ଦ୍ଵା ସୁପର୍ଣା
ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰਣਾ (ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਦੋ ਪੰਛੀ) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣା ଅର୍ଥାତ୍ 'ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ', ବେଦାନ୍ତର ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ମୁଣ୍ଡକ ଓ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଉଭୟ ଉପନିଷଦରେ ଆସେ। ଦୁଇଟି ଶାଶ୍ୱତ ମିତ୍ର ପକ୍ଷୀ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି — ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷର ମିଠା-ପିତା ଫଳ ଖାଏ, ଅନ୍ୟଟି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କେବଳ ଦେଖେ। ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ଅନୁଭବ ଓ କର୍ମଫଳରେ ବନ୍ଧା ଜୀବାତ୍ମା, ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରମାତ୍ମା; ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ସେହି ଶାନ୍ତ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଚିହ୍ନିନିଏ, ସେତେବେଳେ ମୋକ୍ଷ ହୁଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Mundaka Upanishad, Verse 3.1.1 (also Shvetashvatara Upanishad 4.6) · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
ତୃତୀୟ ମୁଣ୍ଡକ ଆରମ୍ଭ କରୁ କରୁ ଋଷି ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରନ୍ତି: ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଗାଢ଼ ମିତ୍ର, ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ସେହି ବୃକ୍ଷର ମିଠା-ପିତା ଫଳର ସ୍ୱାଦ ନିଏ; ଅନ୍ୟଟି କିଛି ନ ଖାଇ ଶାନ୍ତ ବୈଭବରେ ଦେଖୁଥାଏ। ବୃକ୍ଷ ଶରୀର ଓ ଅନୁଭବର ଜଗତ; ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ସୁଖଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧା ଜୀବାତ୍ମା, ଏବଂ କେବଳ ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରମ ଆତ୍ମା। ଉପନିଷଦ ଆଗକୁ କହେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଶୋକଗ୍ରସ୍ତ ଜୀବ ସେହି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ — ପୂଜ୍ୟ ଈଶ୍ୱର — କୁ ଦେଖେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହାନତାକୁ ଜାଣେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଶୋକ ଲିଭିଯାଏ — ଏହିପରି ଏହି ଚିତ୍ର ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ହୋଇଯାଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଉପନିଷଦ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଯେଉଁ କ୍ଷଣରେ ଜୀବ, ନିଜ ବନ୍ଧନରେ ଶୋକମଗ୍ନ, ମୁଡ଼ି ସେହି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ — ସେହି ପ୍ରଭୁ ଯିଏ ତାହାର ନିଜର ହିଁ ବାସ୍ତବ ସ୍ୱରୂପ — କୁ ଦେଖେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହିମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେହି କ୍ଷଣରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶୋକରୁ ପାର ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି ସାକ୍ଷୀ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଗୋଟିଏ ଦର୍ଶନ ଜୀବକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦିଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଦ୍ଵା ସୁପର୍ଣା ସଯୁଜା ସଖାଯା ସମାନଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପରିଷସ୍ଵଜାତେ । ତଯୋରନ୍ଯଃ ପିପ୍ପଲଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵତ୍ତ୍ଯନଶ୍ନନ୍ନନ୍ଯୋ ଅଭିଚାକଶୀତି ॥
dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṁ vṛkṣaṁ pariṣasvajāte tayoranyaḥ pippalaṁ svādvattyanaśnannanyo abhicākaśīti
ଅର୍ଥ:ସୁନ୍ଦର ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ସଦା ସାଙ୍ଗରେ ରହୁଥିବା ବନ୍ଧୁ, ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସେହି ବୃକ୍ଷର ମିଠା ଫଳକୁ ସ୍ୱାଦ ନେଇ ଖାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ନ ଖାଇ କେବଳ ଦେଖୁଥାଏ। (ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ଜୀବାତ୍ମା ଯିଏ କର୍ମଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଅନ୍ୟଟି ପରମାତ୍ମା ଯିଏ ସାକ୍ଷୀମାତ୍ର ହୋଇ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖେ।)
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰਣਾ (ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਦੋ ਪੰਛੀ) ପାଠର ଲାଭ
ଜୀବ (ଜୀବାତ୍ମା) ଓ ପରମ ଆତ୍ମା (ପରମାତ୍ମା)ର ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ରୂପେ ଗଭୀର ବେଦାନ୍ତିକ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।
ବୈରାଗ୍ୟ ଶିଖାଏ — ସୁଖଦୁଃଖରେ ଫସିଥିବା 'ଭୋକ୍ତା'ଠାରୁ ପଛକୁ ହଟି ଶାନ୍ତ ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ସ୍ଥିତ ହେବାକୁ।
ଧ୍ୟାନରେ ପରିଚୟ ଅନୁଭବକାରୀ ଅହଂଠାରୁ ନୀରବ, ସଦା ଦେଖୁଥିବା ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ମୁଡ଼ାଇବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
କର୍ମଫଳରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ସାକ୍ଷୀ-ଚେତନାକୁ ପ୍ରକଟ କରି ଶାନ୍ତି ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ଆଣେ।
ଏହି ବୋଧ ଜଗାଏ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆତ୍ମା ଓ ପରମ ଆତ୍ମା ଶେଷରେ ଏକ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ।
ଆତ୍ମା, ଈଶ୍ୱର ଓ ଜଗତର ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରିୟ ଶ୍ଲୋକ।
ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰਣਾ (ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਦੋ ਪੰਛੀ) ପାଠ ବିଧି
'ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣା'କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ମନକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ନିଜ ଅନୁଭବରେ 'ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ'କୁ ଦେଖନ୍ତୁ — ସେହି ଅଂଶ ଯାହା ସୁଖ, ଦୁଃଖ ଓ କର୍ମଫଳରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଛି — ଏବଂ ତାପରେ 'ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ'କୁ, ସେହି ଶାନ୍ତ ଚେତନା ଯାହା ପ୍ରଭାବିତ ନ ହୋଇ ଏସବୁ କେବଳ ଦେଖେ। ଆପଣଙ୍କ 'ମୁଁ'-ଭାବକୁ ସେହି ସାକ୍ଷୀରେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। ଉପନିଷଦ ଶିଖାଏ ଯେ ଜୀବ ଶୋକରୁ ମୁଡ଼ି ଏହି ଶାନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ପରମ ଶାନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰਣਾ (ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਦੋ ਪੰਛੀ) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ