શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૭.૧૬ — મનઃપ્રસાદઃ સૌમ્યત્વમ્
ശ്രീമദ് ഭഗവദ് ഗീത 17.16 — മനഃപ്രസാദഃ സൗമ്യത്വമ് in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ સૌમ્ય અને વ્યવહારુ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ મનના તપ (માનસ તપ)ની વ્યાખ્યા આપે છે — મનની પ્રસન્નતા, સૌમ્યતા, મૌન, આત્મસંયમ અને હૃદયની શુદ્ધિ. શરીરની કઠોર સાધનાઓથી વિપરીત, આ એક આંતરિક પરિષ્કાર છે જે કોઈ પણ વિકસાવી શકે. આ શ્લોક રોજિંદા જીવન માટે એક સુંદર માર્ગદર્શન છે, જે શીખવે છે કે સાચો તપ પોતાના વિચારો અને ભાવોને શાંતિ, કરુણા અને સ્પષ્ટતામાં સતત શુદ્ધ કરવો છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 17, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
સત્તરમા અધ્યાય, શ્રદ્ધાત્રય વિભાગ યોગમાં, તપ (તપસ્યા)ને શરીર, વાણી અને મનના તપમાં વર્ગીકૃત કરાય છે. શારીરિક અને વાચિક તપનું વર્ણન કર્યા પછી, શ્રીકૃષ્ણ અહીં માનસ તપની વ્યાખ્યા આપે છે — મનની પ્રસન્નતા, સૌમ્યતા, મૌન, આત્મસંયમ અને હૃદયની શુદ્ધિ — તે આંતરિક અનુશાસન જે બાકીનાને પૂર્ણ અને મુકુટિત કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આધ્યાત્મિક ગુરુઓ આ શ્લોક તરફ આ પ્રમાણ તરીકે સંકેત કરે છે કે સર્વોચ્ચ તપ માટે કોઈ કઠોર તપસ્યાની જરૂર નથી — માત્ર મનનો ધૈર્યપૂર્વકનો પરિષ્કાર; અનેક સાધકો સાક્ષી આપે છે કે શાંતિ, સૌમ્યતા અને મૌનને શાંતિથી વિકસાવવાથી તેમના જીવનને કોઈ પણ કઠોર સાધના કરતાં વધુ ઊંડાણથી રૂપાંતરિત કર્યું.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
મનઃપ્રસાદઃ સૌમ્યત્વં મૌનમાત્મવિનિગ્રહઃ। ભાવસંશુદ્ધિરિત્યેતત્તપો માનસમુચ્યતે॥
manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātma-vinigrahaḥ bhāva-sanśhuddhir ity etat tapo mānasam uchyate
અર્થ:મનની પ્રસન્નતા, સૌમ્યતા, મૌન, આત્મસંયમ અને ભાવની શુદ્ધિ — આને મનનો તપ (માનસ તપ) કહેવાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ശ്രീമദ് ഭഗവദ് ഗീത 17.16 — മനഃപ്രസാദഃ സൗമ്യത്വമ് પાઠના લાભ
મનની પ્રસન્નતા અને પ્રફુલ્લતા (મનઃપ્રસાદ) વિકસાવે છે
બીજાઓ સાથેના વ્યવહારમાં સૌમ્યતા અને સહૃદયતા વિકસાવે છે
મૌન અને આંતરિક સ્થિરતાના અભ્યાસને પ્રોત્સાહન આપે છે
આત્મસંયમ અને ચંચળ વિચારો પરના અધિકારને દૃઢ કરે છે
પોતાના ભાવો અને ઇરાદાઓને શુદ્ધ કરી આંતરિક સ્વભાવને પરિષ્કૃત કરે છે
બધા માટે સુલભ, તપનું એક વ્યવહારુ રોજિંદું સ્વરૂપ આપે છે
ശ്രീമദ് ഭഗവദ് ഗീത 17.16 — മനഃപ്രസാദഃ സൗമ്യത്വമ് જપ વિધિ
આ શ્લોકનો દરરોજ સવારે દિવસની રૂપરેખા તરીકે જપ કરો, તેના પાંચ ગુણો — પ્રસન્નતા, સૌમ્યતા, મૌન, આત્મસંયમ, હૃદયની શુદ્ધિ — ને એક-એક કરીને કોમળ સંકલ્પ તરીકે લો. તેને તમારા મનને જ તપનું અર્પણ બનાવવા દો, તમારા વિચારો અને ભાવોને શાંતિ અને કરુણામાં પરિષ્કૃત કરો. દિવસભર તેની તરફ પાછા ફરવું મનને સ્થિર અને હૃદયને કોમળ કરવામાં મદદ કરે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ശ്രീമദ് ഭഗവദ് ഗീത 17.16 — മനഃപ്രസാദഃ സൗമ്യത്വമ് શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ