Mantra.Tips

ଅର୍ଧନାରୀନଟେଶ୍ୱର ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ Meaning — Line by Line

अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଅର୍ଧନାରୀନଟେଶ୍ୱର ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Champeya-Gaura-Ardha-Sharira-Kayai
  2. Verse 2. Kasturika-Kunkuma-Charchitayai
  3. Verse 3. Jhanat-Kvanat-Kankana-Nupurayai
  4. Verse 4. Vishala-Nila-Utpala-Lochanayai
  5. Verse 5. Mandara-Mala-Kalita-Alakayai
  6. Verse 6. Ambhodhara-Shyamala-Kuntalayai
  7. Verse 7. Prapancha-Srishti-Unmukha-Lasya-Kayai
  8. Verse 8. Pradipta-Ratna-Ujjvala-Kundalayai
  9. Verse 9. Etat-Pathed-Ashtakam-Ishtadam Yo
Verse 1#

Champeya-Gaura-Ardha-Sharira-Kayai

चाम्पेयगौरार्धशरीरकायै कर्पूरगौरार्धशरीरकाय। धम्मिल्लकायै जटाधराय नमः शिवायै नमः शिवाय॥१॥

Champeya-Gaura-Ardha-Sharira-Kayai Karpura-Gaura-Ardha-Sharira-Kaya Dhammilla-Kayai Cha Jata-Dharaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (1)

Meaningସେହି ଦେବୀ ଓ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର — ଯାହାଙ୍କ ଅର୍ଧ ଶରୀର ଚମ୍ପା ଫୁଲ ପରି ସ୍ୱର୍ଣବର୍ଣ (ପାର୍ବତୀ) ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଅର୍ଧ ଶରୀର କର୍ପୂର ପରି ଶ୍ୱେତ (ଶିବ); ଯିଏ ସୁନ୍ଦର ବେଣୀ-କେଶଯୁକ୍ତା ଏବଂ ଯିଏ ଜଟାଧାରୀ।

Verse 2#

Kasturika-Kunkuma-Charchitayai

कस्तूरिकाकुङ्कुमचर्चितायै चितारजःपुञ्जविचर्चिताय। कृतस्मरायै विकृतस्मराय नमः शिवायै नमः शिवाय॥२॥

Kasturika-Kunkuma-Charchitayai Chita-Rajah-Punja-Vicharchitaya Krita-Smarayai Vikrita-Smaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (2)

Meaningନମସ୍କାର — ଯିଏ କସ୍ତୁରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମରେ ଚର୍ଚିତା ଏବଂ ଯିଏ ଚିତାଭସ୍ମରେ ଲିପ୍ତ; ଯିଏ କାମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ବିକୃତ (ଭସ୍ମ) କରିଛନ୍ତି।

Verse 3#

Jhanat-Kvanat-Kankana-Nupurayai

झणत्क्वणत्कङ्कणनूपुरायै पादाब्जराजत्फणिनूपुराय। हेमाङ्गदायै भुजगाङ्गदाय नमः शिवायै नमः शिवाय॥३॥

Jhanat-Kvanat-Kankana-Nupurayai Pada-Abja-Rajat-Phani-Nupuraya Hema-Angadayai Bhujaga-Angadaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (3)

Meaningନମସ୍କାର — ଯାହାଙ୍କ କଙ୍କଣ ଓ ନୂପୁର ଝଣଝଣ କରେ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ-କମଳରେ ସର୍ପ ନୂପୁରରୂପେ ଶୋଭା ପାଏ; ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଣ-ଅଙ୍ଗଦ ଧାରିଣୀ ଏବଂ ଯିଏ ଭୁଜଙ୍ଗ-ଅଙ୍ଗଦ ଧାରୀ।

Verse 4#

Vishala-Nila-Utpala-Lochanayai

विशालनीलोत्पललोचनायै विकासिपङ्केरुहलोचनाय। समेक्षणायै विषमेक्षणाय नमः शिवायै नमः शिवाय॥४॥

Vishala-Nila-Utpala-Lochanayai Vikasi-Pankeruha-Lochanaya Samekshanayai Vishamekshanaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (4)

Meaningନମସ୍କାର — ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ବିଶାଳ ନୀଳକମଳସଦୃଶ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ବିକଶିତ କମଳସଦୃଶ; ଯାହାଙ୍କ ସମ (ଦୁଇ) ନେତ୍ର ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ବିଷମ (ତିନି) ନେତ୍ର।

Verse 5#

Mandara-Mala-Kalita-Alakayai

मन्दारमालाकलितालकायै कपालमालाङ्कितकन्धराय। दिव्याम्बरायै दिगम्बराय नमः शिवायै नमः शिवाय॥५॥

Mandara-Mala-Kalita-Alakayai Kapala-Mala-Ankita-Kandharaya Divya-Ambarayai Cha Digambaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (5)

Meaningନମସ୍କାର — ଯାହାଙ୍କ କେଶ ମନ୍ଦାର-ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ କଣ୍ଠ କପାଳ-ମାଳାରେ ଅଙ୍କିତ; ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଧାରିଣୀ ଏବଂ ଯିଏ ଦିଗମ୍ବର।

Verse 6#

Ambhodhara-Shyamala-Kuntalayai

अम्भोधरश्यामलकुन्तलायै तडित्प्रभाताम्रजटाधराय। निरीश्वरायै निखिलेश्वराय नमः शिवायै नमः शिवाय॥६॥

Ambhodhara-Shyamala-Kuntalayai Tadit-Prabha-Tamra-Jata-Dharaya Nir-Ishvarayai Nikhila-Ishvaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (6)

Meaningନମସ୍କାର — ଯାହାଙ୍କ କେଶ ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଜଟା ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ତାମ୍ରବର୍ଣ; ଯିଏ ନିରୀଶ୍ୱରା (ସ୍ୱୟଂ ପରା) ଏବଂ ଯିଏ ନିଖିଲେଶ୍ୱର।

Verse 7#

Prapancha-Srishti-Unmukha-Lasya-Kayai

प्रपञ्चसृष्ट्युन्मुखलास्यकायै समस्तसंहारकताण्डवाय। जगज्जनन्यै जगदेकपित्रे नमः शिवायै नमः शिवाय॥७॥

Prapancha-Srishti-Unmukha-Lasya-Kayai Samasta-Samhara-Kata-Tandavaya Jagaj-Jananyai Jagad-Eka-Pitre Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (7)

Meaningନମସ୍କାର — ଯାହାଙ୍କ ଲାସ୍ୟ ନୃତ୍ୟରେ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି ଉନ୍ମୁଖ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ତାଣ୍ଡବରେ ସମସ୍ତ ସଂହାର ହୁଏ; ଯିଏ ଜଗଜ୍ଜନନୀ ଏବଂ ଯିଏ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ପିତା।

Verse 8#

Pradipta-Ratna-Ujjvala-Kundalayai

प्रदीप्तरत्नोज्ज्वलकुण्डलायै स्फुरन्महापन्नगभूषणाय। शिवान्वितायै शिवान्विताय नमः शिवायै नमः शिवाय॥८॥

Pradipta-Ratna-Ujjvala-Kundalayai Sphuran-Maha-Pannaga-Bhushanaya Shiva-Anvitayai Cha Shiva-Anvitaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (8)

Meaningନମସ୍କାର — ଯିଏ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ରତ୍ନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରିଣୀ ଏବଂ ଯିଏ ସ୍ଫୁରିତ ମହାସର୍ପରେ ଭୂଷିତ; ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତା ଏବଂ ଯିଏ ଶିବା (ଶକ୍ତି) ଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ।

Verse 9#

Etat-Pathed-Ashtakam-Ishtadam Yo

एतत्पठेदष्टकमिष्टदं यो भक्त्या मान्यो भुवि दीर्घजीवी। प्राप्नोति सौभाग्यमनन्तकालं भूयात्सदा तस्य समस्तसिद्धिः॥९॥

Etat-Pathed-Ashtakam-Ishtadam Yo Bhaktya Sa Manyo Bhuvi Dirgha-Jivi Prapnoti Saubhagyam-Ananta-Kalam Bhuyat-Sada Tasya Samasta-Siddhih (9)

Meaningଯିଏ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଏହି ଇଷ୍ଟଦାୟକ ଅଷ୍ଟକ ପାଠ କରନ୍ତି ସେ ପୃଥିବୀରେ ମାନନୀୟ ଓ ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଅନନ୍ତ କାଳ ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ ହେଉ।

Word-by-Word Breakdown

चाम्पेयगौर-अर्ध-शरीरकायै
Champeya-Gaura-Ardha-Sharira-Kayai
ତାଙ୍କୁ (ଦେବୀଙ୍କୁ) ଯାହାଙ୍କ ଅର୍ଧ ଶରୀରର ବର୍ଣ ଚମ୍ପା-ପୁଷ୍ପ ପରି ସ୍ୱର୍ଣିମ (ପାର୍ବତୀ)
कर्पूरगौर-अर्ध-शरीरकाय
Karpura-Gaura-Ardha-Sharira-Kaya
ତାଙ୍କୁ (ଶିବଙ୍କୁ) ଯାହାଙ୍କ ଅର୍ଧ ଶରୀରର ବର୍ଣ କର୍ପୂର ପରି ଶ୍ୱେତ
धम्मिल्लकायै
Dhammilla-Kayai
ଯାହାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ବେଣୀ (କେଶ-ଗ୍ରନ୍ଥନ) ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
जटाधराय
Jata-Dharaya
ଜଟା ଧାରଣକାରୀ ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
नमः शिवायै च नमः शिवाय
Namah Shivayai Cha Namah Shivaya
ଶିବା (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଏବଂ ଶିବ (ପ୍ରଭୁ) ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର
कस्तूरिकाकुङ्कुमचर्चितायै
Kasturika-Kunkuma-Charchitayai
କସ୍ତୁରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମରେ ଚର୍ଚିତ (ଲିପ୍ତ) ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
चितारजःपुञ्जविचर्चिताय
Chita-Rajah-Punja-Vicharchitaya
ଚିତାଭସ୍ମ-ରାଶିରେ ବିଲିପ୍ତ ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
कृतस्मरायै
Krita-Smarayai
କାମ (ପ୍ରେମ) କୁ ଉତ୍ପନ୍ନକାରୀ ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
विकृतस्मराय
Vikrita-Smaraya
କାମଦେବଙ୍କୁ ବିକୃତ (ଭସ୍ମ) କାରୀ ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
झणत्क्वणत्कङ्कणनूपुरायै
Jhanat-Kvanat-Kankana-Nupurayai
ଝଣଝଣ-ଖଣଖଣ କଙ୍କଣ ଓ ନୂପୁରଯୁକ୍ତା ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
पादाब्जराजत्फणिनूपुराय
Pada-Abja-Rajat-Phani-Nupuraya
ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ-କମଳରେ ସର୍ପ ନୂପୁରରୂପେ ଶୋଭା ପାଏ ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
विशालनीलोत्पललोचनायै
Vishala-Nila-Utpala-Lochanayai
ବିଶାଳ ନୀଳକମଳସଦୃଶ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତା ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
समेक्षणायै
Samekshanayai
ସମ (ଦୁଇ) ନେତ୍ରଯୁକ୍ତା ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
विषमेक्षणाय
Vishamekshanaya
ବିଷମ (ତିନି) ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
दिव्याम्बरायै
Divya-Ambarayai
ଦିବ୍ୟ (ତେଜୋମୟ) ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣକାରୀ ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
दिगम्बराय
Digambaraya
ଦିଗମ୍ବର (ଦିଗସମୂହ ହିଁ ଯାହାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର) ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
जगज्जनन्यै
Jagaj-Jananyai
ଜଗତର ଜନନୀ ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ
जगदेकपित्रे
Jagad-Eka-Pitre
ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ପିତା ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
शिवान्वितायै च शिवान्विताय
Shiva-Anvitayai Cha Shiva-Anvitaya
ଶିବଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତା ସେହି (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ ଏବଂ ଶିବା (ଶକ୍ତି) ଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ସେହି (ଶିବ) ଙ୍କୁ
एतत्पठेदष्टकम् इष्टदं यः
Etat-Pathed-Ashtakam Ishtadam Yah
ଯିଏ ଏହି ଇଷ୍ଟ (ମନୋବାଞ୍ଛିତ) ଫଳଦାୟକ ଅଷ୍ଟକ ପାଠ କରନ୍ତି

Origin & History

Source: Shaiva-Shakta stotra corpus attributed to Adi Shankaracharya

Author: Adi Shankaracharya (traditionally)

Period: c. 8th century CE

ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ଅଦ୍ୱୈତ ଭିତରେ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଉପାସନାର ସମନ୍ୱୟ କଲେ, ସେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର — ଦିବ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଧ-ପୁରୁଷ, ଅର୍ଧ-ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱରୂପ — ର ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଳୋକ ଏକ ସୁବିଚାରିତ ଯୁଗ୍ମ: ଗୋଟିଏ ପଟେ ଦେବୀ କୁଙ୍କୁମ, ରତ୍ନ ଓ ରେଶମରେ ସୁସଜ୍ଜିତ; ଅନ୍ୟ ପଟେ ପ୍ରଭୁ ଭସ୍ମରେ ଲିପ୍ତ, କପାଳ-ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଦିଗମ୍ବର — ତଥାପି ଏକା ଶରୀର, ଏହା ଘୋଷଣା କରି ଯେ ସୃଷ୍ଟିର ପିତା ଓ ମାତା, ସୃଷ୍ଟିର ନର୍ତକ (ଲାସ୍ୟ) ଓ ସଂହାରର ନର୍ତକ (ତାଣ୍ଡବ), ସଦା ଏକ।

Frequently Asked Questions

ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର କ'ଣ?
ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଯାହା ମଝିରୁ ବିଭକ୍ତ ଏକା ଶରୀର ରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଏ — ଡାହାଣ ଅଧା ଶିବ ଓ ବାମ ଅଧା ପାର୍ବତୀ। ଏହା ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରେ ଯେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ (ଶିବ) ଓ ତାହାର ସୃଷ୍ଟି-ଶକ୍ତି (ଶକ୍ତି) ଅଭିନ୍ନ, ଏକା ବାସ୍ତବିକତାର ଦୁଇ ପକ୍ଷ।
ଅର୍ଧନାରୀନଟେଶ୍ୱର ସ୍ତୋତ୍ର କିଏ ରଚନା କଲେ?
'ଚାମ୍ପେୟଗୌରାର୍ଧଶରୀରକାୟୈ' ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଏହି ଆଠ ଶ୍ଳୋକର ସ୍ତୋତ୍ର ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ଏହା ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
'ନମଃ ଶିବାୟୈ ଚ ନମଃ ଶିବାୟ' ଧୁଆର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ଶିବା (ଦେବୀ) ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ଶିବ (ପ୍ରଭୁ) ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର'। ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ 'ଶିବାୟୈ' ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ ଏବଂ ପୁଲ୍ଲିଙ୍ଗ 'ଶିବାୟ' ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ — ଏକା ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପର ଉଭୟ ଭାଗକୁ ନମସ୍କାର।
ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କାହିଁକି ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ?
କାରଣ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ, ସାମଞ୍ଜସ୍ୟପୂର୍ଣ ସଂଯୋଗର ଗାନ କରେ, ଏହାକୁ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ବିବାହିତ ଦମ୍ପତି ଓ ବୈବାହିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ, ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସାହଚର୍ଯ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାନ କରାଯାଏ, ଏହାର ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଳୋକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ସହିତ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →