ഗോവിന്ദാഷ്ടകം (സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം നിത്യം) Meaning — Line by Line
गोविन्दाष्टकम् (सत्यं ज्ञानमनन्तम्)
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ഗോവിന്ദാഷ്ടകം (സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം നിത്യം) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham
- Verse 2. Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam
- Verse 3. Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam
- Verse 4. Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam
- Verse 5. Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham
- Verse 6. Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham
- Verse 7. Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam
- Verse 8. Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam
- Verse 9. Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham
सत्यं ज्ञानमनन्तं नित्यमनाकाशं परमाकाशं गोष्ठप्राङ्गणरिङ्खणलोलमनायासं परमायासम् । मायाकल्पितनानाकारमनाकारं भुवनाकारं क्ष्मायानाथमनाथं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ १ ॥
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham Goshthaprangana-rinkhana-lolamanayasam paramayasam | Maya-kalpita-nanakaramanakaram bhuvanakaram Kshmayanathamanatham pranamata govindam paramanandam || 1 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — അവന് സത്യം, ജ്ഞാനം, അനന്തം, നിത്യം; ആകാശത്താല് ബന്ധിതനല്ലെങ്കിലും പരമാകാശമായവന്; ഗോഷ്ഠത്തിന്റെ മുറ്റത്ത് ഇഴഞ്ഞ് അനായാസമായി ആനന്ദിക്കുന്നവന്, എങ്കിലും പരമ സാധനയുടെ ലക്ഷ്യമായവന്; മായയാല് രചിക്കപ്പെട്ട അസംഖ്യം രൂപങ്ങളില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടും താന് നിരാകാരനായവന്, അവന്റെ സ്വരൂപമേ സകല ഭുവനം; ഭൂമിക്ക് നാഥനായിട്ടും തനിക്ക് നാഥനില്ലാത്തവന്.
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam
मृत्स्नामत्सीहेति यशोदाताडनशैशवसन्त्रासं व्यादितवक्त्रालोकितलोकालोकचतुर्दशलोकालिम् । लोकत्रयपुरमूलस्तम्भं लोकालोकमनालोकं लोकेशं परमेशं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ २ ॥
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam Vyadita-vaktraalokita-lokaaloka-chaturdashalokalim | Lokatraya-pura-mulastambham lokalokamanalokam Lokesham paramesham pranamata govindam paramanandam || 2 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — 'നീ മണ്ണ് തിന്നു' എന്ന യശോദയുടെ ശാസനയ്ക്ക് ബാലനായി ഭയപ്പെട്ടവന്, അവന്റെ തുറന്ന വായില് യശോദ പതിന്നാല് ലോകങ്ങളും കണ്ടു; മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ നഗരങ്ങളുടെ മൂല സ്തംഭമായവന്; കാണപ്പെട്ടും കാണാത്തവന്, ലോകേശന്, പരമേശന്.
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam
त्रैविष्टपरिपुवीरघ्नं क्षितिभारघ्नं भवरोगघ्नं कैवल्यं नवनीताहारमनाहारं भुवनाहारम् । वैमल्यस्फुटचेतोवृत्तिविशेषाभासमनाभासं शैवं केवलशान्तं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ३ ॥
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam Kaivalyam navanitaharamanaharam bhuvanaharam | Vaimalya-sphuta-cheto-vritti-visheshabhasamanabhasam Shaivam kevalashantam pranamata govindam paramanandam || 3 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — ദേവശത്രു വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവന്, ഭൂഭാരത്തെയും സംസാര രോഗത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നവന്; കൈവല്യസ്വരൂപന്, പുതിയ വെണ്ണ ഭക്ഷിച്ചും അനാഹാരനായവന്, എന്തെന്നാല് അവന് തന്നെ ലോകങ്ങളുടെ ആധാരം; നിര്മല ചിത്തവൃത്തിയായി പ്രകാശിച്ചും താന് അനാഭാസനായവന്, ശിവന്, കേവലന്, ശാന്തന്.
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam
गोपालं भूलीलाविग्रहगोपालं कुलगोपालं गोपीखेलनगोवर्धनधृतिलीलालालितगोपालम् । गोभिर्निगदितगोविन्दस्फुटनामानं बहुनामानं गोपीगोचरदूरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ४ ॥
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam Gopikhelana-govardhanadhritilila-lalitagopalam | Gobhirnigaditagovindasphutanaamanam bahunaamanam Gopigocharaduram pranamata govindam paramanandam || 4 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — ഗോപാലന്, ഭൂലോക ലീലയ്ക്കായി ഗോപ രൂപം ധരിച്ചവന്, തന്റെ കുലത്തിന്റെ ഗോപാലന്; ഗോപികമാരോടൊപ്പം കളിയില് ഗോവര്ധനത്തെ ഉയര്ത്തിപ്പിടിച്ച ലീലയാല് ഗോപാലരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചവന്; പശുക്കളും 'ഗോവിന്ദ' എന്ന് വിളിക്കുന്ന നാമമുള്ളവന്, ബഹുനാമമുള്ളവന്, എങ്കിലും ഗോപികമാരുടെ ദൃഷ്ടിക്കും അതീതനായവന്.
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham
गोपीमण्डलगोष्ठीभेदं भेदावस्थमभेदाभं शश्वद्गोखुरनिर्धूतोद्गतधूलीधूसरसौभाग्यम् । श्रद्धाभक्तिगृहीतानन्दमचिन्त्यं चिन्तितसद्भावं चिन्तामणिमहिमानं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ५ ॥
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham Shashvadgokhuranirdhutodgatadhulidhusarasaubhagyam | Shraddhabhaktigrihitanandamachintyam chintitasadbhavam Chintamanimahimanam pranamata govindam paramanandam || 5 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — ഗോപികാ മണ്ഡലങ്ങളില് വെവ്വേറെയായി കാണപ്പെട്ടും അഭിന്നനായവന്; പശുക്കളുടെ കുളമ്പുകളിലെ പൊടിയാല് എപ്പോഴും ധൂസരിതമായ സൗഭാഗ്യമുള്ളവന്; അവന്റെ ആനന്ദം ശ്രദ്ധയാലും ഭക്തിയാലും മാത്രം ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു, അചിന്ത്യനായിട്ടും സത്പുരുഷന്മാരാല് ചിന്തിക്കപ്പെടുന്ന സദ്ഭാവം, ചിന്താമണി പോലെ മഹിമയുള്ളവന്.
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham
स्नानव्याकुलयोषिद्वस्त्रमुपादायागमुपारूढं व्यादित्सन्तीरथ दिग्वस्त्रा दातुमुपाकर्षन्तं ताः । निर्धूतद्वयशोकविमोहं बुद्धं बुद्धेरन्तःस्थं सत्तामात्रशरीरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ६ ॥
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham Vyaditsantiratha digvastra datumupakarshantam tah | Nirdhutadvayashokavimoham buddham buddherantahstham Sattamatrashariram pranamata govindam paramanandam || 6 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — സ്നാനത്തില് മുഴുകിയ ഗോപികമാരുടെ വസ്ത്രങ്ങള് എടുത്ത് മരത്തില് കയറിയവന്, അവര് ദിഗംബരരായി വന്നപ്പോള് വസ്ത്രങ്ങള് നല്കാന് അവരെ അടുത്ത് വിളിച്ചവന്; ശോക മോഹ ദ്വന്ദ്വമില്ലാത്ത ബുദ്ധസ്വരൂപന്, ബുദ്ധിയില് കുടികൊള്ളുന്നവന്, അവന്റെ ശരീരം കേവലം സത്താമാത്രം.
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam
कान्तं कारणकारणमादिमनादिं कालमनाभासं कालिन्दीगतकालियशिरसि मुहुर्नृत्यन्तं नृत्यन्तम् । कालं कालकलातीतं कलिताशेषं कलिदोषघ्नं कालत्रयगतिहेतुं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ७ ॥
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam Kalindigatakaliyashirasi muhurnrityantam nrityantam | Kalam kalakalatitam kalitaasesham kalidoshaghnam Kalatrayagatihetum pranamata govindam paramanandam || 7 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — കാന്തന്, കാരണങ്ങളുടെ കാരണം, അനാദിക്കും ആദി, താന് തന്നെ കാലമായിട്ടും അനാഭാസന്; യമുനയില് കാളിയ സര്പ്പത്തിന്റെ ശിരസ്സുകളില് വീണ്ടും വീണ്ടും നൃത്തം ചെയ്യുന്നവന്; കാല കലകള്ക്ക് അതീതമായ കാലം, സകലത്തെയും വ്യാപിച്ചവന്, കലിയുഗ ദോഷങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവന്, മൂന്ന് കാലങ്ങളുടെ ഗതിക്ക് ഹേതു.
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam
वृन्दावनभुवि वृन्दारकगणवृन्दाराधितवन्द्यायं कुन्दाभामलमन्दस्मेरसुधानन्दं सुहृदानन्दम् । वन्द्याशेषमहामुनिमानसवन्द्यानन्दपदद्वन्द्वं वन्द्याशेषगुणाब्धिं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ८ ॥
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam Kundabhaamalamandasmera-sudhanandam suhridanandam | Vandyaasheshamahamunimanasavandyanandapadadvandvam Vandyaasheshagunabdhim pranamata govindam paramanandam || 8 ||
Meaningഗോവിന്ദനെ, പരമാനന്ദനെ നമസ്കരിക്കുവിന് — ബൃന്ദാവന ഭൂമിയില് ദേവഗണങ്ങളാല് ആരാധിക്കപ്പെട്ട് വന്ദനീയനായവന്; മുല്ലപ്പൂ പോലെ നിര്മലമായ മൃദു സുധാമയ മന്ദസ്മിതം ആനന്ദദായകം, സുഹൃത്തുക്കളുടെ ആനന്ദം; അവന്റെ ആനന്ദമയ ചരണയുഗളം സകല മഹാമുനിമാരുടെ ഹൃദയങ്ങളില് വന്ദനീയം, സകല വന്ദനീയ ഗുണങ്ങളുടെ സാഗരം.
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo
गोविन्दाष्टकमेतदधीते गोविन्दार्पितचेता यो गोविन्दाच्युत माधव विष्णो गोकुलनायक कृष्णेति । गोविन्दाङ्घ्रिसरोजध्यानसुधाजलधौतसमस्ताघो गोविन्दं परमानन्दामृतमन्तःस्थं स तमभ्येति ॥
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo Govindachyuta madhava vishno gokulanayaka krishneti | Govindanghrisarojadhyanasudhajaladhautasamastagho Govindam paramanandamritamantahstham sa tamabhyeti ||
Meaningഏതൊരു ഭക്തന് ഗോവിന്ദനില് ചിത്തം അര്പ്പിച്ച് ഈ ഗോവിന്ദാഷ്ടകം പഠിക്കുന്നുവോ, 'ഗോവിന്ദ! അച്യുത! മാധവ! വിഷ്ണോ! ഗോകുലനായക! കൃഷ്ണ!' എന്ന് വിളിച്ച് — ഗോവിന്ദന്റെ ചരണകമലങ്ങളുടെ ധ്യാനമെന്ന അമൃതസാഗരത്തില് ആരുടെ സകല പാപങ്ങളും കഴുകപ്പെടുന്നുവോ — അവന് അന്തരംഗത്തില് കുടികൊള്ളുന്ന പരമാനന്ദാമൃതസ്വരൂപ ഗോവിന്ദനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature)
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE
ഗോവിന്ദ എന്നത് കൃഷ്ണന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട നാമങ്ങളില് ഒന്നാണ്, ഇതിന്റെ അര്ഥം പശുക്കളുടെ, ഭൂമിയുടെ, വേദങ്ങളുടെ രക്ഷകന്. മഹാ അദ്വൈത ആചാര്യനായ ആദി ശങ്കരാചാര്യര് ഈ ഗോവിന്ദാഷ്ടകം കൃഷ്ണനെ ഒരേസമയം ഉപനിഷത്തുകളുടെ നിരാകാര ബ്രഹ്മമായും — സത്യം, ജ്ഞാനം, അനന്തം — വെണ്ണ ഭക്ഷിച്ച്, ഗോവര്ധനത്തെ ഉയര്ത്തി, കാളിയ സര്പ്പത്തിന്റെ മേല് നൃത്തം ചെയ്ത വ്രജത്തിന്റെ മനോഹര ഗോപബാലനായും വെളിപ്പെടുത്താന് രചിച്ചു. ഈ സ്തുതിയുടെ എട്ട് ശ്ലോകങ്ങള് ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും അപൂര്വവും സുന്ദരവുമായ സംഗമമാണ്, ഇത് മറ്റൊരു ഗോവിന്ദാഷ്ടകത്തില് നിന്ന് ('ചിദാനന്ദാകാരം' എന്ന് ആരംഭിക്കുന്നത്) വ്യത്യസ്തമാണ്.
Frequently Asked Questions
ഗോവിന്ദാഷ്ടകം 'സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം' എന്നാല് എന്ത്?▼
ഈ ഗോവിന്ദാഷ്ടകം ആര് രചിച്ചു?▼
ഈ ധ്രുവപദത്തിന്റെ അര്ഥം എന്ത്?▼
ഇത് പഠിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം എന്ത്?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →