શરણાગતિ વિકસાવે છે
એક જ પરમ પુરુષના અનંત રૂપો (અનંત-રૂપ) પ્રત્યે શ્રદ્ધા જગાડે છે
Bhagavad Gita 11.38 — Tvam Adi-devah Purushah Puranah જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ પરમ પ્રત્યે આરાધનાના સ્તોત્ર રૂપે કરો. પ્રત્યેક પદનું ઉચ્ચારણ કરતી વેળાએ — આદિદેવ, સનાતન પુરુષ, પરમ આશ્રય, જ્ઞાતા અને જ્ઞેય, પરમ ધામ — અટકીને અર્થને ભક્તિ જગાડવા દો. એને શ્રીકૃષ્ણની પ્રતિમાને નિહાળતાં અથવા સર્વવ્યાપી દિવ્ય પર મૌન ધ્યાનમાં અર્પી શકાય, હૃદયને ભગવાનમાં પોતાના અંતિમ ધામ રૂપે વિશ્રામ કરવા દેતાં.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 11.38 — Tvam Adi-devah Purushah Puranah શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ