ਹਨੁਮਾਨ ਸ੍ਤੁਤਿ (ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮਂ)
ਹਨੁਮਾਨ ਸਤੁਤੀ (ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮੰ) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
'ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮੰ' ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਨੁਮਾਨ ਸਤੁਤੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿੰਨ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਠ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਪੂਜਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੁਲ ਬਲ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਾਮਭਗਤੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਟੋਏ ਦੇ ਜਲ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛਰ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਤੀਜਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਸਹਿਤ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Dhyana-shlokas of Hanuman; the first verse is the Sanskrit invocation (mangalacharana) of Sundara Kanda in Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas · Traditional; the opening verse is part of Tulsidas's Ramcharitmanas (Sundara Kanda) · 16th century CE and earlier (traditional)
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਿਆਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦਾ ਪਾਠ ਆਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਰਾਮਾਯਣ ਦਾ ਉਹ ਕਾਂਡ ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਲੰਕਾ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੋਸਵਾਮੀ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਲੋਕ 'ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮੰ' ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸਾਥੀ ਸ਼ਲੋਕ 'ਗੋਸ਼੍ਪਦੀਕ੍ਰਿਤਵਾਰੀਸ਼ੰ' ਅਤੇ 'ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਰਘੁਨਾਥਕੀਰਤਨੰ' ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਰਾਮ-ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਉਪਸਥਿਤ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਚਿੱਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
'ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਰਘੁਨਾਥਕੀਰਤਨੰ' ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨੁਮਾਨ ਹਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਭਗਤ ਰਾਮਾਯਣ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜਾਪ 'ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਉਪਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮਂ ਹੇਮਸ਼ੈਲਾਭਦੇਹਂ ਦਨੁਜਵਨਕ੍ਰਿਸ਼ਾਨੁਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਗ੍ਰਗਣ੍ਯਮ੍ । ਸਕਲਗੁਣਨਿਧਾਨਂ ਵਾਨਰਾਣਾਮਧੀਸ਼ਂ ਰਘੁਪਤਿਪ੍ਰਿਯਭਕ੍ਤਂ ਵਾਤਜਾਤਂ ਨਮਾਮਿ ॥
Atulita-Bala-Dhamam Hema-Shailabha-Deham Danuja-Vana-Krishanum Jnaninam-Agraganyam | Sakala-Guna-Nidhanam Vananam-Adhisham Raghupati-Priya-Bhaktam Vatajatam Namami ||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਅਤੁਲਨੀਯ ਬਲ ਦੇ ਧਾਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਰਬਤ (ਸੁਮੇਰੁ) ਵਾਂਗ ਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨਵਰੂਪੀ ਵਣ ਲਈ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅਗਨੀ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਗਣ੍ਯ, ਸਮੂਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਧਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਅਤੇ ਰਘੁਪਤਿ (ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ) ਦੇ ਪਰਮਪਿਆਰੇ ਭਗਤ ਹਨ।
ਗੋਸ਼੍ਪਦੀਕ੍ਰਿਤਵਾਰੀਸ਼ਂ ਮਸ਼ਕੀਕ੍ਰਿਤਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ । ਰਾਮਾਯਣਮਹਾਮਾਲਾਰਤ੍ਨਂ ਵਨ੍ਦੇऽਨਿਲਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥
Goshpadi-Krita-Varisham Mashaki-Krita-Rakshasam | Ramayana-Maha-Mala-Ratnam Vande-'nilatmajam ||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਅਨਿਲਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਗਊ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਟੋਏ ਦੇ ਜਲ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛਰ ਵਾਂਗ ਤੁੱਛ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਮਾਯਣਰੂਪੀ ਮਹਾਮਾਲਾ ਦੇ ਰਤਨ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਰਘੁਨਾਥਕੀਰ੍ਤਨਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਤਮਸ੍ਤਕਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਭਾਸ਼੍ਪਵਾਰਿਪਰਿਪੂਰ੍ਣਲੋਚਨਂ ਮਾਰੁਤਿਂ ਨਮਤ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਤਕਮ੍ ॥
Yatra Yatra Raghunatha-Kirtanam Tatra Tatra Krita-Mastaka-Anjalim | Bhashpa-Vari-Paripurna-Lochanam Marutim Namata Rakshasantakam ||
ਅਰਥ:ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਰਘੁਨਾਥ (ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ) ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਹਨੁਮਾਨ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਪਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਾਂਤਕ ਮਾਰੁਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਹਨੁਮਾਨ ਸਤੁਤੀ (ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮੰ) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਪਾਠ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਮਾਪ ਬਲ, ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਗਣ੍ਯ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸੰਖੇਪ, ਸੌਖ ਨਾਲ ਕੰਠਸਥ, ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਨ ਫਲ ਲਈ ਜਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮੱਛਰ ਵਾਂਗ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਡਰ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸੇਵਕ ਹਨੁਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ
ਹਨੁਮਾਨ ਸਤੁਤੀ (ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮੰ) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਛਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਤਿੰਨੇ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਜਾਪੋ, ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ, ਬਲਵਾਨ ਰੂਪ ਅਤੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਪਾਰਾਯਣ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਆਵਾਹਨ (ਧਿਆਨ) ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਪੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਹਨੁਮਾਨ ਸਤੁਤੀ (ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮੰ) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ