Mantra.Tips
ganeshaganadhipaganapatishankaracharya

ગણાધિપ સ્તોત્રમ્ (ગણાધિપતાષ્ટકમ્)

ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 1× જપ·🕐 સ્નાન પછી પ્રાતઃકાળ; સંકષ્ટી ચતુર્થી, વિનાયક ચતુર્થી અને ગણેશ ચતુર્થી પર, અથવા દૈનિક પ્રાર્થના રૂપે·📜 Traditional Sanskrit stotra (Ganadhipati Ashtakam), attributed to Adi Shankaracharya
Share:

અર્થ

ગણાધિપ સ્તોત્રમ્, જેને ગણાધિપતાષ્ટકમ્ પણ કહેવાય છે, ગણેશની સ્તુતિમાં આઠ શ્લોકોનું અત્યંત કાવ્યમય સ્તોત્ર છે, જે પરંપરામાં આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત છે. પ્રત્યેક શ્લોક ગજમુખ પ્રભુ — શિવપુત્ર, કરુણાસાગર, કલ્પવૃક્ષ — પાસેથી અક્ષય સંપત્તિ, પાપનાશ, બુદ્ધિની પ્રસન્નતા, વિપત્તિ-હરણ અને ઐશ્વર્યની પ્રાર્થના કરે છે. અંતિમ શ્લોક સ્વયં આ સ્તોત્રને કઠિન શોકને કાપનાર કુઠાર અને નિર્મળ વાણીના કમલને ખીલવનાર બાલસૂર્ય તરીકે વર્ણવે છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Traditional Sanskrit stotra (Ganadhipati Ashtakam), attributed to Adi Shankaracharya · Attributed to Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)

આ અષ્ટકમ્ આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત ભક્તિ-સ્તોત્રોની સમૃદ્ધ પરંપરાનું અંગ છે, જેમના વિશે કહેવાય છે કે તેમણે પ્રત્યેક પ્રમુખ દેવતાની ત્રુટિહીન સંસ્કૃત શ્લોકોમાં સ્તુતિ કરી. અલંકાર અને અનુપ્રાસથી ગાઢ એક અલંકૃત છંદમાં રચિત આ ગણેશને શિવપુત્ર અને ગણોના નાયક — ગજમુખ કરુણાસાગર — રૂપે ચિત્રિત કરે છે, જે પોતાના સ્મરણમાત્રથી ભક્તો પર સમૃદ્ધિ, બુદ્ધિ અને રક્ષાની વર્ષા કરે છે, અને જે પોતાના અનેક હાથોમાં પોતાની પ્રભુતાના ચિહ્ન ધારે છે.

શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

છઠ્ઠો શ્લોક સ્તોત્રના કેન્દ્રીય વચનને કહે છે: ભક્ત માટે ગણાધિપના ચરણકમલના સ્મરણમાત્રથી (સ્મરણ-માત્ર) જગતની સમસ્ત વિભૂતિઓ અને સિદ્ધિઓ સ્વયમેવ પ્રકટ થઈ જાય છે — કેમ કે તે એકમાત્ર અજ પરમેશ્વર છે, જે સદા સૌના કલ્યાણમાં તત્પર છે.

અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

શ્લોક 1

શ્રિયમનપાયિનીં પ્રદિશતુ શ્રિતકલ્પતરુઃ શિવતનયઃ શિરોવિધૃતશીતમયૂખશિશુઃ સકલસુરાસુરાદિશરણીકરણીયપદઃ કરટિમુખઃ કરોતુ કરુણાજલધિઃ કુશલમ્ ॥૧॥

śriyam anapāyinīṁ pradiśatu śrita-kalpataruḥ śiva-tanayaḥ śiro-vidhṛta-śīta-mayūkha-śiśuḥ । sakala-surāsurādi-śaraṇī-karaṇīya-padaḥ karaṭi-mukhaḥ karotu karuṇā-jaladhiḥ kuśalam ॥1॥

અર્થ:શિવપુત્ર અક્ષય શ્રી (સંપત્તિ) પ્રદાન કરે — જે શરણાગતો માટે કલ્પવૃક્ષ છે, જે શીતળ કિરણોવાળા બાલચંદ્રને મસ્તકે ધારે છે, જેમના ચરણ સમસ્ત સુર-અસુરોના શરણ્ય છે; તે કરુણાના સાગર, ગજમુખ, અમારું કુશળ કરે.

શ્લોક 2

દ્વિરદમુખો ધુનોતુ દુરિતાનિ દુરન્તમદ- ત્રિદશવિરોધિયૂથકુમુદાકરતિગ્મકરઃ કલુષમપાકરોતુ કૃપયા કલભેન્દ્રમુખઃ કુલગિરિનન્દિનીકુતુકદોહનસંહનનઃ ॥૨॥

dvirada-mukho dhunotu duritāni duranta-mada- tridaśa-virodhi-yūtha-kumudākara-tigma-karaḥ । kaluṣam apākarotu kṛpayā kalabhendra-mukhaḥ kula-giri-nandinī-kutuka-dohana-saṁhananaḥ ॥2॥

અર્થ:ગજમુખ અમારા પાપો દૂર કરે — જે દુર્દમ મદવાળા દેવવિરોધીઓના કુમુદ-સમૂહ માટે પ્રચંડ સૂર્ય સમાન છે; તે કલભેન્દ્રમુખ, કુલપર્વતની નંદિની (પાર્વતી) ના આલિંગનથી ઉત્પન્ન, કૃપાથી અમારો કલુષ ધોઈ નાખે.

શ્લોક 3

ગજવદનો ધિનોતુ ધિયમાધિપયોધિવલ- ત્સુજનમનઃપ્લવાયિતપદામ્બુરુહોઽવિરતમ્ દિશતુ શતક્રતુપ્રભૃતિનિર્જરતર્જનકૃ- દ્દિતિજચમૂચમૂરુમૃગરાડિભરાજમુખઃ ॥૩॥

gaja-vadano dhinotu dhiyam ādhi-payodhi-vala- t su-jana-manaḥ-plavāyita-padāmburuho'viratam । diśatu śata-kratu-prabhṛti-nirjara-tarjana-kṛ- d ditija-chamū-chamūru-mṛga-rāḍ ibha-rāja-mukhaḥ ॥3॥

અર્થ:ગજવદન અમારી બુદ્ધિને સદા પ્રસન્ન અને સમૃદ્ધ કરે — જેમના ચરણકમલ સજ્જનોના મન માટે ચિંતાના સમુદ્રમાં નૌકા સમાન છે; તે ઇન્દ્રાદિને તર્જનારા, દૈત્યસેના માટે સિંહમુખ સમાન ગજરાજમુખ, અમને અભીષ્ટ પ્રદાન કરે.

શ્લોક 4

અતુલબલોઽતિવેલમઘવન્મતિદર્પહર- સ્ફુરદહિતાપકારિમહિમા વપુષીઢવિધુઃ નિજરદશૂલપાશનવશાલિશિરોરિગદા- કુવલયમાતુલુઙ્ગકમલેક્ષુશરાસકરઃ ॥૪॥

atula-balo'ti-velam aghavan-mati-darpa-hara- sphurad-ahitāpakāri-mahimā vapuṣīḍha-vidhuḥ । nija-rada-śūla-pāśa-nava-śāli-śiro'ri-gadā- kuvalaya-mātuluṅga-kamalekṣu-śarāsa-karaḥ ॥4॥

અર્થ:જે અતુલબળવાળા, દુષ્ટોના અતિ મદ અને દર્પને હરનારા, અહિતકારીઓ સામે પ્રકાશમાન મહિમાવાળા, ચંદ્રને પણ આચ્છાદિત કરનારી દેહકાંતિવાળા છે — જે પોતાના હાથોમાં પોતાનો દાંત, ત્રિશૂળ, પાશ, નવીન ધાનની ડૂંડી, શત્રુનું કપાયેલું શિર, ગદા, નીલકમલ, માતુલુંગ (બીજોરું), કમલ અને ઇક્ષુ-ધનુષ ધારે છે.

શ્લોક 5

હરતુ વિપત્તિમેષ ભગવાન્ સકલાપદુદાર- શ્રવણસુધાધુનીમુદિતમાનસકૈરવકઃ રચયતુ સંપદઃ સપદિ દેવશિખામણિર- પ્યનુદિનમુન્નતિં વિતનુતાં વરકુઞ્જરવક્ત્રઃ ॥૫॥

haratu vipattim eṣa bhagavān sakalāpad-udāra- śravaṇa-sudhā-dhunī-mudita-mānasa-kairavakaḥ । rachayatu saṁpadaḥ sapadi deva-śikhā-maṇir- apy anu-dinam unnatiṁ vitanutāṁ vara-kuñjara-vaktraḥ ॥5॥

અર્થ:આ ભગવાન સમસ્ત વિપત્તિ હરે — જે પ્રત્યેક આપત્તિમાં ઉદાર છે, જેમનું મન ભક્તોની સ્તુતિ રૂપી અમૃત-ધારાથી કુમુદ સમાન ખીલી ઊઠે છે; તે દેવશિખામણિ, શ્રેષ્ઠ ગજમુખ, શીઘ્ર સંપત્તિ રચે અને પ્રતિદિન ઉન્નતિનો વિસ્તાર કરે.

શ્લોક 6

જગતિ વિભૂતયઃ સકલસિદ્ધિવિધાયિ-ગણા- ધિપપદપઙ્કજસ્મરણમાત્રત એવ નૃણામ્ પ્રભવતિ યસ્ય તસ્ય પરમેશ્વરમેકમજં શરણમુપાસ્મહે જગતિ સર્વહિતૈકપરમ્ ॥૬॥

jagati vibhūtayaḥ sakala-siddhi-vidhāyi-gaṇā- dhipa-pada-paṅkaja-smaraṇa-mātrata eva nṛṇām । prabhavati yasya tasya parameśvaram ekam ajaṁ śaraṇam upāsmahe jagati sarva-hitaika-param ॥6॥

અર્થ:જે મનુષ્ય માટે કેવળ સમસ્ત સિદ્ધિઓના દાતા ગણાધિપના ચરણકમલના સ્મરણમાત્રથી જગતની સમસ્ત વિભૂતિઓ પ્રકટ થઈ જાય છે — તે એકમાત્ર અજ પરમેશ્વરની, જે જગતના સર્વહિતમાં તત્પર છે, અમે શરણ રૂપે ઉપાસના કરીએ છીએ.

શ્લોક 7

પઠતુ ગણાધિપાષ્ટકમિદં સુજનોઽનુદિનં કઠિનશુચાકુઠાવલિકઠોરકુઠારવરમ્ વિમતપરાભવોદ્ભટનિદાઘનવીનઘનં વિમલવચોવિલાસકમલાકરબાલરવિમ્ ॥૭॥

paṭhatu gaṇādhipāṣṭakam idaṁ su-jano'nudinaṁ kaṭhina-śuchā-kuṭhāvali-kaṭhora-kuṭhāra-varam । vimata-parābhavod-bhaṭa-nidāgha-navīna-ghanaṁ vimala-vacho-vilāsa-kamalākara-bāla-ravim ॥7॥

અર્થ:સજ્જન પ્રતિદિન આ ગણાધિપાષ્ટકનો પાઠ કરે — જે કઠિન શોકની ગાઢ ઝાડી માટે તીક્ષ્ણ કુઠાર (કુહાડી) છે, શત્રુઓની પરાજય રૂપી પ્રચંડ ગ્રીષ્મ માટે નવીન મેઘ છે, અને નિર્મળ વાણીના વિલાસ રૂપી કમલ-સરોવર માટે બાલસૂર્ય છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

શ્રિયમ્ અનપાયિનીમ્🔊śriyam anapāyinīmઅક્ષય, ક્યારેય ન જનારી શ્રી (સમૃદ્ધિ, લક્ષ્મી)
શ્રિતકલ્પતરુઃ🔊śrita-kalpataruḥજે શરણ લેનારા માટે કલ્પવૃક્ષ છે
શિવતનયઃ🔊śiva-tanayaḥશિવના પુત્ર
શિરોવિધૃતશીતમયૂખશિશુઃ🔊śiro-vidhṛta-śīta-mayūkha-śiśuḥશીતળ કિરણોવાળા બાલચંદ્રને મસ્તકે ધારનારા
કરટિમુખઃ🔊karaṭi-mukhaḥગજમુખ (હાથીના મુખવાળા)
કરુણાજલધિઃ🔊karuṇā-jaladhiḥકરુણાનો સાગર
કરોતુ કુશલમ્🔊karotu kuśalamતે કુશળ (કલ્યાણ) કરે
દ્વિરદમુખઃ🔊dvirada-mukhaḥદ્વિરદ (હાથી) ના મુખવાળા
ધુનોતુ દુરિતાનિ🔊dhunotu duritāniતે અમારા પાપો દૂર કરે / ખંખેરી નાખે
કલભેન્દ્રમુખઃ🔊kalabhendra-mukhaḥયુવા ગજરાજ સમાન મુખવાળા
કુલગિરિનન્દિની🔊kula-giri-nandinīમહાપર્વતની પુત્રી (પાર્વતી, હિમવાનની કન્યા)
ગજવદનઃ🔊gaja-vadanaḥગજવદન (હાથીના મુખવાળા)
ધિનોતુ ધિયમ્🔊dhinotu dhiyamતે અમારી બુદ્ધિને પ્રસન્ન અને સબળ કરે
અતુલબલઃ🔊atula-balaḥઅતુલનીય બળવાળા
મતિદર્પહરઃ🔊mati-darpa-haraḥ(દૈત્યોના) મદ અને દર્પને નષ્ટ કરનારા
હરતુ વિપત્તિમ્🔊haratu vipattimતે અમારી વિપત્તિ દૂર કરે
રચયતુ સંપદઃ🔊rachayatu saṁpadaḥતે સમૃદ્ધિ / ધનની રચના કરે
ગણાધિપપદપઙ્કજસ્મરણમાત્રતઃ🔊gaṇādhipa-pada-paṅkaja-smaraṇa-mātrataḥગણાધિપના ચરણકમલના સ્મરણમાત્રથી
શરણમ્ ઉપાસ્મહે🔊śaraṇam upāsmaheઅમે ઉપાસના કરીએ અને શરણ ગ્રહણ કરીએ છીએ
ગણાધિપાષ્ટકમ્ ઇદં પઠતુ🔊gaṇādhipāṣṭakam idaṁ paṭhatuસજ્જન આ ગણાધિપાષ્ટકનો પ્રતિદિન પાઠ કરે

ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) પાઠના લાભ

'શ્રિયમ્ અનપાયિનીમ્' — અક્ષય, ક્યારેય ન જનારી સમૃદ્ધિ અને લક્ષ્મીની કૃપાની પ્રાર્થના કરે છે

પ્રત્યેક શ્લોક એક ભિન્ન આશિષ માગે છે: કુશળ, પાપનાશ, ઉજ્જ્વળ બુદ્ધિ, વિપત્તિ-હરણ અને ધનની વૃદ્ધિ

પરંપરામાં આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત અને તેની ગાઢ, સુંદર કાવ્યકલા માટે પ્રશંસિત

ગણેશની કરુણા દ્વારા વિઘ્ન અને વિપત્તિ (વિપત્તિ) ને દૂર કરે છે

ગણાધિપના ચરણકમલનું સ્મરણમાત્ર ભક્તને સમસ્ત વિભૂતિઓ આપે છે, એમ (છઠ્ઠો શ્લોક) કહે છે

વાણી અને વાક્પટુતાને તીક્ષ્ણ કરે છે — અંતિમ શ્લોક સ્તોત્રને નિર્મળ વાણીના કમલને ખીલવનાર સૂર્યની ઉપમા આપે છે

સમૃદ્ધિ, રક્ષા અને મનની નિર્મળતા માટે દૈનિક પાઠ માટે યોગ્ય

ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) જપ વિધિ

જપ સંખ્યા1વાર
ઉત્તમ સમયસ્નાન પછી પ્રાતઃકાળ; સંકષ્ટી ચતુર્થી, વિનાયક ચતુર્થી અને ગણેશ ચતુર્થી પર, અથવા દૈનિક પ્રાર્થના રૂપે

ગણેશની પ્રતિમા સામે બેસો, દીપક પ્રગટાવો અને દૂર્વા, લાલ પુષ્પ તથા મોદક અર્પણ કરો. આઠેય શ્લોકોનો ભક્તિ અને તેમના બિંબો પર ધ્યાન દેતા પાઠ કરો, પ્રત્યેક પ્રાર્થિત આશિષ — સમૃદ્ધિ, પાપમુક્તિ, નિર્મળ બુદ્ધિ, વિપત્તિ-હરણ અને ધન-વૃદ્ધિ — પર મન ટેકવતા. જેમ અંતિમ શ્લોક ઉપદેશ આપે છે, સજ્જન ભક્તે આ ગણાધિપાષ્ટક પ્રતિદિન વાંચવું જોઈએ; અંતે ગણાધિપને પ્રણામ કરી સમાપન કરો.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.
હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.
આ ગણેશની સ્તુતિમાં આઠ શ્લોકોનું સંસ્કૃત સ્તોત્ર છે, જે 'શ્રિયમ્ અનપાયિનીં પ્રદિશતુ' થી આરંભ થાય છે, જેને ગણાધિપતાષ્ટકમ્ પણ કહે છે. પરંપરામાં આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત આ તેની અલંકૃત કાવ્ય-કલ્પના માટે પ્રસિદ્ધ છે અને ગજમુખ પ્રભુ પાસેથી સમૃદ્ધિ, રક્ષા અને બુદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે.
ગણાધિપ (ગણ-અધિપ) નો અર્થ છે 'ગણોના સ્વામી / પ્રમુખ', અર્થાત્ શિવના અનુચર-ગણોના. આ ગણેશનું નામ છે, જેમને શિવે આ ગણોના નાયક નિયુક્ત કર્યા — એથી જ ગણપતિ અને ગણેશ પણ, બધાનો અર્થ 'ગણોના સ્વામી'.
પરંપરામાં તેને આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત કરાય છે, જે 8મી સદીના મહાન અદ્વૈત આચાર્ય અને સ્તોત્ર-રચયિતા હતા. તેનો પરિષ્કૃત છંદ અને કલ્પના તેમની સાથે સંબંધિત શાસ્ત્રીય સ્તોત્ર-શૈલીને અનુરૂપ છે.
ક્રમશઃ આ પ્રાર્થના કરે છે કે ગણેશ અક્ષય સમૃદ્ધિ આપે, આપણા પાપો ખંખેરી નાખે, બુદ્ધિને પ્રસન્ન કરે, દુષ્ટોને નમ્ર કરતા ભક્તોની રક્ષા કરે, સમસ્ત વિપત્તિ હરે અને ધન આપે, અને અંતે દૃઢ કરે છે કે તેમના ચરણોનું સ્મરણ સમસ્ત વિભૂતિ લાવે છે — અંતે સ્વયં સ્તોત્રની શક્તિનું વર્ણન કરતા.

આ પણ વાંચો

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

Share:

સંપૂર્ણ ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ