ਸਤਯ ਯੁਗ (ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ)
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਚਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਸੱਚ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁਗ
ਸਤਯ ਯੁਗ — ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਜਗਤ ਦੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਹੈ। 1,728,000 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ (ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ) ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਨਾ ਕੋਈ ਝੂਠ ਸੀ, ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਡਰ; ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।
Interesting Facts
- ✦ਸਤਯ ਯੁਗ 1,728,000 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ — ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ।
- ✦ਇਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ, "ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਯੁਗ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਸੀ।
- ✦ਧਰਮ ਰੂਪੀ ਬਲਦ ਚਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ — ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਯਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸਨ।
- ✦ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਾਰ ਅਵਤਾਰ ਹੋਏ: ਮਤਸਯ (ਮੱਛੀ), ਕੂਰਮ (ਕੱਛੂ), ਵਰਾਹ (ਸੂਰ) ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ (ਨਰ-ਸਿੰਘ)।
- ✦ਇੱਕੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਵੇਦ ਸੀ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
- ✦ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਲਗਭਗ 100,000 ਸਾਲ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੱਦ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਸੱਚ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁਗ
ਹਰ ਮਹਾਨ ਕਾਲ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਸਤਯ ਯੁਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦਾ ਯੁਗ। ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਹੈ, 1,728,000 ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਯੁਗ" — ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪੂਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਵਸਥਾ ਧਰਮ, ਚਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ: ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਯਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਹਰੇਕ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਸੀ। ਨਾ ਕੋਈ ਝੂਠ ਸੀ, ਨਾ ਸੋਗ, ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਡਰ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਅਤੇ ਕਲਹ ਅਣਜਾਣ ਸਨ।
ਕੇਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ
ਸਤਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਦਰ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਨਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ। ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਪ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀਜਨ ਸਰਵਉੱਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਵਯਤਾ ਵੱਲ ਉਨਮੁਖ ਸੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਉਮਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ — ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ — ਅਤੇ ਲੋਕ ਉੱਚੇ, ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਾਵ-ਰਹਿਤ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਧਰਮ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫਲ ਆਪ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਪੂਰਨ ਆਰੰਭ ਦੀ ਗੁਆਚੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਹਰ ਬਾਅਦ ਦਾ ਯੁਗ ਤਾਂਘ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਤਯ ਯੁਗ ਦੇ ਅਵਤਾਰ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਸਤਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਮਤਸਯ, ਮਹਾਨ ਮੱਛੀ, ਨੇ ਮਨੁ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਕੂਰਮ, ਕੱਛੂ, ਨੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਕਸ਼ੀਰਸਾਗਰ ਦਾ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਵਰਾਹ, ਸੂਰ, ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਮਾਰ ਕੇ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ, ਨਰ-ਸਿੰਘ, ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ — ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਈਸ਼ਵਰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਵਤਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਤਯ ਯੁਗ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।
Related Mantras & Stotras
Frequently Asked Questions
How long did the Satya Yuga last?
The Satya Yuga (Krita Yuga) lasted 1,728,000 human years — the first and longest of the four ages. Together the four yugas make up one chaturyuga of 4,320,000 years.
Why is the Satya Yuga called the golden age?
Because dharma stood on all four legs — austerity, purity, compassion and truth were complete. There was no falsehood, disease or fear; people lived by meditation alone and were naturally turned toward God, making it the purest and most righteous of the ages.
Which avatars came in the Satya Yuga?
The first four avatars of Vishnu appeared in the Satya Yuga: Matsya (the fish), Kurma (the tortoise), Varaha (the boar) and Narasimha (the man-lion who saved Prahlada).
What is the difference between Satya Yuga and Krita Yuga?
They are two names for the same age. "Satya" means truth and "Krita" means accomplished or complete — both describe the first, perfect age in which dharma was whole.