શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૫૪ — ભક્ત્યા ત્વનન્યયા
ஶ்ரீமத் பகவத்கீதை ௧௧.௫௪ — பக்த்யா த்வநன்யயா in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
પોતાના અપાર વિશ્વરૂપને પ્રગટ કર્યા પછી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ આ શ્લોકમાં પરમ ચાવી આપે છે — મને તત્ત્વતઃ જાણવો, સાક્ષાત્ જોવો અને ઘનિષ્ઠ રૂપે પ્રાપ્ત કરવો કેવળ અનન્ય ભક્તિ — અવિભાજિત, એકનિષ્ઠ પ્રેમ — દ્વારા જ સંભવ છે. કેવળ અધ્યયન, તપ કે કર્મકાંડથી તેમના સુધી પહોંચી શકાતું નથી; કેવળ પૂર્ણ હૃદયનો પ્રેમ જ પહોંચે છે. શુદ્ધ ભક્તિ જ ઈશ્વર સુધી પહોંચવાનો શ્રેષ્ઠતમ અને પ્રત્યક્ષતમ માર્ગ છે એવી ગીતાની સૌથી સ્પષ્ટ ઘોષણાઓમાં આ એક છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 54 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય, વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં, અર્જુનના લૌકિક રૂપને જોઈને વિસ્મિત થયા પછી, શ્રીકૃષ્ણ પોતાના સૌમ્ય, પ્રેમમય સ્વરૂપને ફરી ધારણ કરે છે. પછી તેઓ શિક્ષા આપે છે કે એવા રૂપ સુધી અધ્યયન, તપ કે યજ્ઞથી નહીં, બલકે કેવળ અનન્ય ભક્તિથી પહોંચી શકાય છે — જેથી આ શ્લોક એ મહાન દર્શનનું પ્રેમમય સમાપન બની જાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તિ પરંપરાઓના સંતો આ શ્લોકને શ્રીકૃષ્ણના પોતાના વચન રૂપે સંજોવે છે કે કેવળ પ્રેમ જ ઈશ્વરના દર્શનનું દ્વાર ખોલે છે; કહેવાય છે કે અસંખ્ય ભક્તો, જેમની પાસે ન વિદ્યા હતી ન કર્મકાંડની સામર્થ્ય, કેવળ આ શ્લોકમાં વર્ણિત અવિભાજિત પ્રેમ દ્વારા જ ભગવાનની ઉપસ્થિતિને પ્રાપ્ત થયા.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ભક્ત્યા ત્વનન્યયા શક્યમહમેવંવિધોઽર્જુન। જ્ઞાતું દ્રષ્ટું ચ તત્ત્વેન પ્રવેષ્ટું ચ પરંતપ॥
bhaktyā tv ananyayā śhakya aham evaṁ-vidho ’rjuna jñātuṁ draṣhṭuṁ cha tattvena praveṣhṭuṁ cha parantapa
અર્થ:પરંતુ હે પરંતપ અર્જુન! અનન્ય ભક્તિ દ્વારા હું તત્ત્વતઃ 'જાણવા', 'જોવા' અને 'પ્રવેશ' કરવા (એકીભાવથી પ્રાપ્ત થવા) માટે પણ શક્ય છું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ஶ்ரீமத் பகவத்கீதை ௧௧.௫௪ — பக்த்யா த்வநன்யயா પાઠના લાભ
અનન્ય ભક્તિને ઈશ્વર-સાક્ષાત્કારના સૌથી નિશ્ચિત માર્ગ રૂપે પ્રગટ કરે છે
હૃદયને કેવળ પ્રયાસના બદલે પ્રેમ દ્વારા ભગવાનને શોધવા પ્રોત્સાહિત કરે છે
ભક્તને આશ્વસ્ત કરે છે કે પૂર્ણ હૃદયની ભક્તિ શ્રીકૃષ્ણને સાચે જ જાણી, જોઈ અને પ્રાપ્ત કરી શકે છે
આધ્યાત્મિક માર્ગને એક મૂળ સાધના — એકનિષ્ઠ ભક્તિ — માં સરળ કરી દે છે
આ વિશ્વાસને ગાઢ કરે છે કે શુદ્ધ પ્રેમ ભગવાનને કોઈ કર્મકાંડ કે વિદ્યાથી અધિક પ્રિય છે
સમસ્ત લાલસાને એક જ પ્રિયતમ તરફ વાળીને સ્થિરતા અને એકાગ્રતા પ્રેરિત કરે છે
ஶ்ரீமத் பகவத்கீதை ௧௧.௫௪ — பக்த்யா த்வநன்யயா જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ પ્રેમના માર્ગની પુષ્ટિ રૂપે કરો, 'ભક્ત્યા ત્વનન્યયા' — 'અનન્ય ભક્તિ દ્વારા જ' — પર મનન કરતા. એને તમારી વિખરાયેલી લાલસાઓને ભગવાન તરફ એક જ પૂર્ણ હૃદયની આકાંક્ષામાં એકત્ર કરવા દો. પ્રાર્થના કે જપ પહેલાં એનો પાઠ આ સ્મરણ રૂપે કરો કે ભગવાનને પ્રયાસ નહીં બલકે પ્રેમ સમીપ લાવે છે, અને દરેક પુનરાવૃત્તિ સાથે તમારું હૃદય પૂર્ણપણે અર્પિત કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ஶ்ரீமத் பகவத்கீதை ௧௧.௫௪ — பக்த்யா த்வநன்யயா શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ