ଦିନଯାମିନ୍ଯୌ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ
ਦਿਨਯਾਮਿਨ੍ਯੌ ਸਾਯੰ ਪ੍ਰਾਤਃ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
'ଭଜ ଗୋବିନ୍ଦମ୍'ର ଏହି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକରେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦିନ-ରାତି ଓ ଋତୁମାନଙ୍କ ନିରନ୍ତର ଚକ୍ରକୁ କାଳର କ୍ରୀଡ଼ା ରୂପେ ଚିତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ନୀରବରେ ଆମ ଆୟୁକୁ ହରଣ କରିନିଏ। ସବୁକିଛି ବିତିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ 'ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ' ମାନବ-ହୃଦୟ ଉପରେ ନିଜ ପକଡ଼ ଶିଥିଳ କରେ ନାହିଁ। ଏହା ଅନିତ୍ୟତାକୁ ଚିହ୍ନି ଅସୀମ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାର ଏକ କାବ୍ୟମୟ ଆହ୍ୱାନ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on the play of Time · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ 'ଭଜ ଗୋବିନ୍ଦମ୍'ର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଯାହା ସାଂସାରିକ ଜୀବକୁ ଜଗାଇବାକୁ କାଶୀରେ ରଚିତ ସ୍ତୋତ୍ର। ଅନିତ୍ୟତା ଉପରେ ନିଜ ଶିକ୍ଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଶ୍ଲୋକ କାଳକୁ ଏପରି ଜଣେ ଖେଳାଳି ରୂପେ ଚିତ୍ରଣ କରେ ଯିଏ ଦିନ, ରାତି ଓ ଋତୁମାନଙ୍କ ଚକ୍ରରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଆମ ଆୟୁକୁ ହରଣ କରିନିଏ। ମୃତ୍ୟୁର ଏହି ନିରନ୍ତର ସ୍ମାରକ ସତ୍ତ୍ୱେ 'ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ' ମାନବ-ହୃଦୟକୁ ଚଳାଇ ରଖେ, ଏବଂ କେବଳ ସେହି ତୃଷ୍ଣାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ହିଁ ବିଶ୍ରାମ ମିଳେ — ଏହା ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ସନ୍ଥମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଏହା ବୁଝାଇବାକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରନ୍ତି ଯେ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି କ୍ରମଶଃ ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ ମନେହୁଏ ଅଥଚ ତୃଷ୍ଣା କାହିଁକି କେବେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ: ଖେଳି ଚାଲିବା କାଳର ସ୍ୱଭାବ ଓ ରହିଯିବା ତୃଷ୍ଣାର ସ୍ୱଭାବ। ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଗଭୀରଭାବେ ଆତ୍ମସାତ୍ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଋତୁମାନଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଭାସିନଯାଇ ଏକ ଶାନ୍ତ ବୈରାଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଦିନଯାମିନ୍ଯୌ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ ଶିଶିରଵସନ୍ତୌ ପୁନରାଯାତଃ । କାଲଃ କ୍ରୀଡତି ଗଚ୍ଛତ୍ଯାଯୁଃ ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାଵାଯୁଃ ॥
Dinayaminyau sayam pratah shishiravasantau punarayatah Kalah kridati gachchhatyayuh tadapi na munchatyashavayuh
ଅର୍ଥ:ଦିନ ଓ ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସକାଳ, ଶିଶିର ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଛନ୍ତି-ଯାଉଛନ୍ତି; କାଳ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ, ଆୟୁ ବିତିଯାଏ — ତଥାପି ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ (ତୃଷ୍ଣା) କେବେ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ਦਿਨਯਾਮਿਨ੍ਯੌ ਸਾਯੰ ਪ੍ਰਾਤਃ ପାଠର ଲାଭ
କାଳର ଦ୍ରୁତ, ନିରନ୍ତର ବିତିଯିବାର ସଜୀବ ସଚେତନତା ଜାଗ୍ରତ କରେ
ହୃଦୟକୁ ବାନ୍ଧୁଥିବା କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ 'ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ' (ତୃଷ୍ଣା)କୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରେ
ଅସୀମ ତୃଷ୍ଣା ଓ ସାଂସାରିକ ବସ୍ତୁ ପ୍ରତି ଆଶାରୁ ବୈରାଗ୍ୟର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ
ଜୀବନ ବିତିଯିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାର ସଦୁପଯୋଗ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନିତ୍ୟତା ଉପରେ ଏକ କାବ୍ୟମୟ ଧ୍ୟାନ
ଆସକ୍ତିର ବ୍ୟର୍ଥତା ପ୍ରକାଶ କରି ଅଶାନ୍ତିକୁ ଶାନ୍ତ କରେ
ਦਿਨਯਾਮਿਨ੍ਯੌ ਸਾਯੰ ਪ੍ਰਾਤਃ ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ ନାମିତ ପ୍ରାକୃତିକ ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ — ଦିନ-ରାତି, ଋତୁ — ଚିନ୍ତା କରୁ କରୁ ଏହାକୁ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ କିପରି କାଳ ନୀରବରେ ଜୀବନକୁ ବୋହିନେଇଯାଏ। 'ଆଶା-ବାୟୁ' (ତୃଷ୍ଣାର ଝଡ଼)ର ଚିତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ତୃଷ୍ଣା ଉପରେ ସଚ୍ଚୋଟ ଚିନ୍ତାର ପ୍ରେରଣା ହେଉ। ଦୈନନ୍ଦିନ ଧ୍ୟାନ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହା ଆସକ୍ତିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶିଥିଳ କରେ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତର ଅନ୍ୱେଷଣ ସଂକଳ୍ପକୁ ନୂତନ କରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ਦਿਨਯਾਮਿਨ੍ਯੌ ਸਾਯੰ ਪ੍ਰਾਤਃ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ