గణాధిప స్తోత్రమ్ (గణాధిపతాష్టకమ్)
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
గణాధిప స్తోత్రం, గణాధిపతాష్టకం అని కూడా పిలవబడేది, గణేశుని స్తుతిలో ఎనిమిది శ్లోకాల అత్యంత కావ్యమయ స్తోత్రం, సంప్రదాయంలో ఆది శంకరాచార్యకు ఆపాదించబడింది. ప్రతి శ్లోకం గజముఖ ప్రభువు — శివపుత్రుడు, కరుణాసాగరుడు, కల్పవృక్షుడు — నుండి తరగని సంపద, పాపనాశం, బుద్ధి ప్రసన్నత, విపత్తి హరణం, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రార్థిస్తుంది. చివరి శ్లోకం ఈ స్తోత్రాన్ని కఠిన శోకాన్ని కత్తిరించే గొడ్డలిగా, నిర్మల వాణి కమలాన్ని వికసింపజేసే బాలసూర్యుడిగా చెబుతుంది.
మూలం & కథ
Traditional Sanskrit stotra (Ganadhipati Ashtakam), attributed to Adi Shankaracharya · Attributed to Adi Shankaracharya · Classical (traditionally 8th century CE)
ఈ అష్టకం ఆది శంకరాచార్యకు ఆపాదించబడిన భక్తి-స్తోత్రాల సమృద్ధ సంప్రదాయంలో భాగం, ఆయన ప్రతి ప్రముఖ దేవతను దోషరహిత సంస్కృత శ్లోకాలలో స్తుతించారని చెబుతారు. అలంకారం, అనుప్రాసతో దట్టమైన ఒక అలంకృత ఛందస్సులో రచించబడిన ఇది గణేశుని శివపుత్రుడిగా, గణాల నాయకుడిగా — గజముఖ కరుణాసాగరుడిగా — చిత్రిస్తుంది, ఆయన తన స్మరణమాత్రాన భక్తులపై సమృద్ధి, బుద్ధి, రక్షణను కురిపిస్తాడు, తన అనేక చేతులలో తన ప్రభుత్వ చిహ్నాలను ధరిస్తాడు.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఆరవ శ్లోకం స్తోత్రపు కేంద్ర వచనాన్ని చెబుతుంది: భక్తునికి గణాధిపుని పాదకమల స్మరణమాత్రాన (స్మరణ-మాత్రం) జగత్తులోని సమస్త విభూతులు, సిద్ధులు తామే ప్రకటమవుతాయి — ఎందుకంటే ఆయన ఏకైక అజ పరమేశ్వరుడు, సదా అందరి కల్యాణంలో నిమగ్నుడు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
శ్రియమనపాయినీం ప్రదిశతు శ్రితకల్పతరుః శివతనయః శిరోవిధృతశీతమయూఖశిశుః । సకలసురాసురాదిశరణీకరణీయపదః కరటిముఖః కరోతు కరుణాజలధిః కుశలమ్ ॥౧॥
śriyam anapāyinīṁ pradiśatu śrita-kalpataruḥ śiva-tanayaḥ śiro-vidhṛta-śīta-mayūkha-śiśuḥ । sakala-surāsurādi-śaraṇī-karaṇīya-padaḥ karaṭi-mukhaḥ karotu karuṇā-jaladhiḥ kuśalam ॥1॥
అర్థం:శివపుత్రుడు తరగని శ్రీ (సంపద)ను ప్రసాదించుగాక — శరణుజొచ్చినవారికి కల్పవృక్షమైనవాడు, శీతల కిరణాల బాలచంద్రుని శిరస్సుపై ధరించినవాడు, ఎవరి పాదాలు సమస్త సుర-అసురులకు శరణ్యమో; ఆ కరుణాసాగరుడు, గజముఖుడు మనకు క్షేమం కలిగించుగాక.
ద్విరదముఖో ధునోతు దురితాని దురన్తమద- త్రిదశవిరోధియూథకుముదాకరతిగ్మకరః । కలుషమపాకరోతు కృపయా కలభేన్ద్రముఖః కులగిరినన్దినీకుతుకదోహనసంహననః ॥౨॥
dvirada-mukho dhunotu duritāni duranta-mada- tridaśa-virodhi-yūtha-kumudākara-tigma-karaḥ । kaluṣam apākarotu kṛpayā kalabhendra-mukhaḥ kula-giri-nandinī-kutuka-dohana-saṁhananaḥ ॥2॥
అర్థం:గజముఖుడు మన పాపాలను తొలగించుగాక — దుర్దమ మదంగల దేవవిరోధుల కుముద-సమూహానికి ప్రచండ సూర్యుని వంటివాడు; ఆ కలభేంద్రముఖుడు, కులపర్వత నందిని (పార్వతి) ఆలింగనం నుండి జన్మించినవాడు, కృపతో మన కల్మషాన్ని కడిగివేయుగాక.
గజవదనో ధినోతు ధియమాధిపయోధివల- త్సుజనమనఃప్లవాయితపదామ్బురుహోఽవిరతమ్ । దిశతు శతక్రతుప్రభృతినిర్జరతర్జనకృ- ద్దితిజచమూచమూరుమృగరాడిభరాజముఖః ॥౩॥
gaja-vadano dhinotu dhiyam ādhi-payodhi-vala- t su-jana-manaḥ-plavāyita-padāmburuho'viratam । diśatu śata-kratu-prabhṛti-nirjara-tarjana-kṛ- d ditija-chamū-chamūru-mṛga-rāḍ ibha-rāja-mukhaḥ ॥3॥
అర్థం:గజవదనుడు మన బుద్ధిని సదా ప్రసన్నం, సమృద్ధం చేయుగాక — ఎవరి పాదకమలాలు సజ్జనుల మనస్సుకు చింతా సముద్రంలో నౌక వంటివో; ఇంద్రాదులను భయపెట్టే, దైత్యసేనకు సింహముఖం వంటి ఆ గజరాజముఖుడు మనకు అభీష్టాన్ని ప్రసాదించుగాక.
అతులబలోఽతివేలమఘవన్మతిదర్పహర- స్ఫురదహితాపకారిమహిమా వపుషీఢవిధుః । నిజరదశూలపాశనవశాలిశిరోరిగదా- కువలయమాతులుఙ్గకమలేక్షుశరాసకరః ॥౪॥
atula-balo'ti-velam aghavan-mati-darpa-hara- sphurad-ahitāpakāri-mahimā vapuṣīḍha-vidhuḥ । nija-rada-śūla-pāśa-nava-śāli-śiro'ri-gadā- kuvalaya-mātuluṅga-kamalekṣu-śarāsa-karaḥ ॥4॥
అర్థం:అతుల బలంగలవాడు, దుష్టుల అతి మదాన్ని, దర్పాన్ని హరించేవాడు, అహితకారుల ఎదుట ప్రకాశించే మహిమగలవాడు, చంద్రుని కూడా కప్పివేసే దేహకాంతిగలవాడు — తన చేతులలో తన దంతం, త్రిశూలం, పాశం, నవ ధాన్యపు కంకి, శత్రువు తెగిన శిరస్సు, గద, నీలకమలం, మాతులుంగం (బీజపూర), కమలం, చెరకు విల్లును ధరించేవాడు.
హరతు విపత్తిమేష భగవాన్ సకలాపదుదార- శ్రవణసుధాధునీముదితమానసకైరవకః । రచయతు సంపదః సపది దేవశిఖామణిర- ప్యనుదినమున్నతిం వితనుతాం వరకుఞ్జరవక్త్రః ॥౫॥
haratu vipattim eṣa bhagavān sakalāpad-udāra- śravaṇa-sudhā-dhunī-mudita-mānasa-kairavakaḥ । rachayatu saṁpadaḥ sapadi deva-śikhā-maṇir- apy anu-dinam unnatiṁ vitanutāṁ vara-kuñjara-vaktraḥ ॥5॥
అర్థం:ఈ భగవంతుడు సమస్త విపత్తిని హరించుగాక — ప్రతి ఆపదలో ఉదారుడు, ఎవరి మనస్సు భక్తుల స్తుతి అనే అమృతధారతో కుముదంలా వికసిస్తుందో; ఆ దేవశిఖామణి, శ్రేష్ఠ గజముఖుడు, వెంటనే సంపదలను సృజించి, ప్రతిరోజు ఉన్నతిని విస్తరించుగాక.
జగతి విభూతయః సకలసిద్ధివిధాయి-గణా- ధిపపదపఙ్కజస్మరణమాత్రత ఏవ నృణామ్ । ప్రభవతి యస్య తస్య పరమేశ్వరమేకమజం శరణముపాస్మహే జగతి సర్వహితైకపరమ్ ॥౬॥
jagati vibhūtayaḥ sakala-siddhi-vidhāyi-gaṇā- dhipa-pada-paṅkaja-smaraṇa-mātrata eva nṛṇām । prabhavati yasya tasya parameśvaram ekam ajaṁ śaraṇam upāsmahe jagati sarva-hitaika-param ॥6॥
అర్థం:ఏ మనిషికి సమస్త సిద్ధులను ఇచ్చే గణాధిపుని పాదకమల స్మరణమాత్రాన జగత్తులోని సమస్త విభూతులు తామే ప్రకటమవుతాయో — ఆ ఏకైక అజ పరమేశ్వరుని, జగత్తు సర్వహితంలో నిమగ్నుడైనవాడిని, మనం శరణుగా ఉపాసిస్తాము.
పఠతు గణాధిపాష్టకమిదం సుజనోఽనుదినం కఠినశుచాకుఠావలికఠోరకుఠారవరమ్ । విమతపరాభవోద్భటనిదాఘనవీనఘనం విమలవచోవిలాసకమలాకరబాలరవిమ్ ॥౭॥
paṭhatu gaṇādhipāṣṭakam idaṁ su-jano'nudinaṁ kaṭhina-śuchā-kuṭhāvali-kaṭhora-kuṭhāra-varam । vimata-parābhavod-bhaṭa-nidāgha-navīna-ghanaṁ vimala-vacho-vilāsa-kamalākara-bāla-ravim ॥7॥
అర్థం:సజ్జనుడు ప్రతిరోజు ఈ గణాధిపాష్టకాన్ని పఠించుగాక — కఠిన శోకపు దట్టమైన పొదకు పదునైన గొడ్డలి, శత్రువుల పరాజయమనే ప్రచండ గ్రీష్మానికి నవ మేఘం, నిర్మల వాణీ విలాసమనే కమల-సరోవరానికి బాలసూర్యుడు ఇది.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) పారాయణ ప్రయోజనాలు
'శ్రియం అనపాయినీం' — తరగని, ఎన్నడూ తొలగని సమృద్ధి, లక్ష్మి కృపను ప్రార్థిస్తుంది
ప్రతి శ్లోకం ఒక భిన్న ఆశీస్సును కోరుతుంది: క్షేమం, పాపనాశం, ఉజ్జ్వల బుద్ధి, విపత్తి హరణం, ధన వృద్ధి
సంప్రదాయంలో ఆది శంకరాచార్యకు ఆపాదించబడింది, దాని దట్టమైన, అందమైన కావ్యకళకు ప్రశంసించబడింది
గణేశుని కరుణ ద్వారా విఘ్నం, విపత్తి (విపత్తి)ని తొలగిస్తుంది
గణాధిపుని పాదకమల స్మరణమాత్రం భక్తునికి సమస్త విభూతులిస్తుందని (ఆరవ శ్లోకం) చెబుతుంది
వాణిని, వాక్పటిమను పదును పెడుతుంది — చివరి శ్లోకం స్తోత్రాన్ని నిర్మల వాణీ కమలాన్ని వికసింపజేసే సూర్యునితో పోలుస్తుంది
సమృద్ధి, రక్షణ, మనోనిర్మలతకు ప్రతిరోజు పఠనానికి అనుకూలం
ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍) పారాయణ విధి
గణేశుని ప్రతిమ ముందు కూర్చుని, దీపం వెలిగించి, గరిక, ఎర్ర పుష్పం, మోదకాన్ని సమర్పించండి. ఎనిమిది శ్లోకాలను భక్తితో, వాటి దృశ్యాలపై ధ్యానిస్తూ పఠించండి, ప్రతి ప్రార్థిత ఆశీస్సు — సమృద్ధి, పాపముక్తి, నిర్మల బుద్ధి, విపత్తి హరణం, ధన వృద్ధి — పై మనసును నిలుపుతూ. చివరి శ్లోకం బోధించినట్లు, సజ్జన భక్తుడు ఈ గణాధిపాష్టకాన్ని ప్రతిరోజు చదవాలి; చివరలో గణాధిపునికి నమస్కరించి ముగించండి.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి ଗଣାଧିପ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ଗଣାଧିପତାଷ୍ଟକମ୍)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి