ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍)
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍, ଯାହାକୁ ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଆଠ ଶ୍ଲୋକର ଅତ୍ୟନ୍ତ କାବ୍ୟମୟ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ପରମ୍ପରାରେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଗଜମୁଖ ପ୍ରଭୁ — ଶିବପୁତ୍ର, କରୁଣାସାଗର, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ — ଠାରୁ ଅକ୍ଷୟ ସମ୍ପତ୍ତି, ପାପନାଶ, ବୁଦ୍ଧିର ପ୍ରସନ୍ନତା, ବିପତ୍ତି-ହରଣ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ କଠିନ ଶୋକ କାଟିବା କୁଠାର ଏବଂ ନିର୍ମଳ ବାଣୀର କମଳ ଫୁଟାଇବା ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Traditional Sanskrit stotra (Ganadhipati Ashtakam), attributed to Adi Shankaracharya · Attributed to Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)
ଏହି ଅଷ୍ଟକମ୍ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ଭକ୍ତି-ସ୍ତୋତ୍ରର ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାର ଅଙ୍ଗ, ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତାଙ୍କୁ ତ୍ରୁଟିହୀନ ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅନୁପ୍ରାସରେ ଘନ ଏକ ଅଳଙ୍କୃତ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ଏହା ଗଣେଶଙ୍କୁ ଶିବପୁତ୍ର ଓ ଗଣସମୂହର ନେତା — ଗଜମୁଖ କରୁଣାସାଗର — ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରେ, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ମରଣମାତ୍ରରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ସମୃଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ରକ୍ଷାର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ନିଜ ଅନେକ ହାତରେ ନିଜ ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଷଷ୍ଠ ଶ୍ଲୋକ ସ୍ତୋତ୍ରର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଚନ କହେ: ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗଣାଧିପଙ୍କ ଚରଣକମଳର ସ୍ମରଣମାତ୍ରରେ (ସ୍ମରଣ-ମାତ୍ର) ଜଗତର ସମସ୍ତ ବିଭୂତି ଓ ସିଦ୍ଧି ସ୍ୱୟମେବ ପ୍ରକଟ ହୋଇଯାଏ — କାରଣ ସେ ଏକମାତ୍ର ଅଜ ପରମେଶ୍ୱର, ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କ କଲ୍ୟାଣରେ ତତ୍ପର।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଶ୍ରିଯମନପାଯିନୀଂ ପ୍ରଦିଶତୁ ଶ୍ରିତକଲ୍ପତରୁଃ ଶିଵତନଯଃ ଶିରୋଵିଧୃତଶୀତମଯୂଖଶିଶୁଃ । ସକଲସୁରାସୁରାଦିଶରଣୀକରଣୀଯପଦଃ କରଟିମୁଖଃ କରୋତୁ କରୁଣାଜଲଧିଃ କୁଶଲମ୍ ॥୧॥
śriyam anapāyinīṁ pradiśatu śrita-kalpataruḥ śiva-tanayaḥ śiro-vidhṛta-śīta-mayūkha-śiśuḥ । sakala-surāsurādi-śaraṇī-karaṇīya-padaḥ karaṭi-mukhaḥ karotu karuṇā-jaladhiḥ kuśalam ॥1॥
ଅର୍ଥ:ଶିବପୁତ୍ର ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରୀ (ସମ୍ପତ୍ତି) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ — ଯିଏ ଶରଣାଗତଙ୍କ ପାଇଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଯିଏ ଶୀତଳ କିରଣଯୁକ୍ତ ବାଳଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ସମସ୍ତ ସୁର-ଅସୁରଙ୍କ ଶରଣ୍ୟ; ସେହି କରୁଣାର ସାଗର, ଗଜମୁଖ, ଆମ କୁଶଳ କରନ୍ତୁ।
ଦ୍ଵିରଦମୁଖୋ ଧୁନୋତୁ ଦୁରିତାନି ଦୁରନ୍ତମଦ- ତ୍ରିଦଶଵିରୋଧିଯୂଥକୁମୁଦାକରତିଗ୍ମକରଃ । କଲୁଷମପାକରୋତୁ କୃପଯା କଲଭେନ୍ଦ୍ରମୁଖଃ କୁଲଗିରିନନ୍ଦିନୀକୁତୁକଦୋହନସଂହନନଃ ॥୨॥
dvirada-mukho dhunotu duritāni duranta-mada- tridaśa-virodhi-yūtha-kumudākara-tigma-karaḥ । kaluṣam apākarotu kṛpayā kalabhendra-mukhaḥ kula-giri-nandinī-kutuka-dohana-saṁhananaḥ ॥2॥
ଅର୍ଥ:ଗଜମୁଖ ଆମ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତୁ — ଯିଏ ଦୁର୍ଦମ ମଦଯୁକ୍ତ ଦେବବିରୋଧୀଙ୍କ କୁମୁଦ-ସମୂହ ପାଇଁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ; ସେହି କଳଭେନ୍ଦ୍ରମୁଖ, କୁଳପର୍ବତର ନନ୍ଦିନୀ (ପାର୍ବତୀ) ର ଆଲିଙ୍ଗନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କୃପାରେ ଆମ କଲୁଷ ଧୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଗଜଵଦନୋ ଧିନୋତୁ ଧିଯମାଧିପଯୋଧିଵଲ- ତ୍ସୁଜନମନଃପ୍ଲଵାଯିତପଦାମ୍ବୁରୁହୋଽଵିରତମ୍ । ଦିଶତୁ ଶତକ୍ରତୁପ୍ରଭୃତିନିର୍ଜରତର୍ଜନକୃ- ଦ୍ଦିତିଜଚମୂଚମୂରୁମୃଗରାଡିଭରାଜମୁଖଃ ॥୩॥
gaja-vadano dhinotu dhiyam ādhi-payodhi-vala- t su-jana-manaḥ-plavāyita-padāmburuho'viratam । diśatu śata-kratu-prabhṛti-nirjara-tarjana-kṛ- d ditija-chamū-chamūru-mṛga-rāḍ ibha-rāja-mukhaḥ ॥3॥
ଅର୍ଥ:ଗଜବଦନ ଆମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ସମୃଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ — ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ସମୁଦ୍ରରେ ନୌକା ସମାନ; ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଙ୍କୁ ତର୍ଜନକାରୀ, ଦୈତ୍ୟସେନା ପାଇଁ ସିଂହମୁଖ ସମାନ ଗଜରାଜମୁଖ, ଆମକୁ ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
ଅତୁଲବଲୋଽତିଵେଲମଘଵନ୍ମତିଦର୍ପହର- ସ୍ଫୁରଦହିତାପକାରିମହିମା ଵପୁଷୀଢଵିଧୁଃ । ନିଜରଦଶୂଲପାଶନଵଶାଲିଶିରୋରିଗଦା- କୁଵଲଯମାତୁଲୁଙ୍ଗକମଲେକ୍ଷୁଶରାସକରଃ ॥୪॥
atula-balo'ti-velam aghavan-mati-darpa-hara- sphurad-ahitāpakāri-mahimā vapuṣīḍha-vidhuḥ । nija-rada-śūla-pāśa-nava-śāli-śiro'ri-gadā- kuvalaya-mātuluṅga-kamalekṣu-śarāsa-karaḥ ॥4॥
ଅର୍ଥ:ଯିଏ ଅତୁଳବଳଶାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଅତି ମଦ ଓ ଦର୍ପ ହରଣକାରୀ, ଅହିତକାରୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରକାଶମାନ ମହିମାଯୁକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନକାରୀ ଦେହକାନ୍ତିଯୁକ୍ତ — ଯିଏ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଦାନ୍ତ, ତ୍ରିଶୂଳ, ପାଶ, ନବୀନ ଧାନର ଶିଁଷା, ଶତ୍ରୁର କଟା ମସ୍ତକ, ଗଦା, ନୀଳକମଳ, ମାତୁଲୁଙ୍ଗ (ବିଜୁଡ଼ି), କମଳ ଓ ଇକ୍ଷୁ-ଧନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ହରତୁ ଵିପତ୍ତିମେଷ ଭଗଵାନ୍ ସକଲାପଦୁଦାର- ଶ୍ରଵଣସୁଧାଧୁନୀମୁଦିତମାନସକୈରଵକଃ । ରଚଯତୁ ସଂପଦଃ ସପଦି ଦେଵଶିଖାମଣିର- ପ୍ଯନୁଦିନମୁନ୍ନତିଂ ଵିତନୁତାଂ ଵରକୁଞ୍ଜରଵକ୍ତ୍ରଃ ॥୫॥
haratu vipattim eṣa bhagavān sakalāpad-udāra- śravaṇa-sudhā-dhunī-mudita-mānasa-kairavakaḥ । rachayatu saṁpadaḥ sapadi deva-śikhā-maṇir- apy anu-dinam unnatiṁ vitanutāṁ vara-kuñjara-vaktraḥ ॥5॥
ଅର୍ଥ:ଏହି ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ବିପତ୍ତି ହରଣ କରନ୍ତୁ — ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆପତ୍ତିରେ ଉଦାର, ଯାହାଙ୍କ ମନ ଭକ୍ତଙ୍କ ସ୍ତୁତି ରୂପ ଅମୃତ-ଧାରାରେ କୁମୁଦ ସମାନ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହୁଏ; ସେହି ଦେବଶିଖାମଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜମୁଖ, ଶୀଘ୍ର ସମ୍ପତ୍ତି ରଚନା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଉନ୍ନତିର ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ।
ଜଗତି ଵିଭୂତଯଃ ସକଲସିଦ୍ଧିଵିଧାଯି-ଗଣା- ଧିପପଦପଙ୍କଜସ୍ମରଣମାତ୍ରତ ଏଵ ନୃଣାମ୍ । ପ୍ରଭଵତି ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମେକମଜଂ ଶରଣମୁପାସ୍ମହେ ଜଗତି ସର୍ଵହିତୈକପରମ୍ ॥୬॥
jagati vibhūtayaḥ sakala-siddhi-vidhāyi-gaṇā- dhipa-pada-paṅkaja-smaraṇa-mātrata eva nṛṇām । prabhavati yasya tasya parameśvaram ekam ajaṁ śaraṇam upāsmahe jagati sarva-hitaika-param ॥6॥
ଅର୍ଥ:ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ କେବଳ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ଦାତା ଗଣାଧିପଙ୍କ ଚରଣକମଳର ସ୍ମରଣମାତ୍ରରେ ଜଗତର ସମସ୍ତ ବିଭୂତି ପ୍ରକଟ ହୋଇଯାଏ — ସେହି ଏକମାତ୍ର ଅଜ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଯିଏ ଜଗତର ସର୍ବହିତରେ ତତ୍ପର, ଆମେ ଶରଣ ରୂପେ ଉପାସନା କରୁ।
ପଠତୁ ଗଣାଧିପାଷ୍ଟକମିଦଂ ସୁଜନୋଽନୁଦିନଂ କଠିନଶୁଚାକୁଠାଵଲିକଠୋରକୁଠାରଵରମ୍ । ଵିମତପରାଭଵୋଦ୍ଭଟନିଦାଘନଵୀନଘନଂ ଵିମଲଵଚୋଵିଲାସକମଲାକରବାଲରଵିମ୍ ॥୭॥
paṭhatu gaṇādhipāṣṭakam idaṁ su-jano'nudinaṁ kaṭhina-śuchā-kuṭhāvali-kaṭhora-kuṭhāra-varam । vimata-parābhavod-bhaṭa-nidāgha-navīna-ghanaṁ vimala-vacho-vilāsa-kamalākara-bāla-ravim ॥7॥
ଅର୍ଥ:ସଜ୍ଜନ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଗଣାଧିପାଷ୍ଟକ ପାଠ କରନ୍ତୁ — ଯାହା କଠିନ ଶୋକର ଘନ ବୁଦା ପାଇଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର (କୁରାଢ଼ୀ), ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପରାଜୟ ରୂପ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାଇଁ ନବୀନ ମେଘ, ଏବଂ ନିର୍ମଳ ବାଣୀର ବିଳାସ ରୂପ କମଳ-ସରୋବର ପାଇଁ ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) ପାଠର ଲାଭ
'ଶ୍ରିୟମ୍ ଅନପାୟିନୀମ୍' — ଅକ୍ଷୟ, କେବେ ନ ଯିବା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କୃପାର ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଏକ ଭିନ୍ନ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗେ: କୁଶଳ, ପାପନାଶ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୁଦ୍ଧି, ବିପତ୍ତି-ହରଣ ଓ ଧନର ବୃଦ୍ଧି
ପରମ୍ପରାରେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ଏବଂ ଏହାର ଘନ, ସୁନ୍ଦର କାବ୍ୟକଳା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ
ଗଣେଶଙ୍କ କରୁଣା ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନ ଓ ବିପତ୍ତି (ବିପତ୍ତି)କୁ ଦୂର କରେ
ଗଣାଧିପଙ୍କ ଚରଣକମଳର ସ୍ମରଣମାତ୍ର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଭୂତି ଦିଏ, ଏପରି (ଷଷ୍ଠ ଶ୍ଲୋକ) କହେ
ବାଣୀ ଓ ବାକ୍ପଟୁତାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରେ — ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ନିର୍ମଳ ବାଣୀର କମଳ ଫୁଟାଇବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପମା ଦିଏ
ସମୃଦ୍ଧି, ରକ୍ଷା ଓ ମନର ନିର୍ମଳତା ପାଇଁ ଦୈନିକ ପାଠ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) ପାଠ ବିଧି
ଗଣେଶଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ ଏବଂ ଦୂର୍ବା, ଲାଲ ପୁଷ୍ପ ତଥା ମୋଦକ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଆଠୋଟି ଶ୍ଲୋକ ଭକ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍ରକଳ୍ପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାର୍ଥିତ ଆଶୀର୍ବାଦ — ସମୃଦ୍ଧି, ପାପମୁକ୍ତି, ନିର୍ମଳ ବୁଦ୍ଧି, ବିପତ୍ତି-ହରଣ ଓ ଧନ-ବୃଦ୍ଧି — ରେ ମନ ସ୍ଥିର ରଖି। ଯେପରି ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ଉପଦେଶ ଦିଏ, ସଜ୍ଜନ ଭକ୍ତ ଏହି ଗଣାଧିପାଷ୍ଟକ ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ; ଶେଷରେ ଗଣାଧିପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସମାପନ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ